IV SA/Gl 407/12

WyrokWSA w Gliwicach2013-02-12

Skład orzekający: Szczepan Prax, Teresa Kurcyusz-Furmanik, Edyta Żarkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów przyłączenia energii elektrycznej do budynku mieszkalnego jest zgodna z prawem, jeśli wnioskodawca posiadał środki na ten cel, ale przeznaczył je na inne cele, a także posiada alternatywne źródła ogrzewania i gotowania?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku celowego. Wnioskodawca posiadał środki na pokrycie kosztów przyłączenia energii elektrycznej, ale przeznaczył je na zakupy uznane za zbędne dla podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto, posiadał alternatywne źródła ogrzewania i gotowania, co oznaczało, że brak energii elektrycznej nie stanowił dla niego niezbędnej potrzeby bytowej, której nie byłby w stanie samodzielnie zaspokoić. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie może być źródłem dofinansowywania budżetu domowego w przypadku niezaspokojonych potrzeb, jeśli wnioskodawca mógł je zaspokoić własnymi zasobami.
Stan faktyczny
A.G. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów przyłączenia energii elektrycznej do budynku mieszkalnego. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że wnioskodawca posiadał środki na ten cel, ale przeznaczył je na inne zakupy, a także posiada alternatywne źródła ogrzewania i gotowania. Wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując decyzje organów obu instancji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Wójt Gminy R., po rozpoznaniu wniosku A.G. z dnia [...]r., odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia w postaci zasiłku celowego na miesiąc marzec 2011r. na pokrycie kosztów przyłączenia energii elektrycznej do budynku mieszkalnego. Na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Następnie jednak, w ramach art. 54§ 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) decyzją z dnia [...]r, nr [...] organ odwoławczy uchylił własną decyzję z dnia [...]r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...]r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...]r., nr [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji uznał, że przyłączenie energii elektrycznej do budynku nie stanowi niezbędnej i najważniejszej potrzeby życiowej wymagającej interwencji w formie świadczeń z pomocy społecznej. W związku z wniesieniem przez stronę odwołania od powyższego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...]r. zawiesiło z urzędu postępowanie odwoławcze na czas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Następnie w dniu [...]r. organ odwoławczy podjął z urzędu postępowanie odwoławcze, gdyż ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 20 września 2011r. sygn. akt IV SA/Gl 1074/11 umorzył postępowanie sądowe ze skargi strony na decyzję z dnia [...]r. nr [...]. W związku z powyższym, decyzją z dnia [...]r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło powołaną decyzję z dnia [...]r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie Kolegium organ I instancji nie zbadał dostatecznie, czy wnioskowana przez A.G. potrzeba należy do niezbędnych potrzeb bytowych, czy też może być zabezpieczona z wykorzystaniem własnych zasobów i możliwości. Ponadto nie ustalono jednoznacznie zakresu żądania strony, czy ubiega się o sfinansowanie w całości inwestycji podłączenia energii elektrycznej, czy też jej części oraz jaki jest faktycznie jej koszt. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na treść pisma z dnia 4 listopada 2011r. uzupełniającego odwołanie, w którym strona wskazała, że oczekuje choćby częściowego pokrycia kosztów przyłączenia energii elektrycznej. Stwierdzono, że niewyjaśnione pozostały okoliczności odcięcia energii elektrycznej oraz pożaru mieszkania, o którym informowano w piśmie strony z dnia 15 kwietnia 2011r. Zauważono, że przeprowadzając ponownie postępowanie należy zwrócić uwagę na art. 40 ustawy o pomocy społecznej, dopuszczający możliwość przyznania zasiłku celowego osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Wójt Gminy R., na podstawie art. 2, art. 3, art. 7, art. 8, art. 11 ust.3, art. 17, art. 39 w zw. z art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 Nr 175, poz. 1362 ze zm.), odmówił przyznania A.G. świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na pokrycie kosztów przyłączenia energii elektrycznej do budynku mieszkalnego. Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 30 marca 2011r. oraz zebranej w sprawie dokumentacji w związku z wnioskiem A.G. z dnia 7 marca 2011r. ustalono, że dochód strony za miesiąc luty 2011r. wyniósł 50 zł i nie przekroczył kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej. Jednakże wnioskowana przez A. G. pomoc w formie podłączenia energii elektrycznej do budynku mieszkalnego nie zasługuje na uwzględnienie. Ponadto organ stwierdził, że odrębną decyzją strona otrzymała pomoc na zakup żywności, opału i środków higieny osobistej. Wójt przytoczył regulacje art. 3 ust. 1 i art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz zauważył, że art. 3 ust. 3 cyt. tej ustawy zawiera dyspozycje odpowiedniości formy rodzaju świadczenia do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Oceniając podstawę przyznania świadczenia na podstawie art. 40 ust. 1 omawianej ustawy, a więc w związku z poniesieniem przez stronę strat w wyniku zdarzenia losowego wskazano, że A.G. jako posiadacz budynku mieszkalnego stanowiącego przedmiot współwłasności zobowiązany był dokładać należytej staranności celem właściwej eksploatacji instalacji elektrycznej. Zły stan instalacji powinien być zgłoszony pozostałym współlokatorom. Zauważono, że strona w podaniu z 17 marca 2009r. określiła koszt wymiany instalacji elektrycznej na kwotę 1000 zł. Do awarii doszło w sezonie zimowym. A.G. w trakcie wywiadu przeprowadzonego w dniu 23 marca 2009r. podał, że do pożaru licznika energii elektrycznej doszło, gdy ogrzewał budynek grzejnikiem elektrycznym, co doprowadziło do przegrzania się instalacji elektrycznej. Następnie wezwał straż pożarną w celu ugaszenia pożaru. Zdaniem organu strona w sposób lekkomyślny eksploatowała instalację elektryczną w budynku o złym stanie technicznym, korzystając z ogrzewania elektrycznego, które przeciążyło instalację i generowało znaczne koszty zwiększające zadłużenie z tytułu zużycia energii elektrycznej. Wójt podkreślił, że A.G. posiada piec węglowy i gazowy, przez co jest w stanie przygotować posiłki i ogrzać mieszkanie, a to zaspokaja jego potrzeby, tym samym brak energii elektrycznej nie powoduje utrudnień w sferze podstawowych potrzeb bytowych strony. Jednocześnie wnioskodawca zamieszkuje sam i brak jest innych osób, które pozbawione zostałyby możliwości należytego zaspokojenia swoich potrzeb. Organ nie zaprzeczył, by przyłączenie energii elektrycznej było dla A.G. potrzebą bytową, jednak w świetle okoliczności sprawy, do jej zaspokojenia powinien on dążyć w drodze samodzielnych działań. Organ zauważył, że pozostawanie bez pracy oraz środków do życia nie stanowi o konieczności przyznania pomocy, gdyż pomoc społeczna nie może stanowić stałego źródła utrzymania. Tymczasem strona w okresie prawie trzech lat pozostawania bez dostępu do energii elektrycznej nie poczyniła żadnych kroków aby we własnym zakresie zmienić zaistniałą sytuację, koncentrując się wyłącznie na formułowaniu kolejnych wniosków o pomoc i przyjmowaniu roszczeniowych postaw. Z dokumentacji posiadanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej wynika, że od czasu pożaru instalacji elektrycznej strona dysponowała środkami, które można było przeznaczyć na ten cel, a nie oczekiwać załatwienia sprawy jedynie przez pomoc społeczną. W trakcie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 6 września 2010r. ustalono, że posiadając własne zasoby finansowe pozyskane z tytułu pracy dorywczej w kwocie 3500 zł (oświadczenie złożone przez stronę do wniosków o pomoc z dnia 15 czerwca 2010r. i 19 sierpnia 2010r.), A.G. nie zadbał o przyłączenie energii elektrycznej do budynku, uznając za ważniejszą potrzebę zakup telewizora plazmowego i DVD, z którego bez energii elektrycznej i tak nie mógł korzystać. Zatem jest to ewidentny dowód, że brak energii elektrycznej strona nie uznała jako niezbędnej potrzeby bytowej. Powyższe działanie uznano za dążenie do zaspakajania własnych potrzeb jedynie przy wykorzystaniu środków społecznych. Ponadto podkreślono, że wnioskodawca od 2006r. tj. od czasu zamieszkania w gminie R. regularnie składa wnioski o pomoc finansową do tut. OPS, nawet w sytuacjach kiedy dysponuje własnymi środkami finansowymi, znacznie przekraczającymi kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej. W ocenie organu I instancji obiektywna ocena całokształtu sytuacji strony nie pozwala na przyznanie jej pomocy w sytuacji rażącej niekonsekwencji działań i braku dążenia do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Zauważono, że kwota 3500 zł wystarczyłyby na uregulowanie zadłużenia w zakresie dostaw energii elektrycznej jak i wykonanie instalacji i ponowne przyłączenie energii. Tymczasem środki te zostały przeznaczone na nieracjonalne zakupy, które w żaden sposób nie