IV SA/Gl 407/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 3 i pkt 9, art. 25, art. 28 ust. 1 pkt 2 i art. 30 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 104, art. 105 i art. 109 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M. O. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych w wysokości 5.208,93 zł i umorzył postępowanie w części dotyczącej kwoty 103,31 zł stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą wynikającą z wniosku strony a rzeczywistą wysokością długu. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że stosownie do postanowień art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Następnie wskazany organ zaznaczył, że strona we wniosku o umorzenie należności wskazała, że motywem zgłoszonego żądania jest występująca niepełnosprawność polegająca na tym, że jest osobą niewidzącą. Odnosząc się do zgłoszonego powyżej wniosku organ zauważył, że strona nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, albowiem nie stwierdzono, aby skuteczność egzekucji trwała przez okres co najmniej 3 lat, gdyż egzekucja skuteczna jest dopiero od dnia 22 stycznia 2010 r. Nadto zaznaczono, że kwota rzeczywistego zadłużenia dłużnika alimentacyjnego jest niższa niż kwota, o umorzenie której zwraca się wnioskodawca, to w części dotyczącej nadwyżki ponad wymaganą kwotę postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. W motywach odwołania strona podniosła, że utrzymuje się z renty socjalnej i z tego świadczenia potrącane są należności alimentacyjne. Wysokość otrzymywanego świadczenia nie pozwala mu na spłacenie całości zadłużenia alimentacyjnego, nadto podnosi, że nie uchyla się od ciążącego na nim obowiązku, jednakże nie jest w stanie realizować go w pełnej wysokości. Nadto skarżący podniósł, że z uwagi na niską wysokość renty socjalnej oraz z uwagi na potrącane kwoty żyje w nędzy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył unormowania prawne w zakresie żądania zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jak również zasady umarzania zwrotu tych należności. W następstwie przeprowadzonej analizy organ odwoławczy doszedł do przekonania, że organ pierwszej instancji podejmując swoją decyzję nie dopuścił się naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, jak również nie przekroczył granic uznania administracyjnego w ramach którego podejmował swoją decyzję. Nadto podkreślono, że wniosek o umorzenie należności wypłaconych z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego uwzględniany jest tylko po spełnieniu wymogów wynikających z przepisów prawa, a w rozpatrywanej sprawie okres skuteczności egzekucji nie uprawnia do uwzględnienia wniosku strony, a kategoryczność postanowień zamieszczonych w art. 30 ustawy nie daje podstaw do uwzględnienia trudnej sytuacji, w jakiej znajduje się strona. W tej sytuacji organ ten nie znalazł podstaw do uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł M. O. . W skardze tej wskazał, że od 2005 r. egzekucja należności była skuteczna w następstwie czego wierzycielka otrzymywała za pośrednictwem komornika sądowego wyegzekwowane kwoty na rzecz każdego dziecka. Nadto podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 1 sierpnia 2010 r. sygn. akt IV SA/GL 231/10 uznał, że komornik sądowy po raz pierwszy wyegzekwował od skarżącego kwotę zasądzonych alimentów w marcu 2008 r. Nadto podkreślił, że jest osobą niewidzącą i nie jest w stanie uzyskać żadnych innych dochodów niż posiadana renta socjalna i w tej sytuacji wnosi o umorzenie ciążącej na nim należności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że stosownie do postanowień art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego. Wskazany organ może umorzyć powyższe należności w łącznej wysokości 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Przywołany przepis jest podstawą prawną decyzji podjętych przez organy administracji obu instancji i z tego powodu wymaga bliższej analizy. Z brzmienia przywołanego unormowania wynika, że organ właściwy dłużnika może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń. Oznacza to, że organ ten podejmuje rozstrzygnięcie w warunkach uznania administracyjnego, przy czym ustawodawca w przepisie tym zamieścił przesłankę, której wypełnienie będzie uprawniało organ do podjęcia korzystnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia. Przesłanką tą jest skuteczność egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej iż wysokość zasądzonych alimentów. Zatem dopiero wypełnienie tej przesłanki będzie umożliwiało organowi administracji na podjęcie decyzji zgodnie z wnioskiem dłużnika alimentacyjnego, nadto należy podkreślić, że trudna sytuacja materialna i osobista dłużnika alimentacyjnego nie będzie dawała podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania, o ile nie zostanie spełniony podstawowy warunek wskazany w przywołanym przepisie. W rozpatrywanej sprawie skarżący wnioskiem z dnia [...]r. wystąpił do organu pierwszej instancji o umorzenie jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń osobie uprawnionej w wysokości 5.321,24 zł. W tym miejscu należy zauważyć, że skarżący z takim wnioskiem wystąpił powtórnie, albowiem pierwsze żądanie skierował do organów w 2009 r., a postępowanie w tym zakresie zakończyło się wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt IV SA/GL 231/10, który oddalił skargę na decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej. W następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji – Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...]r. odmówił umorzenia należności w wysokości 5.208,93 zł oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej kwoty 103,31 zł, z uwagi na to, że strona podała zawyżoną wysokość występującego długu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. mocą zaskarżonej decyzji wydanej w dniu [...]r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. M.O. z takimi rozstrzygnięciami organów administracji nie zgadza się i uznaje, że w jego przypadku zachodzą już przesłanki uzasadniające podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. W tej sytuacji rozważyć należy, czy w przypadku skarżącego faktycznie w dniu podejmowania przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia spełniał on wszystkie wymogi przewidziane przywołanym powyżej przepisem ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jak powyżej zostało to zaznaczone tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 1 czerwca 2010 r. wypowiadał się już w sprawie dotyczącej umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej należności alimentacyjnych. W wyroku tym wskazano, że egzekucja wobec skarżącego jest skuteczna dopiero od marca 2008 r. Podkreślono również, że w okresie wcześniejszym egzekucja alimentacyjna skuteczna była jedynie częściowo. Stosownie do postanowień art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustalenia zamieszczone w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego wiążą ten sąd oraz organy administracji. Zatem uznać należy, że wskazana w tym wyroku data jest wiążąca dla organów administracji wypowiadających się w sprawie oraz dla składu orzekającego. Przyjdzie dostrzec, że organy administracji podejmując rozstrzygnięcia w sprawie nie kierowały się wskazanym ustaleniem tutejszego Sądu, albowiem w uzasadnieniach wydanych decyzji akcentuje się, że egzekucja należności alimentacyjnych skuteczna jest dopiero od stycznia 2010 r. W tej sytuacji zadaniem składu orzekającego jest zweryfikowanie, czy przyjęcie wskazanej daty skuteczności prowadzonej egzekucji miało wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Z treści art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że organ właściwy dłużnika umarza dług dłużnika w wysokości 30 % jeżeli egzekucja jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Oznacza to, że skuteczność egzekucji musi trwać trzy lata. Zatem możliwość wydania korzystnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia otwiera się dopiero po upływie wskazanego okresu. Przywołany termin jest elementem normy prawa materialnego, jednakże ustawa nie zawiera wskazań w jaki sposób obliczać upływ tego terminu, czy przy wykorzystaniu unormowań zamieszczonych w Kodeksie postępowania administracyjnego czy też w oparciu o postanowienia Kodeksu cywilnego. Zauważyć należy, że niezależnie od tego, które normy prawne zostaną wykorzystane, to w rozpatrywanej sprawie o skuteczności egzekucji będzie można mówić, mając na względzie postanowienia przywoływanego powyżej wyroku tutejszego Sądu, dopiero po 1 marca 2011 r. Skoro tak to w sprawie tej wniosek skarżącego o umorzenie należności nie mógł być rozpatrzony w sposób pozytywny, albowiem ostateczne rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło w dniu [...] r., a zatem przed upływem wskazanego terminu. Oznacza to zarazem, że przyjęcie przez organy administracji daty skuteczności egzekucji na styczeń 2010 r. nie miało wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Tym bardziej, że postanowienia ustawy we wskazanym zakresie posiadają kategoryczną formę i nie dają organowi administracji możliwości odstępstwa od zawartych w niej postanowień. Wskazane możliwości otwierają się przed organem administracji dopiero po wypełnieniu przez skarżącego przesłanek przewidzianych treścią art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W świetle przedstawionych rozważań stanowisko skarżącego prezentowane w skardze jak również w trakcie rozprawy przed tutejszym Sądem nie mogło zostać uwzględnione, albowiem nie została wyczerpana podstawowa przesłanka umożliwiająca podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Sąd z urzędu zobowiązany był do zbadania legalności zaskarżonej decyzji i przeprowadzona kontrola nie wykazała, aby organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Podkreślić należy w szczególności to, że organ pierwszej instancji zasadnie umorzył postępowanie administracyjne w tej części, w której żądanie skarżącego wykraczało poza ciążące na nim zobowiązanie. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.