IV SA/Gl 385/13
WyrokWSA w Gliwicach2013-12-03
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz - Furmanik, Beata Kalaga - Gajewska, Małgorzata Walentek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić umorzenia należności z tytułu kosztów badań produktów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia, pomimo trudnej sytuacji materialnej strony, jeśli koszty te powstały w wyniku jej niezgodnego z prawem działania?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu kosztów badań produktów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia, ma prawo odmówić umorzenia, nawet w przypadku trudnej sytuacji materialnej strony, jeśli koszty te powstały w wyniku jej niezgodnego z prawem działania. Umorzenie jest formą uznania administracyjnego, a jego odmowa jest uzasadniona, gdy interes publiczny przemawia przeciwko zwolnieniu strony z odpowiedzialności za własne czyny.Stan faktyczny
Skarżąca J.L. została obciążona kwotą ponad 6 tysięcy złotych za badania jakościowe produktów typu "dopalacze" zatrzymanych w jej mieszkaniu oraz koszty ich transportu. Wnioskowała o umorzenie należności ze względu na trudną sytuację materialną. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, wskazując na dochody skarżącej i interes publiczny. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, podkreślając, że produkty te stwarzały zagrożenie dla zdrowia i życia, a koszty powstały w wyniku niezgodnego z prawem działania skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów badań oddala skargę.
Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. obciążył J.L. opłatą w wysokości 6 191,64 - zł. za czynności związane z badaniem jakościowego składu produktów zatrzymanych w jej mieszkaniu w dniu 07.02.2011 r. oraz kosztami transportu tych wyrobów do Narodowego Instytutu Leków w Warszawie. Doręczenie powyższej decyzji nastąpiło w dniu 24 sierpnia 2012 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru (k-49 akt administracyjnych).
Pełnomocnik J.L., w dniu 14.09.2012 r., złożył do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. wniosek uzupełniony pismem z dnia 04.10.2012 r. o umorzenie należności wynikających z ostatecznej decyzji z dnia [...]r. (k-59, 60 i 63 akt administracyjnych). W jego uzasadnieniu podniósł, iż J.L. ze względu na niepowodzenia w sferze zawodowej nie posiada dostatecznych środków materialnych na zaspokojenie potrzeb jej pięcioosobowej rodziny prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe, w szczególności w zakresie jedzenia, schronienia, ubrania, transportu oraz podstawowych potrzeb kulturalnych i społecznych. Uiszczenie wymierzonej opłaty spowoduje jej wkroczenie w "sferę skrajnego niedostatku" (cytat), bowiem dochód jej rodziny netto wynosi 2 400,- zł. miesięcznie. J.L. utrzymuje się z renty w wysokości netto 498,72 - zł. i wynagrodzenia za pracę w Spółce z o.o. A w wysokości netto 1 200,- zł., a jej zięć pracuje w sklepie z upominkami tejże Spóki i osiąga wynagrodzenie w wysokości netto 1 200,- zł., nadto jej mąż jest osobą bezrobotną, a córka uczy się w szkole dla dorosłych i zajmuje się trzyletnim wnukiem wnioskodawczyni.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. w dniu [...]r. wydał decyzję nr [...] odmawiającą umorzenia J.L. należności wynikających z decyzji z dnia [...]r. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 27 c ust. 4 i ust. 7 oraz art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 z późn. zm.), a także art. 2 § 2 i art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.). W jego uzasadnieniu powołano się na art. 27 c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w którym stwierdza się, iż koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa produktów stwarzających zagrożenie życia lub zdrowia ludzi ponosi strona postępowania oraz konieczność egzekucji tych należności w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Argumentowano, iż wymierzona opłata w łącznej wysokości 6 191,64 - zł. stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa i w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może być umorzona w całości lub w części. Jednakże ze złożonego i uzupełnionego przez J.L. wniosku z dnia 14.09.2012 r. wynika, że osiąga ona dochód umożliwiający spłatę powyższej opłaty. Dodatkowo za jej umorzeniem nie przemawia interes publiczny, a wręcz przeciwnie, koszty powstałe wskutek niezgodnego z prawem działania J.L. nie mogą obciążać budżetu Państwa.