rozwiązywały najistotniejszych potrzeb strony. Organ podkreślił cytując treść art. 2 ustawy o pomocy społecznej, że strona winna dołożyć staranności celem określenia priorytetów życiowych, racjonalnie gospodarować posiadanymi środkami a dopiero w następstwie niemożliwości zaspokojenia obiektywnie trudnych potrzeb występować z wnioskiem o udzielenie świadczeń pomocy społecznej. Stwierdzono, że przyłączenie energii elektrycznej niewątpliwie poprawiłoby warunki bytowe A.G., jednakże ze względu na okoliczności faktyczne istotną kwestią pozostaje celowość takiej pomocy w kontekście trwałości jej efektów, także inwestycja tanie stanowi niezbędnej i najważniejszej potrzeby życiowej wymagającej interwencji w formie świadczeń pomocy społecznej. Strona nie posiadająca stałego źródła dochodów może mieć trudności w zakresie regulacji rachunków za zużycie prądu. Podkreślono, że dodatkowe zobowiązania z tytułu opłat za energię elektryczną pozostają w sprzeczności z dobrem małoletniego syna J.G., wobec którego A.G. jest zobowiązany do uiszczania alimentów w kwocie 500 zł miesięcznie. Tymczasem syn pozostający pod opieką matki otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Na rzecz małoletniego przyznane zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kolejnym okresie świadczeniowym od 1 października 2011r. do 30 września 2012r. Oznacza to, że egzekucja świadczeń wobec dłużnika okazała się bezskuteczna, a więc strona nie reguluje nawet swych zobowiązań alimentacyjnych wobec małoletniego dziecka. W tej sytuacji przyznana pomoc mogłaby przynieść jedynie chwilowy rezultat, bez długofalowych efektów dla strony, co pozostaje w sprzeczności z istotą pomocy społecznej. Istnieje bowiem wysokie prawdopodobieństwo, że po przyłączeniu energii elektrycznej wobec braku uiszczania należności dostawca dokonałby odcięcia dostaw, niwecząc tym samym przyznaną pomoc. W ocenie organu wydającego decyzję strona w drodze własnych działań winna pozyskać środki na spłatę zadłużenia wobec dostawcy energii i przyłączenie energii elektrycznej. W odwołaniu A.G. nie zgodził się z treścią zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego organ wydając decyzję o odmowie przyznania świadczenia nie uwzględnił pojęcia godności człowieka, o którym stanowi art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem odwołującego po raz kolejny jest on zmuszony skarżyć zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. Zarzucił cyniczne oraz wrogie działanie pracownikom organu. Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przytoczył podstawowe regulacje ustawy o pomocy społecznej dotyczące przyznawania zasiłku celowego wskazując, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Ustawa o pomocy społecznej nie wskazuje jednak czym jest niezbędna potrzeba bytowa, ani nie zawiera jej definicji, gdyż jest to pojęcie prawnie niedookreślone i wymaga indywidualnego podejścia. To organ pomocy, działając w ramach uznania administracyjnego ma prawo dokonywać oceny, gdyż posiada uprawnienie do dokonywania oceny hierarchii potrzeb zgłaszanych przez osoby potrzebujące, które to potrzeby należy ustalać mając na względzie ogólną liczbę wnioskodawców, a także zgłoszonych przez nich żądań, oraz wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. W dalszej kolejności Kolegium przytoczyło ustalenia organu I instancji oraz uznało, że wnioskowana potrzeba nie jest niezbędna. Podniesiono, że rolą pomocy społecznej nie jest zaspokojenie każdej zgłoszonej potrzeby i w pełnym zakresie, lecz jedynie w wymiarze niezbędnym do udzielenia pomocy w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i przy uwzględnieniu możliwości, w tym finansowych, pomocy społecznej. Organy obowiązane są kierować się dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i potrzebującej takiej pomocy. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych zwrócono uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Oznacza to, iż uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Zatem osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może być przyznana. Organ odwoławczy stwierdził, że rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej należy brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielenia pomocy. Możliwość przyznania zasiłku celowego determinowana jest możliwościami finansowymi organów pomocy społecznej, co wynika z treści przepisu art. 3 ust. 4 ustawy. Norma ta stanowi, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Oznacza to, iż przyznany zasiłek celowy ma wystarczyć na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, lecz