IV SA/Gl 402/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A S.A. w W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oddala skargę. Decyzją a dnia [...] Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. nakazał A S.A. w W. umieszczenie pracownika A.K. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Zakład pracy wniósł odwołanie od powyższej decyzji, jednak postanowieniem Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] w trybie art. 134 Kpa stwierdzono, że zostało ono wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Pismem z dnia [...] zakład pracy zwrócił się do organu I instancji o weryfikację wydanej decyzji, a następnie – po wezwaniu przez organ – sprecyzował w piśmie z dnia [...], że wnosi o zmianę decyzji na podstawie art. 155 Kpa. Decyzją z dnia [...] organ I instancji na podstawie art. 155 Kpa odmówił uchylenia nakazu z dnia [...]. Zdaniem organu za uchyleniem decyzji nie przemawia ani interes społeczny ani słuszny interes strony, jako który nie może być traktowany sam fakt, że strona nie zgadza się z nałożonym na nią obowiązkiem. Postępowanie z art. 155 Kpa nie ma bowiem na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. W odwołaniu zakład pracy zarzucił, że spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 155 Kpa. Przede wszystkim podniósł tą samą okoliczność jak w przedmiotowym postępowaniu, że A.K. będąc funkcjonariuszem służby ochrony kolei wykonywał jednak zasadniczo prace administracyjne, a nie w "rejonie torów czynnych", co nie odpowiada pojęciu pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. Ponieważ wydany nakaz narusza przepisy prawa i rodzi po stronie zakładu pracy negatywne konsekwencje natury finansowej i organizacyjnej, to po stronie odwołującego istnieje słuszny interes w uchyleniu lub zmianie decyzji. Występuje również interes społeczny wyrażający się w tym, żeby po utracie wymaganych zdolności psycho - fizycznych funkcjonariusze SOK mogli kontynuować jak najdłużej zatrudnienie na stanowiskach administracyjnych. Zaskarżoną decyzją Okręgowy Inspektor Pracy w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylił decyzję I instancji i orzekł o odmowie zmiany przedmiotowego nakazu. Tą korektę uzasadnił tym, że we wniosku zawarte było żądanie zmiany nakazu a nie jego uchylenie. Natomiast odnośnie merytorycznych motywów swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, po szerokim omówieniu zasad rządzących stosowaniem trybu art. 155 Kpa, uznał za bezzasadne twierdzenia skarżącego odnośnie wadliwości zaskarżonego nakazu, w tym i prawidłowości ustaleń faktycznych. W szczególności podniósł, że w pkt 7 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych wymienione są prace funkcjonariuszy straży ochrony kolei bez rozróżnienia na rodzaje tych prac. Organ nie zgodził się także z poglądem skarżącego o braku przymiotu strony pracownika, którego dotyczy postępowanie o nakazanie wpisu do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Tak więc zmieniona decyzja wymagała zgody pracownika. Ponieważ jednak w ogóle nie występują przesłanki do weryfikacji przedmiotowej decyzji, to organ nie występował nawet do A.K. o wyrażenie zgody na zmianę decyzji w trybie art. 155 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka A S.A. w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła jej naruszenie: 1) art. 155 Kpa, przez uznanie, że nie ma on w sprawie zastosowania, 2) art. 29 Kpa, przez uznanie pracownika za stronę postępowania, 3) art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, przez uznanie możliwości nakazania wpisu do ewidencji pracowników wykonujących prace szczególne lub o szczególnym charakterze mimo, że pracodawca nie umieścił w niej danego stanowiska, 4) art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, przez uznanie pracy wykonywanej na stanowisku dyżurnego zmiany za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, 5) art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych przez przyjęcie uprawnienia pracownika do żądania rozstrzygnięć przez organy inspekcji pracy, czy dane stanowisko spełnia wymogi tej ustawy, 6) art. 8 Kpa przez wydawanie odmiennych rozstrzygnięć niż inni inspektorzy pracy w identycznym stanie faktycznym. Szerokie uzasadnienie skargi nawiązywało do powyższych zarzutów i mieściło się w ich granicach. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy przedstawił jej uzasadnienie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo zauważył, że nie był związany decyzjami innych inspektorów pracy. Uczestnik postępowania A.K. także domagał się oddalenia skargi. W piśmie z dnia [...] Zarząd Krajowy [...] w W. prosił o dopuszczenie do udziału w sprawie, ale na rozprawie przedstawiciel tego Związku cofnął wniosek w tym zakresie. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wyraził pogląd, że mimo złożenia wniosku w trybie art. 155 Kpa organ powinien był prowadzić postępowanie o stwierdzenie nieważności pierwotnego nakazu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Ponieważ zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: ppsa, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, dlatego w pierwszej kolejności właściwe będzie odniesienie się do zarzutu sformułowanego przez skarżącego dopiero na rozprawie, a kwestionującego zastosowany tryb postępowania nadzwyczajnego. Jest to zarzut najdalej idący, ale zupełnie chybiony. Otóż wszczęte postępowanie na podstawie art. 155 Kpa zostało wywołane wyraźnym wnioskiem samego skarżącego i sprawa w I instancji została rozstrzygnięta w oparciu o ten przepis. W postępowaniu odwoławczym skarżący nadal powoływał się na przesłanki z art. 155 Kpa. Rozpatrując odwołanie od decyzji wydanej w tym trybie organ odwoławczy nie mógł zatem z własnej inicjatywy odstąpić od skontrolowania tej decyzji. Natomiast w ramach jednego postępowania administracyjnego nie mogły być oczywiście uruchomione dwa tryby nadzwyczajne dla prowadzenia których właściwe są zresztą organy różnych stopni. Tryby te nie są wzajemnie się wykluczające, w związku z czym wydanie decyzji w trybie art. 155 Kpa nie uniemożliwia wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji, o ile zachodzą ku temu stosowne przesłanki, których w żadnym razie Sąd nie oceniał w ramach niniejszej sprawy. Niejako "od końca" należy przystąpić także do kontroli zaskarżonej decyzji. Mianowicie zarówno skarżący, jak i organ odwoławczy przede wszystkim skoncentrowali się na merytorycznej poprawności przedstawionego nakazu. Tymczasem w ramach przesłanek z art. 155 Kpa jako pierwsza winna być brana pod uwagę zgoda strony na weryfikację decyzji. Brak takiej zgody wyklucza uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, a tym samym zbędne jest przechodzenie na płaszczyznę badania kolejnych przesłanek wymaganych omówionym przepisem. Nie dotyczy on tylko takich decyzji, w których jedna strona nabywa prawo. O ile w sprawie występowało więcej stron, to wzruszenie decyzji uzależnione jest od wyrażenia zgody przez wszystkie strony, które brały udział w pierwotnym postępowaniu, chyba że doszło do utraty zdolności prawnej lub przekształceń podmiotowych (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 1465/05, zbiór LEX nr 337475).Tymczasem w niniejszej sprawie nie została uzyskana zgoda pracownika, A.K., którego dotyczył nakaz umieszczenia w ewidencji. Co prawda skarżący prezentuje pogląd, że pracownikowi nie przysługuje przymiot strony, jednakowoż w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko przeciwne, według którego skarga pracownika wszczynająca postępowanie przed inspektoratem pracy, czyni go stroną tego postępowania ze wszystkimi skutkami prawnymi przewidzianymi procedurą administracyjną (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 901/12, dostępny w Internecie). Oczywiście przymiot strony pracownik uzyskuje również w postępowaniach nadzwyczajnych odnoszących się do decyzji (nakazu) wydanej przez inspektora pracy. Brak zgody na weryfikację nakazu A.K. potwierdził w postępowaniu sądowym, w związku z czym kwestia ta nie wymaga dalszego wyjaśnienia. Tym samym odmowa zmiany pierwotnej decyzji była uzasadniona, mimo potraktowania przez organ problemu zgody strony w sposób marginalny (wyraźne stanowisko zostało zajęte w odpowiedzi na skargę). Ponieważ – jak już wskazywano – brak zgody jednej ze stron postępowania nie pozwala na weryfikację ostatecznej decyzji w trybie art. 155 Kpa, to bezprzedmiotowe byłoby ustosunkowywanie się do zagadnień merytorycznych poruszanych przez skarżącego i organy administracyjne. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) orzeczono jak w sentencji. bu