Od powyższej decyzji J.L., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jej zmianę i umorzenie należności. Zdaniem pełnomocnika strony, wyroby typu "dopalacze" zatrzymane zostały, przez funkcjonariuszy Policji, w mieszkaniu jego mocodawczyni dnia 07.02.2011 r., natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzję nakazującą wycofać z obrotu kwestionowane wyroby na czas nie dłuższy niż 18 miesięcy, w ciągu których przesłał środki do badań do Narodowy Instytut Leków w Warszawie, wydał dopiero w dniu 7.06.2011 r. W momencie wprowadzenia do obrotu tychże produktów nie były one substancjami określonymi jako stwarzające zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Wręcz przeciwnie, były powszechnie uważane za substancje legalne. W związku z powyższym niewłaściwą jest ocena stanu faktycznego sprawy, bowiem J.L. nie dopuściła się czynu niezgodnego z prawem. Niewłaściwym było również powołanie się przez organ pierwszej instancji na art. 27 c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w którym stwierdza się, iż koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa produktów stwarzających zagrożenie życia lub zdrowia ludzi ponosi strona postępowania. W opisanej sytuacji, zasadnym jest zastosowanie art. 27 c ust. 5 tej ustawy, zgodnie z którym, koniecznym jest stwierdzenie, że produkty w chwili zatrzymania nie stwarzały zagrożenia w ocenie aktów prawnych, więc z tego powodu koszty badań jakościowego składu produktów zatrzymanych dnia 07.02.2011 r. oraz koszty ich transportu do Narodowego Instytutu Leków w Warszawie w kwocie 6191,64 zł. zwrócone powinny być jego mocodawczyni - J.L.. Ponadto, pełnomocnik podniósł, że trudna sytuacja materialna J.L. powinna być rozpatrywana w oparciu o art. 267 K.p.a.
[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...]r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał się na okoliczność, iż w dniu 07.02.2011 r. w mieszkaniu J.L. w R. funkcjonariusze Policji zatrzymali wyroby typu "dopalacze" oraz dokonano zatrzymania dwóch nieletnich osób, które chciały dokonać zakupu w/w produktów. W toku postępowania prowadzonego przez Komisariat [...] Policji w R., Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Stołecznej Policji w Warszawie przeprowadziło badania próbek celem stwierdzenia, czy zawierają one środki odurzające lub substancje psychotropowe, znajdujące się w załączniku nr 1 lub nr 2 do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z. 2005 r. nr 179, poz. 1485 z późn. zm.). Z opinii wydanej dnia 18.04.2011 r. wynikało, że produkty na dzień przeprowadzanych badań nie zawierały substancji znajdujących się w wykazie środków odurzających lub substancji psychotropowych, wobec czego dopiero dnia 25.05.2011 r. przekazano Państwowej Powiatowej Inspekcji Sanitarnej w R. wyroby oraz dokumentację, wyłączoną ze śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w R. w sprawie odpłatnego udzielania nieletnim środków odurzających. Wobec powyższego w dniu 7.06.2011 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. wydał, na podstawie art. 27 c ust. 1 i ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, decyzję administracyjną nakazującą wycofać z obrotu wyroby, na czas nie dłuższy niż 18 miesięcy, w ciągu których przesłał środki do badań do Narodowego Instytutu Leków w Warszawie. Decyzja płatnicza wydana została w oparciu o wyniki badań, otrzymanych dnia 10.07.2012r., przeprowadzonych przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie (protokół badań: [...] z dnia [...]r.). Otrzymane wyniki badań produktów potwierdziły, że wyroby wprowadzane do obrotu przez J.L. zawierają w swoim składzie środki odurzające grupy I-N, substancje psychotropowe grupy I-P i grupy IV-P, które od dnia 8.06.2011 r. są kontrolowane przez ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 124), bowiem stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Doszło zatem do naruszenia art. 44 b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zgodnie z którym, zakazuje się wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii w miesiącu październiku 2010 r. wprowadziła w art. 4 pkt 27 definicję środka zastępczego, która mówi, że jest to: substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślina, grzyb lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Wobec powyższego organ pierwszej instancji wydając decyzję płatniczą wziął pod uwagę fakt, iż w dniu zatrzymania środków w mieszkaniu J.L., tj. 07.02.2011 r., wyroby te również działały w sposób odurzający i psychotropowy, a wobec zapisu kodeksu karnego oraz kodeksu wykroczeń, definiujących przestępstwo oraz wykroczenie, które jednoznacznie odpowiedzialność za popełnienie czynu zabronionego odnoszą do faktu, iż czyn został popełniony w czasie, gdy obowiązująca ustawa zabraniała jego popełnienia. Oznacza to, iż osoba, która wprowadzała do obrotu produkty, które w dacie, gdy ten czyn w trakcie zatrzymania stwierdzono, nie były środkami odurzającymi lub substancjami psychotropowymi w świetle ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, nie podlega odpowiedzialności karnej bądź odpowiedzialności za wykroczenie przewidziane w tej ustawie. Nie wyłącza to jednak odpowiedzialności przewidzianej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. Zastosowanie zatem przez organ pierwszej instancji art. 27 c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej mówiącego, że koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa produktów stwarzających zagrożenie życia lub zdrowia ludzi ponosi strona postępowania było w pełni zasadne. Odnosząc się do złożonego wniosku o umorzenie nałożonych na J.L. kosztów za przeprowadzoną ocenę i badania produktów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, w oparciu o art. 267 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę kosztów, opłat i należności związanych z tokiem postępowania ma możliwość zwolnić stronę w całości lub części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności wskazać należy, iż przepis ten dotyczy opłat administracyjnych i kosztów postępowania (art. 261 § 1 K.p.a.). Opłaty administracyjne są ustalane na podstawie odrębnych przepisów w stałej wysokości lub według stawek zmiennych i przypisane są do określonych czynności. Koszty postępowania są ustalane przez organ administracyjny i pokrywają wydatki związane z postępowaniem. Stosownie do postanowień art. 261 § 2 K.p.a., jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana. Powołany przez stronę art. 267 K.p.a. (w związku z art. 261 K.p.a.), nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Rozpatrywana sprawa nie dotyczy kary pieniężnej, nałożonej w oparciu o art. 52a ust. 1 ustawy o narkomanii, która nie jest opłatą administracyjną ani też nie stanowi kosztu postępowania administracyjnego. Wymierzona odwołującej kwota to koszt poniesionych faktycznie badań, które doprowadziły do uznania, iż produkt wprowadzany przez nią do obrotu stwarzał zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi i ma oparcie w art. art. 27 c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że koszty badań powstały na skutek niezgodnego z prawem działania odwołującej. Umorzenie należności, w tej sytuacji nie leży w interesie publicznym, biorąc pod uwagę całość zgromadzonego materiału dowodowego oraz wszystkie istotne okoliczności dla sprawy, a przede wszystkim udokumentowane wprowadzanie do obrotu produktów stanowiących istotne zagrożenie zdrowia lub życia ludzi oraz ilość wprowadzanych do obrotu środków zastępczych, a także przeprowadzoną ekspertyzę przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie.
Na powyższą decyzję organu odwoławczego skargę wniósł pełnomocnik J.L., domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jej uchylenie i umorzenie postępowania bądź też całościowe umorzenie nałożonej kary oraz wstrzymanie jej wykonania i zasądzenie kosztów postępowania (pismo z dnia 12 marca 2013 roku). Zdaniem pełnomocnika, wyroby typu "dopalacze" zatrzymane zostały, przez funkcjonariuszy Policji, w mieszkaniu jego mocodawczyni w dniu 7.02.2011 r., natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzję nakazującą wycofać z obrotu kwestionowane wyroby wydał dopiero w dniu 7.06.2011 r., w oparciu o inną opinię przeprowadzoną przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie. Natomiast w momencie wprowadzenia do obrotu tychże produktów nie były one substancjami określonymi jako stwarzające zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Wręcz przeciwnie, były powszechnie uważane za substancje legalne. W rezultacie w sprawie niewłaściwe powołano w podstawie prawnej decyzji art. 27 c ust. 1 i 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, czym naruszono zasadę nie działania prawa wstecz sformułowaną w art. 2 Konstytucji RP. W konsekwencji dokonano wadliwie oceny stanu faktycznego, bo przeprowadzone w dniu 18 kwietnia 2011 r. wyniki badań produktów wprowadzonych do obrotu przez skarżącą są odmienne od wyników badań przeprowadzonych w dniu 10 lipca 2012 r. Z tego powodu niewłaściwym było powołanie się na art. 27 c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w którym stwierdza się, iż koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa produktów stwarzających zagrożenie życia lub zdrowia ludzi ponosi strona postępowania. W opisanej sytuacji zasadnym jest zastosowanie art. 27 c ust. 5 tej ustawy, zgodnie z którym, koniecznym jest stwierdzenie, że produkty w chwili zatrzymania nie stwarzały zagrożenia w ocenie aktów prawnych, zatem koszty badań jakościowego składu produktów zatrzymanych dnia 7.02.2011 r. oraz koszty ich transportu do Narodowego Instytutu Leków w Warszawie w kwocie 6191,64 zł. są niezasadne. Odnosząc się do możliwości umorzenia należności, na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, pełnomocnik skarżącej uznał, iż jej trudna sytuacja materialna uzasadnia całkowite ich umorzenie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz zaakcentował, iż opłata powstała w wyniku bezprawnych działań samej skarżącej, z tych względów, jej umorzenie nie leży w interesie publicznym. Organ dokonał oceny sytuacji materialnej czterdziestodziewięcioletniej skarżącej i jego zdaniem nie stwarza ona zagrożenia dla jej egzystencji, nadto instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy i musi być traktowana jako forma pomocy Państwa udzielana tylko w wyjątkowych sytuacjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Uchylenie decyzji przez sąd administracyjny następuje w sytuacjach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), jak również w przypadku innych wad, jeżeli mogły mieć one istotny wpływ za wynik sprawy (lit. c). Jednocześnie stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu jest wyłącznie zaskarżona decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r., Nr [...], która utrzymała w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...]r., nr [...], na podstawie której odmówiono skarżącej umorzenia należności wynikających z decyzji tegoż Inspektora z dnia [...]r.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 27 c ust. 4 i ust. 7 oraz art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 z późn. zm.), a także art. 2 § 2 i art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).