tylko wówczas, gdy potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zatem organy orzekające powinny mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Należy mieć tu bowiem na uwadze, że wiele rodzin znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, natomiast środki przekazywane z budżetu państwa są ograniczone i nie pozwalają na nieograniczoną pomoc każdemu wnioskodawcy. Reasumując Kolegium stwierdziło, że organ I instancji działając w ramach uznania administracyjnego zbadał stan faktyczny sprawy, a stanowisko swoje przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami ustawy o pomocy społecznej, a odmowa przyznania pomocy nie narusza granic swobodnego uznania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.G. wyraził niezadowolenie ze decyzji organu odwoławczego, którą uznał za "skandal". Wskazał, że rozstrzygnięcia organu odwoławczego są sprzeczne. Zauważył, że Ośrodek Pomocy Społecznej w przypadku pożaru zobowiązany jest do częściowego lub całkowitego pokrycia kosztów. Zakwestionował stanowisko organu odwoławczego, co do tego że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Zauważył, że Wójt Gminy zobowiązany jest kierować się dobrem osób korzystających z pomocy społecznej, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach kwestionowanej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Wojewódzkim w Gliwicach skarżący oświadczył, ze obecnie ma już przyłącze energii elektrycznej, a inwestycji tej dokonał z własnych środków uzyskanych z pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm. ) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. wynika natomiast, że tylko w przypadku, gdy kontrolowany akt narusza prawo materialne, co miało wpływ na wynik sprawy, bądź to narusza prawo dając podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie narusza przepisy postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy sad administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy kontroli legalności działania organów administracji publicznej dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w ramach przyznanych mu kompetencji uznał, że skarga nie może być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w rozumieniu przywołanego wyżej art. 145 § 1 p.p.s.a. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.). Rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej oraz o jego wysokości mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia otrzyma je, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać tego świadczenia. Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10) zauważyć trzeba przede wszystkim, że kontrolne uprawnienia Sądu w przypadku decyzji o takim charakterze ograniczone są tylko do zbadania czy w przypadku zaskarżonej decyzji nie przekroczono granic dozwolonego uznania, jak również czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Kontrolując legalność zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w tym aspekcie Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały ustaleń, co do wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy wnioskowanej przez skarżącego, a motywy podjętych rozstrzygnięć zostały dokładnie wyjaśnione w uzasadnieniach obu decyzji. Nie można więc postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w kwestii podjętego w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia. W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej. Po myśli art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy służyć może w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że skarżący zwrócił się o pomoc finansową na pokrycie kosztów przyłączenia energii elektrycznej do budynku mieszkalnego, co może być teoretycznie traktowane, jako cel pomocy społecznej. Jego dochód, w chwili składania wniosku o przyznanie zasiłku celowego odpowiadał kryterium dochodowemu, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Powyższe wskazywałoby na spełnienie wymaganych dla realizacji wniosku przesłanek. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji nie można jednak pominąć charakteru, jaki został nadany przez ustawodawcę wsparciu ze strony środków budżetowych w formie świadczeń pomocy społecznej. Art. 2 ust. 1 wymienionej ustawy określa pomoc społeczną jako instytucję polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jak wynika z powyższej regulacji bezwzględną przesłanką przyznania środków z pomocy społecznej, oprócz spełnienia kryterium dochodowego, jest brak możliwości samodzielnego przezwyciężenia danej sytuacji przez wnioskującego o wsparcie. Zapis zawarty w przywołanym art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nawiązuje więc wprost do konstytucyjnej zasady pomocniczości. Pomoc społeczna jest zatem instrumentem polityki społecznej o ściśle określonym celu. Jest to instytucja o charakterze subsydiarnym i ma za zadanie jedynie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiając im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nie jest to natomiast źródło służące dofinansowywaniu budżetu domowego w każdym przypadku niezaspokojonych potrzeb rodziny. Z tych więc względów słusznym było ustalenie dokonane w toku prowadzonego postępowania, co do tego, czy zgłoszona przez skarżącego w jej wniosku potrzeba była potrzebą, której on sam nie był w stanie zaspokoić, a nadto czy była ona dla niego niezbędna. Tymczasem z ustaleń dokonanych na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 6 września 2010r., a więc na podstawie wywiadu z okresu sygnalizowania niezaspokojonej potrzeby w postaci braku przyłączenia energii elektrycznej do budynku stanowiącego współwłasność skarżącego wynika, że był on w posiadaniu środków pieniężnych pozwalających na pokrycie kosztów związanych z tą inwestycją. Środki te natomiast rozdysponował na zupełnie inne cele, słusznie uznane przez organ administracji, jako zbędne dla podstawowych potrzeb życiowych. Nie budzi wątpliwości potraktowanie, jako nieracjonalnego gospodarowania posiadanymi zasobami, zakupu telewizora plazmowego i DVD przez osobę, która uważa się za żyjącą w niedostatku, a w istocie tylko do takich osób, które nie są w stanie zaspokoić podstawowych podstaw życiowych kierowana jest pomoc społeczna. Można mieć nadto daleko idące wątpliwości, czy w istocie osoba dokonując takich zakupów nie posiada własnych środków na pokrycie najpotrzebniejszych potrzeb bytowych, bo tylko do takich osób kierowana jest pomoc społeczna. Jednocześnie też w ramach postępowania dowodowego prowadzonego przed organami pomocy społecznej ustalono, że wnioskodawca posiada przyłącze gazowe i korzysta z pieca gazowego, a nadto pieca węglowego, co pozwala mu na ogrzanie mieszkania i zaspokojenie elementarnych potrzeb. Nie można zatem przypisać organom rozpoznającym sprawę uchybień w zakresie oceny stanu faktycznego sprawy, skutkujących koniecznością uwzględnienia skargi. Organ zbadał również możliwość przyznania A. G. specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Uznał jednak, że przypadek losowy pozwalający przyznać takie wsparcie nie występuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela stanowisko organu, co do tego, że brak należytej staranności w eksploatacji instalacji elektrycznej nie może zostać uznane, jako wydarzenie nagłe, nieprzewidziane wywołane siłą wyższą. Prawidłowo oceniono, jako lekkomyślne, zachowanie skarżącego, który nadmiernie eksploatował energię elektryczną doprowadzając do przegrzania instalacji. Słusznym też było potraktowanie, jako zaniedbanie, postawę skarżącego, który mając świadomość złego stanu instalacji elektrycznej, jako współwłaściciel budynku nie wystąpił do pozostałych współwłaścicieli o jej naprawę na wspólny koszt. Stanowisko organów pomocy społecznej oparte na czytelnie wywiedzionej argumentacji nie pozwala przyjąć, by został naruszony art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Analizując całość przedstawionych akt sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł też sprzeczności w stanowisku organu odwoławczego prezentowanym w toku postępowania poprzedzającego zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uchylając kolejne decyzje organu I instancji nie rozstrzygał kwestii przyznania skarżącemu żądanego zasiłku, a wręcz przeciwnie, stwierdzał uniemożliwiające załatwienie sprawy braki w postępowaniu dowodowym nakazując wyjaśnienie szeregu istotnych w tym zakresie kwestii. Po myśli przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowych organów odpowiedzialnych za udzielnie pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że postępowanie organów poprzedzających rozstrzygnięcie sprawy odpowiadało powyższym zasadom. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy prawidłowo ustaliły one stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawiły okoliczności, które przesądziły o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej. W konsekwencji tego, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja nie przekraczały granic uznania administracyjnego, zaś odmowa przyznania wnioskowanej pomocy została wnikliwie uzasadniona. Z powyżej przedstawionych względów orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło