IV SA/Gl 4/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2010 r. sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w S. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji administracyjnej świadczeń niepieniężnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji z dnia [...] nr[...], 2. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Nakazem z dnia [...] Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. nakazał spółce A natychmiastowe wypłacenie jej pracownikom świadczeń sprecyzowanych w treści nakazu. W wyniku ustalenia niewykonania nakazu wystosowano do pracodawcy upomnienie z dnia [...]., a następnie, w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy z dnia [...], wszczęto postępowanie egzekucyjne, doręczając zobowiązanej tenże tytuł i postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z tej samej daty. Doręczenie nastąpiło w dniu [...] W dniu [...] zobowiązana nadała w placówce pocztowej zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, powołując się na częściowe wykonanie zobowiązania będącego przedmiotem egzekucji, a to zaspokojenie części należnych świadczeń pracowniczych. Wyeksponowała brak środków na natychmiastową realizację zobowiązania, nadto obecną niezgodność tytułu ze stanem faktycznym. W jej ocenie ten stan uzasadniał częściowe umorzenie postępowania egzekucyjnego z mocy art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji, na zasadzie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oddalił zarzuty. W jego opinii brak było bowiem okoliczności tamujących postępowanie egzekucyjne w sprawie, w szczególności nie należało do nich częściowe wykonanie obowiązków określonych w tytule wykonawczym, gdyż okoliczność ta nie mieści się wśród przesłanek uregulowanych w art. 33 tej ustawy. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie zobowiązana spółka wniosła o jego uchylenie i umorzenie egzekucji. W motywach zażalenia wskazała na częściowe wykonanie nakazu z dnia [...], a więc na niezgodność tytułu wykonawczego z dnia [...] ze stanem faktycznym. W jej przekonaniu art. 33 pkt 1 cytowanej powyżej ustawy pozwala na częściowe umorzenie postępowania egzekucyjnego w przypadku częściowego wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. A taka sytuacja ma miejsce w sprawie. Zaskarżonym postanowieniem kwestionowane postanowienie zostało utrzymane w mocy, a to na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art.144 k.p.a. i art.23 § 4 pkt 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przekonaniu organu drugiej instancji częściowe wykonanie zobowiązania objętego tytułem wykonawczym nie stanowi podstawy zarzutu z art. 33 cytowanej wyżej ustawy. Może nim być bądź całkowite wykonanie obowiązku bądź umorzenie obowiązku w całości lub w części. Dlatego organ ten nie znalazł powodu dla częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z tej przyczyny uznał, iż zażalenie nie mogło odnieść skutku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zobowiązana domagała się uchylenia obu zapadłych w tej sprawie postanowień i zasądzenia kosztów postępowania. Postanowieniom tym zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 1 i art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędne uznanie, że częściowe wykonanie obowiązku nałożonego tytułem wykonawczym nie stanowi podstawy zarzutu i umorzenia postępowania egzekucyjnego. W motywach skargi przytoczyła argumenty wyeksponowane w uzasadnieniu zażalenia, w szczególności odnoszące się do wykonania obowiązku, oraz przedstawiła interpretację przepisu art. 33 pkt 1 cytowanej ustawy, wykładając go zgodnie z regułami rozumienia językowego znaczenia zwrotów prawniczych. Odpowiadając na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Na wstępie godzi się wyjaśnić, że jak głosi przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (p. art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Przy czym, po myśli art.135 tej ustawy, sądy te mogą zastosować przewidziane nią środki również w stosunku do innych aktów podjętych w ramach danej sprawy, o ile przyczyni się to do końcowego jej załatwienia. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego wykazała, iż naruszają one przepisy procedury w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu godzi się wskazać, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym pełnią rolę odwołania w postępowaniu rozpoznawczym (tak Zbigniew Leoński w: Egzekucja administracyjna – komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Romana Hausera i Zbigniewa Leońskiego, Warszawa 1995 r., str.64). Zatem ich wniesienie uruchamia postępowanie, które winno prowadzić do całościowej oceny toku postępowania, a w jej wyniku do rozstrzygnięcia o wszelkich dostrzeżonych wadliwościach, nie tylko podniesionych w zarzutach. W konsekwencji rozpatrzenia zarzutów organ egzekucyjny jest władny je odrzucić, bądź zawiesić postępowanie egzekucyjne, albo je umorzyć (op. cit. str. 65). Zarzuty należy wnieść w terminie 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego (art. 32 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i oprzeć je o jedną z przyczyn taksatywnie wskazanych w art. 33 (op. cit. str. 66). Warunki formalne zarzutów w zakresie terminu i podstawy, zostały spełnione. Organ drugiej instancji rozpatrzył je we wskazanych powyżej aspektach. Jednakowoż oceniając legalność obu postanowień przede wszystkim wypadło zwrócić uwagę na nieprawidłową formułę ich osnowy, posługującej się pojęciem oddalenia, miast odrzucenia zarzutu. Uchybienie to wszak nie jest na tyle istotne, aby mogło doprowadzić do uchylenia kontrolowanych aktów. Istotna jest natomiast błędna wykładnia art. 33 pkt 1 omawianej ustawy dokonana przez organy orzekające w sprawie. Przepis ten stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie, albo nieistnienie obowiązku. Skarżąca starała się dowieść częściowego wykonania obowiązku objętego wystawionym i egzekwowanym w sprawie tytułem wykonawczym, które w jej ocenie uzasadniało zarzut. Organy zaś wywodziły, iż tylko zrealizowanie całego zobowiązania jest podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stanowisko organów jest błędne i wynika z wadliwej wykładni cytowanego przepisu. Częściowe wykonanie zobowiązania jedynie w pierwotnej wersji ustawy nie prowadziło do umorzenia postępowania (częściowego), gdyż nie było równoznaczne z jego wykonaniem. Ustawa w tej wersji przewidywała jako podstawę zarzutu wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie, albo nieistnienie obowiązku. Przepis ten uległ nowelizacji z dniem 30 listopada 2001 r. mocą art. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368). Obecne jego brzmienie prowadzi do konkluzji, wedle której podstawą zarzutu może być zarówno całkowite, jak i częściowe, wykonanie obowiązku lub jego całkowite, jak i częściowe umorzenie. Użyty w tym przepisie zwrot "w całości albo w części obowiązku" odnosi się do obu sytuacji wymienionych przed nim, tj. zarówno do instytucji wykonania, jak i umorzenia obowiązku. Łączący je zwrot "lub" stanowi bowiem w języku polskim spójnik łączący w tym wypadku dwie części zdania, z których każda może być prawdziwa (obie możliwości mogą wystąpić łącznie, bo się nie wykluczają). W przeciwieństwie do spójnika "albo", który wyklucza oba człony nim połączone, jest on częściej stosowany jako równoznaczny ze spójnikiem "i". Przeto w tym wypadku omawiane zdanie należy odczytać następująco: podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie...w całości albo w części obowiązku. Jeżeli zatem powodem nieuwzględnienia zarzutu skarżącej była odmienna – wadliwa - wykładnia tego przepisu, to oba zapadłe w sprawie postanowienia nie mogły się ostać. Tym bardziej, gdy w istotnej dla wyniku sprawy kwestii nie poczyniono żadnych ustaleń i rozważań (co też wyłącza obecnie dopuszczalność formułowania ocen w tej materii). Identyczne stanowisko pojawiło się w orzecznictwie m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 418/09 (LEX nr 554880). W toku ponownego rozpatrzenia zarzutu zobowiązanej organ wyjaśni czy rzeczywiście obowiązki objęte tytułem wykonawczym wystawionym w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym zostały częściowo wykonane, gdyż jeśli tak, to okoliczność ta uzasadniać będzie umorzenie postępowania egzekucyjnego w tym zakresie. W tej materii konieczne jest też zajęcie stanowiska przez wierzyciela, wszak gdy jest nim organ egzekucyjny nie jest to formalnie konieczne. Nie zachodzi przy tym obawa naruszenia art. 29 § 1 zd. drugie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie będzie tu chodzić o badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem, a o ustalenie dopuszczalności dalszej egzekucji. W tym zakresie art. 33 ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do art. 29 § 1, który pozwala na ocenę meritum sprawy (tak Zbigniew Leoński, op. cit., str. 68). Mając przytoczone wywody na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy. Wyrzeczenie w trybie jej art. 152 pominięto z uwagi na charakter zaskarżonych postanowień.