Odnosząc się do treści zarzutów podniesionych w skardze jeszcze raz podkreślić przyjdzie, że przedmiotem postępowania nie jest ocena prawidłowości przeprowadzenia kontroli przez organy Inspekcji Sanitarnej, lecz ocena legalności decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. oraz decyzji ją poprzedzającej opisanej powyżej.
Poza zakresem rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie pozostaje więc zarzut wydania bez podstawy prawnej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...]r. nakazującej wycofanie z obrotu kwestionowanych wyrobów na czas nie dłuższy niż 18 miesięcy oraz decyzji z dnia [...]r. orzekającej zakazanie wprowadzenia do obrotu tychże samych kwestionowanych produktów. Z tego powodu, podnoszone w skardze zarzuty nie działania prawa wstecz polegające na tym, iż w momencie wprowadzenia do obrotu tychże produktów nie były one substancjami określonymi jako stwarzające zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, nie mogą być przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie.
Bezspornie natomiast ostateczną decyzją z dnia [...]r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. obciążył skarżącą kosztami w wysokości 6 191,64 - zł. za czynności związane z badaniem jakościowego składu produktów zatrzymanych w jej mieszkaniu w dniu 07.02.2011 r. oraz kosztami transportu tych wyrobów do Narodowego Instytutu Leków w Warszawie.
Decyzje z jakimi mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, a więc zaskarżona decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. i decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...]r., na podstawie której odmówiono skarżącej umorzenia należności wynikających z decyzji tegoż Inspektora z dnia [...]r., podejmowane są przez organy administracyjne w trybie art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm) i należą do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jak wynika z treści art. 27 c ust. 4 w związku z ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, czy produkt stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia, o których mowa w ust. 1, ponosi strona postępowania. W rozpatrywanej sprawie koszty te zostały ustalone i obciążono nimi skarżącą na podstawie wspomnianej już ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...]r. Do tak wymierzanych należności stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa, w oparciu o jej art. 2 § 2.
Kierując się powyższą podstawą prawną powołaną w obu rozstrzygnięciach organów orzekających oraz mając na uwadze zarzuty skargi wskazać należy, iż istota przedmiotowej sprawy sprowadza się zatem do oceny postępowania administracyjnego w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również do kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem przesłanek wnioskowanego umorzenia.
Nie ulega wątpliwości, że zasady ogólne postępowania administracyjnego takie jak pogłębianie zaufania obywateli do organów, zasada prawdy obiektywnej oraz tzw. słusznego interesu obywatela muszą być uwzględniane w toku postępowania przez organy administracji publicznej, które stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaprezentowany w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a przy jego ustaleniu nie naruszono żadnej z wymienionych wyżej zasad.
W kontekście zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, iż w toku postępowania nie składano takich wniosków dowodowych, które nie zostałyby uwzględnione i które jednocześnie miałyby znaczenie dla ustaleń faktycznych oraz dokonanej na ich podstawie oceny prawnej. Podkreślić tutaj należy, iż oceniając argumenty wskazane w odwołaniu organ odwoławczy skupił się na ich odparciu, ale również podzielił ustalenia organu pierwszej instancji, iż skarżąca ma możliwość uiszczenia łącznej kwoty należności z tytułu poniesionych kosztów w wysokości 6 191,64 - zł. za czynności związane z badaniem jakościowego składu produktów zatrzymanych w jej mieszkaniu w dniu 07.02.2011 r. i ich transportu do Narodowego Instytutu Leków w Warszawie. Odmienna ocena możliwości płatniczych dokonana przez organ, niż wnioskowana przez skarżącą, to sprawa odrębna, dlatego nie można czynić tutaj organowi zarzutu, iż inaczej niż skarżąca ocenił jej możliwości płatnicze. Nie sposób zatem zgodzić się z zarzutami skargi, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, w rozumieniu art. 77 § 1 K.p.a. Z treści skargi nie wynika bowiem, jakie braki w zakresie postępowania dowodowego oraz oceny przeprowadzonych dowodów zaistniały w niniejszej sprawie.
Przechodząc natomiast do oceny zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego (art. 67a § 1 pkt 3 ustawy - Ordynacja Podatkowa) wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią paragrafu pierwszego omawianego przepisu, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę. Wskazane uznanie jest ograniczone jedynie dyrektywami wyboru - interesem publicznym oraz ważnym interesem strony. O tym, czy te dyrektywy zachodzą decydują obiektywne kryteria i nie można ich utożsamiać z subiektywnymi odczuciami skarżącej.
Ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu administracyjnego w omawianym zakresie ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Organ może - ale nie musi - udzielić ulgi, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje organu do jej zastosowania. Tym samym, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracyjnego. Sąd ma obowiązek zbadać natomiast czy zaskarżona decyzja została wydana po dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego, przy zastosowaniu właściwych w sprawie przepisów prawa. Ustalenie zatem w toku postępowania administracyjnego, czy istnieją przyczyny z art. 67a ustawy - Ordynacja podatkowa, które uzasadniałyby ewentualne umorzenie należności, co stanowi konieczną przesłankę do rozważenia tej kwestii przez organ, ale jak już wyżej wskazano, nie zobowiązuje organu do wydania decyzji pozytywnej.
W niniejszej sprawie skarżąca z pomocą pełnomocnika złożyła wniosek o umorzenie wymierzonej należności, a organ administracyjny odmówił jej umorzenia. Organ odwoławczy ustalił sytuację osobistą i majątkową skarżącej, wziął pod uwagę stan majątkowy zestawiając uzyskane informację z wysokością nałożonej opłaty, oraz dokonał oceny stanu faktycznego pod kątem przesłanek wskazanych w art. 67a ustawy - Ordynacja podatkowa. W tych okolicznościach sprawy, zadaniem Sądu ,nie jest rozpoznawanie wniosku skarżącej, lecz kontrola stosowania prawa przez organy w tym zakresie orzekające. Działanie organu w przedmiotowej sprawie było zdaniem Sądu prawidłowe. Oba organy orzekające w sprawie podjęły niezbędne czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ocenił ustalone okoliczności faktyczne, które mogły wskazywać na ważny interes skarżącej lub ważny interes publiczny uzasadniający złożony przez skarżącą wniosek oraz przytoczyły treść stosownych przepisów wraz z wyjaśnieniem charakteru instytucji umorzenia należności publicznoprawnych w kontekście sytuacji skarżącej i to nie tylko materialnej. Oceniając przedstawione dowody w postępowaniu administracyjnym nie przekroczono zasady swobodnej oceny dowodów i uzasadniono podjęte w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji.
Odnosząc się tutaj do zarzutu skargi w zakresie błędnej interpretacji mającego w sprawie zastosowanie przepisu prawa materialnego, wyjaśnić należy, iż Sąd nie podziela prezentowanej w tym zakresie argumentacji pełnomocnika skarżącej. Organ administracyjny wskazywał co prawda, iż w interesie publicznym leży, by odpowiedzialność za niezgodne z prawem działania ponosiła sama skarżąca, albowiem bezzasadne z punktu widzenia interesu publicznego byłoby obciążanie poniesionymi kosztami badań Skarbu Państwa. Omawiany przepis art. 67a ustawy - Ordynacja podatkowa w żadnej mierze nie wyłącza sytuacji, która ma miejsce w sprawie, ale nie jest też tak, że okoliczność odpowiedzialności za niezgodne z prawem działania pozostaje bez wpływu na ocenę sprawy w kontekście badanego interesu publicznego. Ocena organu wskazywała tę właśnie okoliczność poza innymi branymi pod uwagę okolicznościami. Stwierdzenie istnienia "ważnego interesu" strony nie stanowi również podstawy do ich umorzenia i nie powoduje przekroczenia przez organ uprawnień wynikających z uznania administracyjnego.
Reasumując, Sąd nie podziela zarzutu skarżącej, że organy administracyjne orzekające w sprawie naruszyły obowiązujące przepisy prawa i w toku postępowania administracyjnego doszło do ich naruszenia, bowiem w ramach przysługującego uznania administracyjnego organy nie stwierdziły przesłanek uzasadniających udzielenie umorzenia należności, a swoje stanowisko w tym względzie należycie uzasadniły.
W tym stanie rzeczy, zaskarżona decyzja odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło