IV SA/Gl 392/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A Spółka jawna w W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] nr[...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a i art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), stwierdził u K. P. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu rowka nerwu łokciowego, wymienioną w poz. 20/2 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U, Nr 105, poz. 869). Orzeczenie wydano w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] nr [...]. Odwołanie od decyzji PPIS w B. złożył zakład pracy – B Sp. Jawna w W., kwestionując ocenę narażenia zawodowego. Wskazano w tym zakresie, że zakład spełnia wszelkie wymogi dotyczące warunków pracy. W ocenie odwołującego rozpoznane u K. P. schorzenie jest efektem uszkodzenia neurogennego kręgosłupa (pochodzenia zwyrodnieniowego lub powypadkowego), a więc nie jest efektem warunków pracy na stanowiskach w jej zakładzie pracy. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zaznaczył, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby - zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. W sprawie K. P. ustalono, że pracowała ona: w latach 1984-1989 w Spółdzielni A w B. (zakład zlikwidowany), w latach 1991-1994 w zakładzie C w B. (zakład zlikwidowano) oraz w latach 1997-2010 w Zakładzie B Spółka Jawna w W. jako krawcowa, obciążając kończyny górne w obrębie stawów nadgarstkowych i stawów łokciowych. K. P. została przebadana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...] ), gdzie lekarze specjaliści rozpoznali u w/w chorobę zawodową - zespół rowka nerwu łokciowego wywołany sposobem wykonywania pracy wym. w poz. 20.2 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, na podstawie dokumentacji medycznej, wyników badań podmiotowego i przedmiotowego, konsultacji ortopedycznej i neurologicznej oraz badań EMG wykazujących cechy uszkodzenia nerwu łokciowego w okolicach rowka nerwu łokciowego odpowiadających elektrofizjologicznym cechom obustronnego zespołu rowka nerwu łokciowego. Następnie w toku postępowania odwoławczego K. P. była badana w IMPiZŚ w S. (obserwacja kliniczna w dniach [...]) gdzie po przeprowadzonej analizie sposobu wykonywania pracy i dokumentacji lekarskiej, po wykonanych badaniach laboratoryjnych (EMG, rtg stawów łokciowych) oraz przeprowadzonych konsultacjach neurologicznych i ortopedycznych wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej - zespół rowka nerwu łokciowego wymienionej w poz. 20.2 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zakład pracy powiadomiony pismem z dnia [...] w trybie art. 10 K.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji, do dnia [...] nie udzielił żadnej odpowiedzi. W ocenie organu odwoławczego zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych został w rozpoznawanej sprawie choroby zawodowej K. P. zachowany, dlatego po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego nie znaleziono podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zakład pracy – B Spółka Jawna w W. wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz podtrzymała wnioski odwołania, dodatkowo zarzucając organowi rażące naruszenie prawa procesowego polegające na naruszeniu wszelkich terminów dotyczących wydania decyzji odwoławczej przy jednoczesnym braku zawiadomienia strony o przesunięciu terminu i przyczynach tego przesunięcia, jak również przekroczenie swobodnej oceny dowodów oraz niedopuszczenie dowodów wskazanych przez skarżącą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Uczestniczka postępowania – K. P. w piśmie procesowym z dnia [...] wniosła o oddalenie skargi uznając wydane w sprawie decyzje za prawidłowe. Na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty skargi, a pełnomocnik uczestniczki postępowania wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej jako P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Ocena legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia została przeprowadzona przy uwzględnieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 z 2009 r., poz. 869), zwanego dalej rozporządzeniem, pomimo wszczęcia w dniu 27 kwietnia 2009 r. postępowania administracyjnego, a więc przed wejściem w życie rozporządzenia, tj. z dniem 3 lipca 2009 r., bowiem zgodnie z § 11 ust. 1 tego aktu, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa natomiast definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. Nr 21 z 1998 r., poz. 94 ze zm.), zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch ustawowych przesłanek: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdzenie – przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem - że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Natomiast dla choroby zawodowej zespołu rowka nerwu łokciowego, wyznaczono pod pozycją 20.2 wykazu chorób zawodowych zamieszczonego w rozporządzeniu definicję nakazującą rozumieć to schorzenie, jako przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy. Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie u K. P. w toku postępowania epidemiologicznego stwierdzono chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół rowka nerwu łokciowego, wymienioną w poz. 20.2 wykazu chorób zawodowych. Stwierdzenie wystąpienia wyżej wskazanej choroby zawodowej zostało poprzedzone poddaniem uczestniczki postępowania badaniom lekarskim we dwóch uprawnionych jednostkach orzeczniczych, w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...] ) oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (na etapie postępowania odwoławczego) - orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...] W treści obu wspomnianych orzeczeń, wydanych w oparciu o wyniki stosownych, specjalistycznych i precyzyjnych badań, jednoznacznie zdiagnozowano istnienie u K. P. choroby zawodowej, ze względu na wykazanie elektrofizjologicznych cech obustronnego zespołu rowka nerwu łokciowego. Jednocześnie potwierdzono jej pracę zawodową w narażeniu stanowiącym przyczynę choroby zawodowej w latach 1984-1989, 1990-1991, 1991-1994, 1997-2010. Podkreślono, że zespół rowka nerwu łokciowego może mieć związek z praca w przypadku wykonywania czynności zawodowych wymagających ciągłego utrzymywania łokci w pozycji zgiętej przy równoczesnym opieraniu ich o podłoże. Analiza narażenia zawodnego K. P. w zakresie sposobu wykonywania pracy potwierdza tego rodzaju narażenia, które wynikają z jej indywidualnego sposobu szycia. W tym miejscu należy podkreślić, ze Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnych placówek orzeczniczych pierwszego i drugiego szczebla. Lekarze obu tych jednostek wydali jednobrzmiące orzeczenia stwierdzające istnienie choroby zawodowej. Zostały one oparte na zbieżnych wynikach badań, ustalających związek pomiędzy wykonywaną pracą w narażeniu zawodowym, a istniejącym schorzeniem, przez co wykluczających możliwość samoistnego schorzenia. Wymaga podkreślenia, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, iż orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy, a zarazem wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć. Wobec tego nie mogą indywidualnie stwierdzić, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń. Natomiast dowody przedstawione przez skarżącą w toku odwołania w postaci prywatnej opinii technicznej "dotyczącej warunków pracy na maszynach szyjących" oraz protokołu kontroli Inspekcji Pracy nie mogły podważyć skutecznie opinii biegłych lekarzy. Zbieżne orzeczenia medycznych jednostek orzeczniczych obu stopni, wykluczały zajęcie przez organy administracji sanitarnej odmiennego stanowiska, co do charakteru występującego u K. P. schorzenia i jego zawodowej etiologii. Lekarze wykluczyli również możliwość powstania schorzenia w wyniku uszkodzenia neurogennego kręgosłupa w wyniku zwyrodnienia lub wypadku. Wobec tego wbrew zarzutom skarżącej organ nie naruszył reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Ustalił bowiem istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wnioski organu wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zostały dokonane zgodnie z zasadami oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Nie znajduje zatem aprobaty stanowisko skarżącej kwestionujące ustalenie organu dotyczące pracy K. P. w jej zakładzie pracy, w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej. Odnosząc się do tego zarzutu skargi należy zaakcentować, że zgodnie z poglądem sformułowanym w orzecznictwie sądowym, dla uznania danego schorzenia za chorobę zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na jej powstanie, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że to właśnie takie warunki ją spowodowały. Nie wyklucza to wprawdzie możliwości wykazania, że pomimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z przyczyn nie związanych z wykonywaniem pracy, jednak nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą tu być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na czynnik szkodliwy (tak stwierdzono między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., sygn. akt II SA 372/82, publ.: ONSA 1982/1/33). Natomiast w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że K. P. wykonywała pracę akordową, wymagającą wykonywania powtarzających się w krótkich odstępach czasowych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych, dociskania palca wskazującego i kciuka. W konsekwencji argumentacja skarżącej dotycząca braku monotypii ruchów w jego zakładzie pracy jest pozbawiona podstaw. Za bezzasadny uznano również zarzut skargi dotyczący naruszenia terminu do wydania decyzji organu drugiej instancji. Wprawdzie w rzeczywistości skarżąca nie została powiadomiona o braku możliwości rozpoznania jej odwołania w ciągu jednego miesiąca, jednakże to uchybienie nie miało żadnego wpływu na przebieg postępowania. Przede wszystkim organ nie pozostawał w bezczynności, gdyż niezwłocznie po otrzymaniu odwołania zwrócił się do biegłych o wydanie kolejnej opinii lekarskiej, podejmował zatem czynności zmierzające bezpośrednio do załatwienia sprawy. Organ następnie przesłał skarżącej kopię opinii lekarskiej, celem bezpośredniego ustosunkowania się do jej treści i przedstawienia ewentualnych zastrzeżeń. Skarżąca nie została wobec tego pozbawiona prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Chybione jest zatem powoływanie się skarżącej na ograniczenie jej uprawnień procesowych, zresztą skarżąca przekonana o bezczynności organu miała możliwość złożenia w tym zakresie skargi na bezczynność, czego jednakże nie uczyniła. Ostatecznie przyjdzie stwierdzić, że na podstawie prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów, w tym zwłaszcza orzeczeń lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy w S., organ odwoławczy, podobnie jak i organ pierwszej instancji - zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego i rozporządzenia przeprowadził prawidłowe ustalenia i w oparciu o te ustalenia wydał stosowne rozstrzygnięcia. W związku z powyższym, skoro choroba zawodowa została rozpoznana przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą, a prawidłowo ustalone warunki pracy u skarżącej mogły doprowadzić do jej powstania, bądź rozwoju, to przyjęcie związku przyczynowego między chorobą, a tymi warunkami, zasługuje na aprobatę. Dlatego też na mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.