IV SA/Gl 382/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2007r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. Nr [...] Decyzją z dnia [...]r. Nr[...] Prezydent Miasta C. działając na podstawie art. 2, art. 3 pkt 17, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) orzekł odmówić L. S. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dziecko P. S..W uzasadnieniu organ wskazał, iż L. S. w dniu [...] grudnia 2005 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dziecko S. P.. Organ podniósł, iż po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku z ustalono, iż dziecku strony faktycznie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego. Nadmieniono, iż już wcześniej (w rozpoznaniu wniosku strony z dnia [...] sierpnia 2005 r.) .wobec spełniania przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych decyzją tego samego organu Nr [...]z dnia [...]r. przyznano już stronie zasiłek rodzinny na dziecko P. S. na okres zasiłkowy od dnia 01 września 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r.. Organ podkreślił, iż we wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. strona nadto wniosła również o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dziecko P. S.. W tej mierze organ wskazał, iż w rozpatrzeniu tej części wniosku należało odmówić przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, gdyż zgodnie z art. 12 ust. 1 dodatek ten przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka ponieważ, drugi z rodziców dziecka nie żyje lub ojciec dziecka jest nieznany. Organ zauważył, iż w związku z tym, iż nie jest spełniony żaden z wyżej wymienionych przypadków, brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego dodatku do zasiłku rodzinnego. W odwołaniu od tej decyzji L. S. podnosił, iż dokonana przez niego ocena obowiązujących przepisów prawa prowadzi do wniosku, iż przysługuje mu dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Do odwołania dołączył "wyjaśnienia" Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze e w C. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. .2 pkt 1 art. 3 pkt 17, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) orzekło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy tok postępowania administracyjnego. Wskazał, iż zgodnie z art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 6 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka lub opiekunowi faktycznemu albo osobie uczącej się, jeżeli spełnione zostaną ustawowe warunki. Wskazano, iż warunki te w przedmiotowej sprawie zostały spełnione, stąd też odwołujący korzysta z zasiłku rodzinnego na mocy wcześniej wydanej decyzji. Podniesiono, iż jednym z dodatków do zasiłku rodzinnego jest dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek ten przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi pranemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: - drugi z rodziców dziecka nie żyje, - ojciec dziecka jest nieznany. Organ odwoławczy podniósł, iż w związku z tak jednoznacznym brzmieniem powyższego przepisu należy stwierdzić, że tylko nie uzyskiwanie świadczenia alimentacyjnego na podstawie zaistnienia jednej z wymienionych okoliczności powoduje powstanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a skoro w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna z w/w przesłanek, to oczywistym jest, że organ I instancji podjął zaskarżoną decyzję zgodnie z obowiązującymi przepisami, a tutejszy organ odwoławczy nie ma podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania. W skardze na w/wym. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego L. S., zarzuca powołanie się w rozstrzygnięciu Kolegium na art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych podczas, gdy przepis ten stracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2005 r. w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt K 16/04. Zarzuca także błędną interpretację przepisów i nie zastosowanie w rozstrzygnięciu art. 7 pkt. 5 ppkt. a ustawy, który jego zdaniem jednoznacznie stanowi o jego prawie do uzyskania wnioskowanych świadczeń. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczas prezentowana argumentację. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśniono, że zasadnym jest zarzut dotyczący powołania w sentencji zaskarżonej decyzji jak i w jej uzasadnieniu art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zamiast art. 11 a tej ustawy. Wyjaśniono przy tym ,iż spowodowane to zostało przygotowywaniem decyzji na wcześniejszym tekście rozstrzygnięcia w identycznej sprawie. Zdaniem Kolegium wada ta nie ma istotnego znaczenia dla rodzaju rozstrzygnięcia, bowiem obowiązujący w dniu podejmowania decyzji art. 11 a ustawy w sposób identyczny jak tekst art. 12 ust. 1 ustanawia warunki od spełnienia których uzależnione jest przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Godzi się przy tym zaznaczyć, iż ocena przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji wymaga odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji, zwłaszcza w sytuacji gdy istnieje między nimi bezpośredni związek. Jeżeli organ nie zastosuje środków, które są w jego dyspozycji, w celu usunięcia negatywnych skutków wadliwego załatwienia sprawy, to sąd administracyjny rozpatrując skargę może, na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Według art. 145 § 1 pkt. 2 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Natomiast art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa". Decyzja wydana jest z rażącym naruszeniem prawa wówczas, kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie jej stanu prawnego. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie sprawy, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy, lecz do jej kontratypu. W takiej sytuacji zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym (tak: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo CH. Beck Warszawa 1998 r. str. 813). Innymi słowy decyzja taka została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Zatem cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Taka zaś sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Bezspornym bowiem jest, iż skarżący w dniu dnia [...] sierpnia 2005 r. złożył w organie I instancji wniosek o przyznanie mu zasiłku rodzinnego. Wniosek ten wobec uznania przez organ I instancji, iż skarżący spełniania przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych został załatwiony pozytywnie. Decyzją organu I instancji Nr [...]z dnia [...]r. przyznano bowiem stronie zasiłek rodzinny na dziecko P. S. na okres zasiłkowy od dnia 01 września 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r.. Rozpatrywany w niniejszej sprawie wniosek skarżącego z dnia [...]grudnia 2005 r. również dotyczył ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego na syna P. S. na ten sam okres zasiłkowy, a nadto ustalenia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka P. S.. Organy procedujące w przedmiotowej sprawie (zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy) w swoich decyzjach rozpoznały obydwa wnioski, a mianowicie wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz drugi wniosek o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i orzekły w tym zakresie. Konsekwencją decyzji organu I instancji, jak i zaskarżonej decyzji jest to, iż w obrocie prawnym funkcjonowały jednocześnie dwie decyzje dotyczące tego samego prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko P. S., tyczące tego samego okresu zasiłkowego, a mianowicie ostateczna decyzja przyznająca wspomniany zasiłek na okres zasiłkowy od dnia 01 września 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r. oraz zapadłe w niniejszej sprawie decyzje odmawiające tego samego świadczenia w tym samym okresie zasiłkowym. W tej mierze wskazać należy, co następuje. Artykuł 105 Kodeksu postępowania administracyjnego w § 1 stanowi, iż w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W przedmiotowej sprawie – jak już wyżej wskazano – funkcjonuje nadal w obrocie prawnym ostateczna decyzja organu administracji przyznająca skarżącemu – na ten sam okres zasiłkowy - prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko P. S.. Zauważyć należy, iż przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeżeli w danej konkretnej sprawie, nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Oznacza to, iż sprawa administracyjna musi mieć charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Trafnie ujął to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2000 r. , sygn. akt I SA/Ka 2247/98 (zbiór orzeczeń LEX nr 44391), gdzie wskazał, iż "Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (...). Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (...) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy". Przeto też decyzja organu I instancji wydana m.in. w rozpoznaniu wniosku o prawo do zasiłku rodzinnego dla P. S., a zatem kwestii rozstrzygniętej już inną ostateczną decyzją, jak też zaskarżona decyzja utrzymująca tą decyzję w mocy są decyzjami wadliwymi , rażąco naruszającymi obowiązujący porządek prawny. Stąd też mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w z zw. z art. 135 tej ustawy, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz rozstrzygnięcia ją poprzedzającego. Stwierdziwszy zatem z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 wspomnianej ustawy nieważność wyżej wymienionych orzeczeń, Wojewódzki Sąd Administracyjny pozostał zwolniony od obowiązku ustosunkowania się do zarzutów merytorycznych skargi, Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych rozważań Sądu, a konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, iż jedynym wnioskiem wymagającym merytorycznego rozpatrzenia jest wniosek o przyznanie skarżącemu dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w okresie zasiłkowym 2005/2006.