IV SA/Gl 390/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2013 r. sprawy ze skargi Z.N. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. (dalej: PPIS) decyzją z dnia [...]r. nr [...] nie stwierdził u Z.N. choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869; dalej: rozporządzenie RM z 2009 r.). Jak podniesiono w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, Z.N., był zatrudniony w KWK A na stanowisku robotnika (od 22 kwietnia 1977 r. do 23 grudnia 1977 r.) oraz B S.A. (od 14 stycznia 1978 r. do nadal). Wedle oceny narażenia zawodowego, sporządzonej przez Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego w D., wykonywanie pracy fizycznej polegającej na ręcznym transporcie materiałów w KWK A, a następnie obsługa suwnic magnesowych transportujących szyny z rusztów zbiorczych na plac magazynowy (B S.A.) powodowało obciążenie mięśni przedramienia i stawów nadgarstka, zwłaszcza lewej ręki, co stwarzało ryzyko powstania choroby zawodowej. Z.N. został poddany badaniom w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. – Poradnia Chorób Zawodowych w S. (dalej: WOMP) oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S. (dalej: IMPiZŚ) , które to jednostki medyczne, w oparciu o wyniki tych badań oraz konsultacji ortopedycznej, nie stwierdziły u niego choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z 2009r. (orzeczenia lekarskie WOMP z dnia [...]r. nr [...]; orzeczenie lekarskie IMPiZŚ z dnia [...]r. nr [...]). W odwołaniu z dnia 8 lutego 2012 r. skarżący podniósł zarzut błędnej oceny stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż nie występuje u niego choroba zawodowa, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika wniosek przeciwny. Wskazał również na oparcie decyzji na niewystarczającym materiale dowodowym, w szczególności ze względu na pominięcie opinii lekarzy, u których się leczył. Ponadto, w jego ocenie, treść orzeczeń lekarskich pozostaje ze sobą w sprzeczności. Za istotne uznał brak badań przy użyciu rezonansu magnetycznego albo tomografii komputerowej i oparcie orzeczeń na mało czytelnym zdjęciu rentgenowskim. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (dalej: ŚPWIS) rozstrzygnięciem z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję PPIS. Zgromadzony materiał dowodowy, a zwłaszcza dwa orzeczenia lekarskie kompetentnych placówek diagnostycznych stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego, uzasadniały, jego zdaniem, podjęcie kwestionowanej decyzji. W skardze z dnia 13 marca 2012 r. Z.N. podnosi analogiczne zarzuty jak w odwołaniu , w szczególności zaś wskazuje na wydanie decyzji z naruszeniem prawa ze względu na błędne ustalenia faktyczne, oparcie jej na niewystarczającym materiale dowodowym oraz na orzeczeniach lekarskich, których treść jest "pozbawiona logicznego związku przyczynowo-skutkowego". Uzasadnienie do przedstawionych zarzutów zawiera pismo procesowe skarżącego z dnia 21 maja 2012 r. Ponownie podkreśla, iż w opinii lekarzy prowadzących jego leczenie występuje u niego choroba zawodowa, o stwierdzenie której się ubiegał. Mimo tego, żaden z podmiotów kwestionujących zawodowa etiologię schorzenia nie zlecił dodatkowych badań przy użyciu tomografii komputerowej bądź rezonansu magnetycznego. Jest to, w jego ocenie, konieczne ze względu na istniejące rozbieżności w ocenach lekarskich co do charakteru schorzenia. Do wskazanego wyżej pisma procesowego skarżący załączył kopię wyników badań rezonansu magnetycznego wykonanego w dniu 12 maja 2012 r. w Zakładzie Diagnostyki Obrazowej ([...] ZOZ) w S. W odpowiedzi na skargę ŚWPIS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając sprawę zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: ŚPWIS) z dnia [...]r. nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. (dalej: PPIS) z dnia [...]r. nr [...] odmawiające stwierdzenia u Z.N. choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869; dalej: rozporządzenie RM z 2009 r.). Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 825), która weszła w życie 3 lipca 2009 r. Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W świetle powyższych regulacji szczególnego podkreślenia wymaga, że stwierdzenie choroby zawodowej przez organowi inspekcji sanitarnej wymaga zaistnienia łącznie następujących przesłanek: po pierwsze - rozpoznanie u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych, przy czym w rozporządzeniu, co do niektórych chorób, określono czas w jakim może to nastąpić; po drugie- wykonywanie pracy w "narażeniu zawodowym", a więc z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo narażeniem pozostającym w związku ze sposobem wykonywania pracy; po trzecie - ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w powyższym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym". Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. Jak wskazano wyżej, Z.N. ubiegał się o stwierdzenie u niego choroby zawodowej, wskazanej w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z 2009 r. Przywołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, podjęte na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p., określiło wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Wobec tego rozpoznanie choroby zawodowej powinno przebiegać na zasadach i w trybie przewidzianym w tym rozporządzeniu. Zgodnie z § 5 ust. 1 właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z 2006 r. Nr 141, poz. 1011 oraz z 2008 r. Nr 220, poz. 1416 i Nr 234, poz. 1570) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych oraz jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby (ust. 2 § 5). Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy. Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania ("orzeczenie lekarskie"), na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1). Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie, we wskazanym zakresie, do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz pracownika lub byłego pracownika . Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia. Odmowa stwierdzenia u skarżącego wskazanej wyżej choroby zawodowej została poprzedzone, zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu RM z 2009r., poddaniem go badaniom lekarskim w uprawnionych jednostkach orzeczniczych tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. – Poradnia Chorób Zawodowych w S. (dalej: WOMP) oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S. (dalej: IMPiZŚ). Jednostki te, w oparciu o wyniki tych badań oraz konsultacji ortopedycznej, nie stwierdziły u niego choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia RM z 2009 r. Jak wynika z tych orzeczeń, rozpoznano zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe lewego stawu łokciowego. W tym miejscu należy podkreślić, ze Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnych placówek medycznych. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej I i II stopnia, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Podkreśla to NSA w wyroku z dnia 12 maja 2010 r. , I OSK 335/10 (LEX nr 597546): "Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej." Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć. W ocenie Sądu, w sytuacji w której obie uprawnione placówki diagnostyczne jednoznacznie wykluczyły możliwość rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej i orzeczenia przez nie sporządzone nie budzą wątpliwości i tym samym nie doszło do spełnienia pierwszej z wymienionych przesłanek koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej, zachodziły podstawy do podjęcia decyzji negatywnej dla skarżącego. Wobec powyższego nie znajdują uzasadnienia zarzuty podnoszone w skardze, tyczące, w zasadzie, braku wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Zdaniem skarżącego, poczynienie ustaleń w kwestii wystąpienia u niego choroby zawodowej wymagało przeprowadzenia dodatkowych badań z zastosowanie rezonansu magnetycznego bądź tomografii komputerowej. W ocenie Sądu, "związanie" orzeczeniami lekarskimi uzyskanymi w trybie określonym przepisami rozporządzenia RM z 2009 r. dotyczy nie tylko warstwy merytorycznej tych orzeczeń, ale także metod badawczych stosowanych przez placówki diagnostyczne. Na marginesie przyjdzie zauważyć, iż skarżący nie przedstawił żadnych opinii lekarskich potwierdzających wystąpienie u niego choroby zawodowej, sporządzonych przez lekarzy u których się leczy, a na które powoływał się w odwołaniu oraz w skardze. Przedłożony przez skarżącego wynik badania rezonansu magnetycznego z dnia 12 maja 2012 r. (k.-14) w żaden sposób nie potwierdza, aby jego schorzenie stanowiło chorobę zawodową, o jakiej mowa w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia RM z 2009 r. Ostatecznie przyjdzie stwierdzić, że na podstawie prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów, organ odwoławczy, podobnie jak i organ pierwszej instancji, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego i rozporządzenia przeprowadził prawidłowe ustalenia i w oparciu o te ustalenia wydał stosowne rozstrzygnięcia. Z tych względów na mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji