IV SA/Gl 380/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego, w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 10 marca 2011 r. T.P. wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Następnie, to jest w dniu [...]r. skarżący potwierdził powyższe żądanie składając wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF". W jego treści sprecyzował, iż domaga się ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, a nadto także zwolnienia od kosztów sądowych. Równocześnie zaakcentował, że od roku [...] jest bezrobotny, co potwierdza dołączone do akt sprawy zaświadczenie wydane przez Powiatowy Urząd Pracy w K. Nadto, wśród osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (rubryka nr 6 formularza "PPF") wymienił małżonkę i troje pełnoletnich, studiujących dzieci. Wskazał jednak przy tym, iż w rzeczywistości gospodaruje samotnie, gdyż osoby te "zamieszkują pod innym adresem", zaś z małżonką pozostaje w separacji. W dalszej części wniosku T.P. zadeklarował, że zamieszkuje w lokalu komunalnym o powierzchni [...] m2 oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Podkreślił również, iż jest osobą zadłużoną, pozostaje "pod dozorem komornika" oraz nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów poza "zapomogą" przekazywaną przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w wysokości [...] zł miesięcznie (świadczenie przyznane na pół roku). Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do dokonania precyzyjnej oceny stanu majątkowego strony, zarządzeniem z dnia [...]r. skarżącego wezwano o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołał, a w szczególności o: - nadesłanie kopii decyzji administracyjnych, na mocy których zostały mu przyznane w ostatnim okresie świadczenia z pomocy społecznej; - udokumentowanie faktu, iż toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać np. stosowne zaświadczenia wydane przez komornika, z których wynikałoby, czy prowadzona egzekucja jest skuteczna; - nadesłanie zaświadczenia organu gminy zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w lokalu podanym przezeń jako adres jego zamieszkania; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania z tytułu czynszu i opłat za tzw. media (energia elektryczna, gaz, woda i wywóz śmieci, telefony itp.) oraz udokumentowanie tych wydatków stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT lub paragonami. Dodano, iż należy także podać, czy skarżącego obciążają w tym zakresie zaległości płatnicze, a jeżeli tak - fakt ten potwierdzić nadsyłając np. stosowne zaświadczenia, wezwania do zapłaty bądź inne dokumenty. Odpowiedzi na powyższe T.P. udzielił [...]r. nadsyłając pismo procesowe datowane na [...]r., w którym dał wyraz swojemu niezadowoleniu z faktu wezwania go o uzupełnienie wniosku wywodząc, iż stanowi to wyraz "przemyślnie opieszałego i wykrętnego toku postępowania w prowadzonej sprawie" oraz, że uważa to za "próbę umyślnego mataczenia w przepisach prawnych" albowiem wykonanie omawianego wezwania w wyznaczonym terminie jest w jego ocenie nierealne. Równocześnie podniósł, iż odpowiadając na rzeczone wezwanie, żąda przesłuchania przez Sąd dwóch komorników sądowych, sędziego Sądu Okręgowego w K. i zastępcy dyrektora Wydziału Polityki Społecznej w [...] Urzędzie Wojewódzkim. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie trzeba wyjaśnić, że przedmiotem skargi T.P. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie statusu bezrobotnego. Tymczasem zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe należy podnieść, że wnioskodawca korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie jego wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku T.P. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy przywołać zasadę sformułowaną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Dokonana w tym kontekście analiza okoliczności sprawy doprowadziła do konkluzji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba bowiem podkreślić, że skarżący nie uzupełnił swego wniosku w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej zarządzeniu z dnia [...]r., nie obrazując swojej sytuacji materialnej żadnymi dokumentami ani nie składając w tym zakresie dodatkowych wyjaśnień. Nie określił bowiem orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów swojego utrzymania, nie sprecyzował, czy ma z tego tytułu zaległości płatnicze, nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów źródłowych potwierdzających te wydatki, ani też decyzji o przyznaniu świadczeń z pomocy społecznej, które - zgodnie z jego deklaracjami - mają stanowić jedyne źródło pokrycia wspomnianych kosztów. Wnioskujący nie przedstawił również żadnych dokumentów świadczących o tym, że toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne (oświadczał wszak, iż jest "pod dozorem" komornika). Nie nadesłał także zaświadczenia zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych pod adresem jego zamieszkania, które mogłoby potwierdzić fakt, iż rzeczywiście gospodaruje samotnie (było to konieczne ponieważ podawał, że posiada małżonkę i troje małoletnich dzieci, wskazując jednak, iż z nimi nie zamieszkuje ani nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego). W rezultacie nie sposób przyjąć, aby sytuacja materialna i stan rodzinny skarżącego zostały zobrazowane w sposób dostatecznie wiarygodny. W tym stanie rzeczy, samo tylko udokumentowanie faktu, że wyżej wymieniony jest osobą długotrwale bezrobotną nie może wystarczyć do przyznania mu prawa pomocy. Skorzystanie przez stronę z tego dobrodziejstwa procesowego jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia przez nią informacji dotyczącej sytuacji majątkowej. Należy przy tym raz jeszcze zaakcentować, że to wnioskodawcę, nie zaś rozpoznającego wniosek, obciąża obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uznanie wskazanych we wniosku okoliczności za uprawdopodobnione, a w konsekwencji nie pozwala na przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ustosunkowując się do żądań wnioskodawcy dotyczących przeprowadzenia przez Sąd dowodów z przesłuchania wskazanych przezeń osób na okoliczność dokonania ustaleń co do jego sytuacji materialnej, należy wyjaśnić, że nie mogły one odnieść skutku. Trzeba bowiem podkreślić, że brak jest podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd (w tym przypadku referendarz sądowy) nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 458/10 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zważywszy wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.