IV SA/Gl 400/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, , , po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. N. na akt Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawarcia umowy najmu lokalu mieszkaniowego z zasobu Gminy B. postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2013 r. K. N. reprezentowana przez pełnomocnika adwokat M. S. zwróciła się do Prezydenta Miasta B. o wyrażenie zgody na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] w B. przy ul. [...]. Pismem z dni 15 stycznia 2014 r. Dyrektor Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w B., powołując się na wcześniej prowadzoną ze skarżącą korespondencję, poinformowała że brak jest przesłanek i podstaw prawnych do zawarcia z K. N. umowy najmu na wskazany wyżej lokal. W odpowiedzi na powyższe K. N., w dalszym ciągu reprezentowana przez adwokat M. S., pismem z dnia 28 stycznia 2014 r. wezwała Prezydenta Miasta B. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie wyrażenia zgodna zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...]. Pismem z dnia 6 lutego 2014 r. Prezydent Miasta B. poinformował, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa uważa za całkowicie bezzasadne i w całości podtrzymał stanowisko Dyrektora Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w B., wyrażone w piśmie z dnia 15 stycznia 2014 r. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze K. N. reprezentowana przez adwokat M. S. zaskarżyła akt Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. zarzucając mu naruszenie § 7 ust. 2 pkt 1, § 6, § 15 ust. 1 pkt 1 i 2, § 17 ust. 2 załącznika do uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy B. oraz art. 7, 75 i 77 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie że nie zachodzą podstawy do nabycia przez skarżącą tytułu prawnego do lokalu w oparciu o ww. przepisy oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę aktu, mający wpływ na jego treść. Pełnomocnik skarżącej wniosła jednocześnie o uchylenie zaskarżonego aktu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezydentowi Miasta B. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako nienależąca do kognicji sądów administracyjnych. Katalog aktów lub czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego został zawarty w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. Kontrola ta obejmuje rozpoznawanie skarg na określone, władcze formy działalności administracji w postaci decyzji, postanowień, aktów z zakresu administracji publicznej innych niż decyzje i postanowienia dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, interpretacje podatkowe, akty prawa miejscowego organów samorządowych i terenowych organów administracji rządowej, akty nadzoru, bezczynność w sprawach w których powinna być wydana decyzja, postanowienie lub inny akt dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 1 – 8 P.p.s.a). Zatem w pierwszej kolejności należało w rozpoznawanej sprawie dokonać oceny czy stanowiące przedmiot zaskarżenia pismo Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., zalicza się do którejkolwiek z kategorii aktów podlegających zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 P.p.s.a. Zagadnienie wstąpienia w stosunek najmu po zgonie najemcy generalnie znajduje swoje uregulowanie w art. 691 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z jego treścią w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą (§ 1). Osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci (§ 2).W razie braku osób wymienionych w § 1 stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa (§3). Jak wskazał organ i co potwierdza stan faktyczny w sprawie, przepis ten nie znalazł zastosowania w odniesieniu do skarżącej. Z kolei aktem regulującym zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, jest ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005r. nr 31, poz. 266 ze zm.). Podkreślić należy, iż ustawa ta nie przewiduje (nie daje podstaw prawnych) załatwienia spraw przyznania lokali (zawarcia umowy najmu lokalu) w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, czyli np. w formie decyzji administracyjnej czy postanowienia. Kwestia zapewnienia lokali mieszkalnych z mieszkaniowego zasobu gminy należy, zgodnie z tą ustawą, do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1 i 2) i gmina realizuje w tym zakresie zadania z zakresu administracji publicznej, jednak kwestie te, czyli zawarcie umowy najmu lokalu, są załatwiane w formie cywilnoprawnej. Zarówno oferta zawarcia umowy, którą strona złożyła organowi, jak i sama czynność zawarcia umowy najmu stanowi czynność cywilnoprawną (vide postanowienie z 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 415/09, z 28 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 799/09, z 22 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 679/07; z 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 362/10, wyrok 3 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 855/10). Zauważyć należy, iż w orzecznictwie sądowym od szeregu lat dominował pogląd, że sprawy dotyczące najmu lokali z mieszkaniowego zasobu gminy mają charakter cywilnoprawny. Istotną rolę dla ukształtowania się tego poglądu odegrała uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997r., sygn. akt III ZP 37/97 (OSNP 1998/7/200), w której sformułowano pogląd, że "wybór osoby do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu gminy nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.)". Podobne stanowisko prezentowane było w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Zasadnicza zmiana w dotychczasowym orzecznictwie nastąpiła wraz z podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z dnia 21 lipca 2008r., sygn. akt I OPS 4/08 (LEX nr 400065), w której stwierdzono, iż uchwała zarządu dzielnicy miasta odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia z postępowaniem, o jakim jest mowa w uzasadnieniu powyższej uchwały. Wniosek skarżącej nie dotyczył bowiem zakwalifikowania i umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Treścią wniosku było uregulowanie, na rzecz skarżącej, tytułu prawnego do konkretnego lokalu, to jest do lokalu nr [...] przy ul. [...] w B. , którego najemcą była jej babcia M. M.. Stosownie zaś do treści cytowanego wcześniej art. 3 § 2 P.p.s.a. czynności cywilnoprawne nie należą do właściwości sądów administracyjnych. Jeżeli zatem zawarcie umowy najmu lokalu przez gminę jest czynnością cywilnoprawną i nie należy do kognicji sądów administracyjnych, to przyjęcie lub odmowa przyjęcia oświadczenia woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii woli stron stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych (por. postanowienie NSA z 20 października 2009 r. sygn. akt I OZ 971/09). Powyższe oznacza, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie niemieszczące się w zakresie właściwości tego sądu, który wyznaczony jest treścią art. 3 P.p.s.a. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.