IV SA/Gl 388/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2008 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. | | U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. nie stwierdził u Z. J. choroby zawodowej, w postaci[...] pochodzenia zawodowego, wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało oparte na orzeczeniu lekarskim z dnia [...] i orzeczeniu uzupełniającym z dnia [...] Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. Jako czynnik szkodliwy wskazano narażenie na [...], w okresie od dnia [...] do dnia [...] podczas pracy w Przedsiębiorstwie C w C., na stanowisku [...] oraz [...], w okresie od dnia [...] do dnia [...] podczas pracy w Zakładach A w G. k/C., na stanowisku [...], a także [...], w okresie od dnia [...] do dnia [...] podczas pracy w Spółdzielni B w C., na stanowisku [...]. Identyczne w treści orzeczenie lekarskie nr [...] wydane zostało w dniu [...] przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpital w S., jako jednostkę orzeczniczą drugiej instancji. Organ pierwszej instancji zaakcentował, że całokształt obserwacji klinicznej, analiza dokumentacji medycznej, narażenia zawodowego oraz wyniki aktualnie wykonanych badań ([...] z potencjalnymi [...] zawodowymi) nie dają podstaw do rozpoznania zawodowej [...] wobec ustania zatrudnienia w [...] i braku dokumentacji medycznej potwierdzającej występowanie [...] do [...] od ustania narażenia zawodowego. W odwołaniu Z. J. podniosła, że jest chora, dlatego nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji oraz zaznaczyła, że leczy się z powodu choroby zawodowej związanej z wcześniej wykonywaną pracą. Decyzją z dnia [...] nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ drugiej instancji w całości podzielił ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy zawodowej odwołującej poczynione przez organ pierwszej instancji i uznał, że w latach [...]-[...],[...]-[...] i [...]-[...] pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu [...], bowiem miała wówczas kolejno kontakt z [...] , [...] i [...]. Stwierdził również, że obie kompetentne placówki orzecznicze wykluczyły u odwołującej chorobę zawodową wymienioną w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), co wynika z uzasadnień powołanych wcześniej orzeczeń lekarskich. Rozpoznane u odwołującej w [...] zmiany chorobowe, takie jak [...] i [...] wynikające z adnotacji zawartej w dokumentacji lekarskiej, były bez korelacji z pracą zawodową i miały związek z infekcjami. Wskazuje na to całokształt obserwacji klinicznej, analiza dokumentacji medycznej, narażenia zawodowego oraz wyniki aktualnie wykonanych badań ([...] z potencjalnymi [...] zawodowymi), które nie dają podstaw do rozpoznania zawodowej [...]. Samo rozpoznanie u odwołującej [...] w [...] tj. dopiero po [...] latach od zaprzestania pracy wskazuje na brak jakiegokolwiek związku tej choroby z czynnikami środowiska zawodowego i zgodnie z obowiązującymi kryteriami zamieszczonymi w wykazie chorób zawodowych nie upoważnia do uznania zawodowej etiologii tej choroby. W skardze z dnia [...] skarżąca domagała się uchylenia krzywdzącej dla niej decyzji z powodu pogorszenia się jej stanu zdrowia w związku z pracą w Spółdzielni B w C. Zaznaczyła, że już wówczas chorowała, a lekarz nie mógł stwierdzić, od kiedy rozwinęła się jej choroba i co było jej przyczyną. Nadto, zdaniem skarżącej, "Ośrodek Medycyny Pracy" nie prowadził badań w tym kierunku, ograniczając się jedynie do oceny dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, że lekarze orzecznicy kompetentnych placówek służby zdrowia nie rozpoznali u skarżącej choroby zawodowej, a ich opinie są spójne i wyczerpujące. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik, a ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Dodatkowo w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż materialną podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwane dalej w skrócie rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Stosownie do treści § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. chorobą zawodową jest choroba ujęta w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Zatem o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki - zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, czyli rozpoznanie choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych przez upoważnioną placówkę służby zdrowia i ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy, czyli potwierdzenie związku przyczynowego rozpoznanej choroby z wykonywaną pracą zawodową. Jednocześnie przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględnić okoliczności wymienione w § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Konstrukcja tego przepisu przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek nie istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Choroba zawodowa musi bowiem zostać spowodowana bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem przez szkodliwe czynniki w środowisku pracy lub sposób wykonywania pracy. Z powyższego wynika, iż pojęcie "choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Jednakże wyłączną przyczyną jego wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj oraz warunki wykonywania. W związku z tym warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez kompetentną placówkę diagnostyczną z jednoczesnym ustaleniem, iż bezspornie lub wysokim prawdopodobieństwem została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. nie tylko określają przesłanki do uznania choroby zawodowej, ale i regulują wymagany tryb postępowania w zakresie ustalania takiej choroby. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych lub o braku podstaw do jej rozpoznania są jednostki wymienione w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych (§ 5 ust. 1). Taką jednostką organizacyjną, w rozpoznawanej sprawie jest zarówno Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (jednostka orzecznicza I stopnia), jak i Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (jednostka orzecznicza II stopnia). Jednostki te, wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W niniejszej sprawie, jednostki orzecznicze zarówno pierwszego jak i drugiego stopnia, nie rozpoznały u skarżącej [...] pochodzenia zawodowego, wymienionej w pozycji [...] powołanego wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. Jak wynika z oceny karty narażenia zawodowego i wyjaśnień samej skarżącej pracując - na stanowisku [...] w latach [...]-[...] była narażona na[...]; na stanowisku [...] w latach [...]-[...] na [...] oraz zawarte w nich [...]; na stanowisku [...] w latach[...]-[...] na [...]. Z orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej drugiego stopnia wynika, że całokształt obserwacji klinicznej, w tym wywiad zawodowy i chorobowy, dane z dokumentacji lekarskiej oraz wyniki przeprowadzonej diagnostyki [...] nie dają podstaw do rozpoznania u skarżącej zawodowej etiologii [...]. Rozpoznane u skarżącej w [...] zmiany chorobowe w postaci stanu [...] i wystąpieniu wówczas pierwszych objawów, takich jak [...] i [...] są bez korelacji z pracą zawodową i miały związek z infekcjami. Wykonane w trakcie obserwacji klinicznej badania czynnościowe układu [...] i testy [...]oraz [...] przemawiają przeciwko istnieniu [...]. Całokształt obserwacji klinicznej, analiza dokumentacji ([...]z potencjalnymi [...] zawodowymi) nie dają podstaw do rozpoznania u skarżącej zawodowej [...]. Natomiast samo rozpoznanie [...] w [...] tj. dopiero po [...] latach od zaprzestania pracy wskazuje na brak jakiegokolwiek związku tej choroby z czynnikami środowiska zawodowego i zgodnie z obowiązującymi kryteriami zamieszczonymi w wykazie chorób zawodowych nie upoważnia do uznania zawodowej etiologii [...]. Zatem w "sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem" nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, co wykluczyło zawodową etiologię rozpoznanego u skarżącej schorzenia z uwagi na jego pozazawodowy charakter. Orzeczenie to stanowiło podstawę wydania niekorzystnej dla skarżącej decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej [...]. Jednocześnie wyczerpany został dwustopniowy tryb orzeczniczy i wbrew zarzutom skarżącej w obu wydanych orzeczeniach nie rozpoznano choroby zawodowej. Wymaga podkreślenia, że zadaniem lekarzy wydających opinie w sprawach chorób zawodowych, którymi są w niniejszej sprawie wydane orzeczenia lekarskie, jest rozpoznawanie jednostki chorobowej ujętej w wykazie chorób zawodowych. Natomiast o tym, czy zdiagnozowana choroba jest chorobą zawodową decyduje w decyzji administracyjnej właściwy organ inspekcji sanitarnej. Stosownie do treści § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002r., właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1 tego rozporządzenia oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Z przepisu tego wynika, że koniecznym elementem poprzedzającym wydanie decyzji w przedmiocie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie. W związku z powyższym uregulowaniem, szczególna rola w postępowaniu dowodowym przypada zatem orzeczeniom lekarskim, wydanym przez uprawnione do orzekania jednostki orzecznicze. Organ wydający decyzję nie może, nie wziąć pod uwagę treści orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionym w wykazie chorób zawodowych i ma związek z warunkami pracy. Dodać należy, że w orzecznictwie sądowym wyrażany jest pogląd, że orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2006r., I SA/Wa 1221/04, Lex nr 194428). