IV SA/Gl 387/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia oddala skargę Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r., wydanym na podstawie art. 123, art. 145 §1 pkt 5 i art. 149 §1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, Zastępca Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w M., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta M., wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania M. J. statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] 2004 r., oraz w sprawie przyznania wyżej wymienionemu zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] 2004 r. W wyniku wznowionego postępowania organ I instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a oraz w oparciu o art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, b i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) w dniu [...]r. wydał decyzję nr [...], mocą której: - uchylił decyzję własną z dnia [...]r., nr [...] w sprawie uznania skarżącego za osobę bezrobotną i jednocześnie odmówił przyznania mu statusu osoby bezrobotnej, oraz - uchylił decyzję własną z dnia [...]r., nr [...] w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] 2004 r. i jednocześnie odmówił przyznania mu prawa do tego zasiłku. Następnie, to jest w dniu [...]r., Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w M. wydał decyzję nr [...], którą orzekł o obowiązku zwrotu przez M. J. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego za okres od dnia [...]2004 r. do dnia [...] 2005 r. w wysokości [...] zł brutto. Materialnoprawną podstawę rzeczonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c oraz art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W jego motywach wskazano, że w dniu [...] 2005 r. skarżący przedłożył oświadczenie oraz prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...]r., sygn. akt [...] przywracający go do pracy w "A" Spółka z o.o. w S. na warunkach pracy i wynagrodzenia obowiązujących w dniu [...] 2004 r. Omawiany stosunek zatrudnienia ustał z dniem [...]2004 r. w wyniku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę. W tym stanie rzeczy stwierdzono, że zasiłek dla bezrobotnych pobrany przez stronę za okres od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. stanowi świadczenie nienależne, które podlega zwrotowi. W odwołaniu do Wojewody [...] M. J. oświadczył, iż nie zgadza się rozstrzygnięciem zapadłym w I instancji wnosząc o jego zmianę oraz o zwolnienie z obowiązku zwrotu wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący podkreślił, że skoro został przywrócony do pracy mocą wyroku Sądu z dnia [...] r., to zasiłek otrzymany za okres do daty uprawomocnienia się tego orzeczenia jest w jego ocenie świadczeniem należnym zwłaszcza, że pobierając je działał w dobrzej wierze. Nadto podał, że wszystkie otrzymane w omawianym zakresie pieniądze wydatkował na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania i dlatego nie jest z tego tytułu w żaden sposób wzbogacony. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. oraz w oparciu o art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w M.. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na okoliczność, iż w wykonaniu wyroku z dnia [...]r., wydanego przez Sąd Rejonowy Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S., pracodawca z dniem [...] 2005 r przywrócił M. J. do pracy na warunkach pracy i wynagrodzenia obowiązujących w dniu [...] 2004 r. oraz wypłacił mu wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy to jest za okres od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. w kwocie ogółem [...] zł brutto. W tym miejscu Wojewoda [...] zaakcentował, że w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy strona nie informowała, że wniosła powództwo o przywrócenie do pracy na poprzednio obowiązujących warunkach, zaś o fakcie podjęcia zatrudnienia od dnia [...] 2005 r. w "A" w S. w związku z prawomocnym orzeczeniem sądu pracy, poinformowała dopiero w dniu [...] 2005 r. W dalszej części uzasadnienia organ II instancji wskazał, iż w świetle art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zasiłek pobrany za okres, za który w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę jest nienależnie pobranym świadczeniem pieniężnym. Z kolei osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, otrzymanej kwoty wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wywiódł, że zwrot pobranego zasiłku dla bezrobotnych przekracza jego możliwości płatnicze. Nadto argumentował, że z kwoty zasądzonego roszczenia otrzymał [...] zł netto, natomiast jego rzeczywisty dochód z tytułu zatrudnienia, gdyby nie doszło do wypowiedzenia umowy o pracę, stanowiłby kwotę [...] zł. W konsekwencji już w tym zakresie poniósł stratę w rozmiarze [...] zł i dlatego dodatkowe obciążanie go obowiązkiem zwrotu żądanej kwoty nienależnie pobranego zasiłku wraz z przekazaną zaliczką na podatek oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne jest dlań wysoce krzywdzące. Zważywszy powyższe skarżący wniósł o umorzenie kwoty uzyskanego świadczenia podkreślając, iż nałożenie przedmiotowego zobowiązania stanowi w swej istocie przerzucenie na niego odpowiedzialności za bezprawne rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę i za błędy popełnione przez urzędników. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ II instancji powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu swej decyzji. Nadto, ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze podkreślił, że w toku postępowania zostało wykazane, iż skarżący w wyniku przywrócenia do pracy podjął zatrudnienie i otrzymał wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy. Tymczasem, na gruncie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pobieranie za ten sam okres zasiłku z tytułu bezrobocia oraz wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy nie jest możliwe. Równocześnie organ odwoławczy zaznaczył, iż skarżący rejestrując się w urzędzie pracy zobowiązał się do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach wymienionych w przepisach odnoszących się do tej materii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Stosownie przy tym do treści art. 134 §1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Na wstępie należy zaznaczyć, że wydane w sprawie decyzje podjęte zostały w następstwie wznowienia postępowania dokonanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, po uzyskaniu przez Powiatowy Urząd Pracy w M. informacji o wyroku sądu przywracającym skarżącego do pracy. Stąd spór między stronami dotyczył wpływu przywrócenia M. J. do pracy na posiadany przezeń status bezrobotnego. Mając na uwadze powyższe w pierwszej kolejności godzi się podnieść, iż stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie. Sformułowana w tym przepisie definicja ustawowa określa zatem wprost, że przymiot osoby bezrobotnej należy łączyć z niepozostawaniem w stosunku pracy, a więc z zaprzestaniem świadczenia pracy osobiście i w sposób ciągły na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy, lub z nieistnieniem jakiegokolwiek stanu zatrudnienia. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w M. M. J. spełniał przesłanki warunkujące nabycie statusu bezrobotnego gdyż jego stosunek pracy uległ rozwiązaniu z dniem upływu okresu wypowiedzenia. Należy jednak w tym miejscu podkreślić, że orzeczenie Sądu o przywróceniu skarżącego do pracy i podjęcie przezeń zatrudnienia spowodowało, iż wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy okazało się bezskuteczne, gdyż stosunek ten uległ restytucji. Do przyjęcia powyższego stanowiska skłania przede wszystkim treść art. 45 §1 Kodeksu pracy, zgodnie z którym w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu. W świetle konstrukcji przyjętej w cytowanym unormowaniu nie budzi wątpliwości, że oświadczenie o wypowiedzeniu stosunku pracy, choćby dokonane z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu umów o pracę lub nieuzasadnione, prowadzi do rozwiązania stosunku zatrudnienia. Z kolei uwzględnienie żądania przywrócenia do pracy tworzy stan prawny na warunkach takich, jak poprzednie, czyli prowadzi do reaktywowania rzeczonego stosunku. W rezultacie, wydane przez sąd orzeczenie o przywróceniu do pracy, skutkuje ciągłością stosunku pracy, z uwzględnieniem art. 51 § 1 K. p., stanowiącego, że pracownikowi, który podjął zatrudnienie w wyniku przywrócenia do pracy, wlicza się do okresu zatrudnienia okres pozostawania bez pracy, za który przyznano wynagrodzenie. Zgodnie przy tym z art. 47 K. p., pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednak niż za 2 miesiące, a gdy okres wypowiedzenia wynosił 3 miesiące - nie więcej niż za 1 miesiąc. Jeżeli natomiast umowę o pracę rozwiązano z pracownikiem, o którym mowa w art. 39, albo z pracownicą w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, wynagrodzenie przysługuje za cały czas pozostawania bez pracy. Dotyczy to także przypadku, gdy rozwiązano umowę o pracę z pracownikiem - ojcem wychowującym dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego albo gdy rozwiązanie umowy o pracę podlega ograniczeniu z mocy przepisu szczególnego. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, że skarżącemu przyznano wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy, to jest za okres od [...] 2004 r. do [...] 2005 r., gdyż w dacie wypowiedzenia objęty był szczególna ochroną ze względu na wiek przedemerytalny. W konsekwencji wskazany okres pozostawania skarżącego bez pracy należy traktować jako okres zatrudnienia (podobne stanowisko wyrażone zostało w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II SA 1170/98; publ. LEX nr 41884). W świetle przedstawionych rozważań prawnych Sąd uznał, że pobrany przez M. J. zasiłek dla bezrobotnych stanowił świadczenie nienależne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Mając bowiem na względzie treść art. 2 ust. 1 pkt 2 tej regulacji oraz wynikającą z powyższych rozważań okoliczność, że w dacie rejestracji w urzędzie pracy, to jest w dniu [...] 2004 r. skarżącego należy traktować jak osobę zatrudnioną, godzi się podnieść, iż nie spełniał on wymogów koniecznych do uzyskania statusu bezrobotnego a co za tym idzie nie przysługiwało mu także prawo do pobierania zasiłku. Następstwem przedstawionego stanu rzeczy jest stwierdzenie, że pobrany przez wyżej wymienionego zasiłek dla bezrobotnych wyczerpuje znamiona nienależnego świadczenia pieniężnego określone w art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis ten wskazuje bowiem wprost, że świadczeniem nienależnie pobranym jest zasiłek wypłacony za okres, za który w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. W tym kontekście nie sposób przychylić się do podnoszonych przez M. J. zarzutów, dotyczących krzywdzącego charakteru zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż jest bezspornym, że pobrał on za ten sam okres zarówno zasiłek dla bezrobotnych jak i stosowne wynagrodzenie. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że nie mógł on być równocześnie bezrobotnym posiadającym prawo do zasiłku i osobą uprawnioną do wygrodzenia z tytułu zatrudnienia. Także argumentacja, zgodnie z którą stronę bezzasadnie zobowiązano do zwrotu kwoty brutto pobranego zasiłku nie mogła odnieść skutku. Trzeba bowiem wyjaśnić, że art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. określa jednoznacznie, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne zobowiązana jest do zwrotu kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego podjęcia i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.