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, orzeczenia lekarskie obu jednostek podlegały ocenie organu administracji, jak każdy inny dowód, a zatem były ocenione w odniesieniu do całego materiału dowodowego w sprawie. Również Sąd nie znajduje podstaw do ich zakwestionowania. Opinie lekarskie jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia były jednomyślne, a ich uzasadnienie jednoznaczne i logiczne. Orzeczenie lekarzy Instytutu poprzedzone zostało specjalistycznymi badaniami wykonanymi podczas pobytu skarżącej na obserwacji klinicznej w Szpitalu Instytutu, a ich wyniki potwierdzają, iż u skarżącej nie rozpoznano zawodowej [...]. Brak rozpoznania choroby zawodowej wyklucza zatem jej stwierdzenie przez organ inspekcji sanitarnej. W tej sytuacji sam fakt świadczenia pracy w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej nie może uzasadniać jej stwierdzenia u skarżącej w sytuacji, gdy nie wykazały jej szczegółowe badania jednostek orzeczniczych obu szczebli. Przeprowadzone w tym zakresie przez organy inspekcji sanitarnej postępowanie wyjaśniające nie naruszało obowiązujących regulacji prawa. Dokonana analiza całego materiału dowodowego zebranego w sprawie pozwoliła organom inspekcji na podjęcie rozstrzygnięcia odmawiającego stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Wbrew zarzutom skarżącej organy administracyjne przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w pełnym zakresie. Badanie stanu zdrowia skarżącej powierzono powołanym do tego jednostkom orzeczniczym służby zdrowia, które jednoznacznie na podstawie dokumentacji medycznej i przeprowadzonych badań nie rozpoznały u niej choroby zawodowej. Ponadto skarżąca w toku całego postępowania administracyjnego nie złożyła do akt jakiegokolwiek dowodu przeciwnego (np. odmiennej opinii medycznej). Zauważyć przyjdzie, że orzeczenie lekarskie nr [...] wydane w dniu [...] przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpital w S., jako jednostkę orzeczniczą drugiej instancji, wskazało jako miejsce narażenia zawodowego pracę, w latach [...] -[...], na stanowisku pomoc [...] i [...] w Spółdzielni B w C. Zatem w swoim orzeczeniu uwzględniło również okres pracy skarżącej u powołanego pracodawcy, co stanowiło zarzut samej skargi. W tym stanie sprawy Sąd nie dopatrzył się podstaw do zakwestionowania opinii kompetentnych placówek diagnostycznych organów medycznych II i I szczebla - Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. i Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., bowiem obie te placówki wydały jednobrzmiące orzeczenia wykluczające istnienie u skarżącej choroby zawodowej [...] pochodzenia zawodowego wymienionej w pozycji [...]wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. Dlatego, chociaż w środowisku pracy skarżąca była narażona na [...] i [...] oraz zawarte w nich [...] oraz na [...] , to jednak nie rozpoznanie z pewnością lub prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością choroby zawodowej przez lekarzy orzeczników, wykluczało jej stwierdzenie. Należy przyjąć, że zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie narusza przepisów prawa ani w zakresie podstawy prawnej wynikającej z przepisów prawa materialnego, jak i wymaganych w tym zakresie zasad postępowania administracyjnego. Wobec powyższego, skoro organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. i nie naruszył przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w szczególności nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów brak było podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji, opartej na prawidłowych orzeczeniach lekarskich, które nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej. Reasumując, skoro zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa, to w oparciu o powołane wcześniej przepisy ustawy p.p.s.a., skarga nie mogła być uwzględniona. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.