IV SA/Gl 412/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta R. przyznał skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na miesiąc luty 2018 r. w wysokości 400 zł., wskazując w uzasadnieniu przede wszystkim, że rozmiar świadczonej pomocy uzależniony jest od możliwości finansowych OPS w R. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 1 lutego 2018 r. Organ podkreślił, że z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy, która po odliczeniu podatku oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne i bieżących alimentów wynosi 474,65 zł, ponadto ma przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 209,67 zł oraz dodatek energetyczny w wysokości 11,22 zł, łącznie stanowiło to w styczniu 2018 r. kwotę 695,54 zł. Następnie organ podniósł, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Według art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634zł, 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514zł, 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Organ wskazał, że w przypadku skarżącego okolicznością taką jest bezrobocie. Dodał, że zgodnie z § 1 Uchwały nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...] w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób objętych wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 podwyższono do 150 % kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, dla celów przyznawania pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób i rodzin wymienionych w uchwale Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020. Organ dodał, że kryterium uprawniające do pomocy w ramach programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" wynosi zatem 951 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Wskazał, że wymogi formalne określone w wyżej cytowanych przepisach, konieczne do otrzymania świadczenia pieniężnego w ramach programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" zostały przez stronę spełnione. Podkreślił, że zaskarżoną decyzją organ I instancji przyznał stronie świadczenie w wysokości 400 zł. Dodał przy tym, że budżet Ośrodka na rok 2018 na realizację programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" wynosi 500 000 zł, natomiast w odniesieniu do roku 2017 Ośrodek udzielił ww. wsparcia aż 280 osobom. Obecnie w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych, Ośrodek udziela pomocy w formie świadczeń pieniężnych w kwocie nie wyższej niż 400 zł w odniesieniu do miesiąca, zatem udzielenie stronie pomocy w kwocie 400 zł spełnia warunki sprawiedliwości społecznej w odniesieniu do innych niż strona wnioskodawców. W ocenie organu udzielenie skarżącemu świadczenia w kwocie 400 zł na miesiąc luty 2018 r. miało podstawy prawne i faktyczne z równoczesnym uwzględnieniem zasady sprawiedliwości społecznej w odniesieniu do innych niż strona wnioskodawców. Następnie organ odwoławczy podkreślił, że ograniczone możliwości finansowe budżetu Państwa, a w ślad za tym ośrodków pomocy społecznej są faktem powszechnie znanym. Dodał, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Celem pomocy społecznej jest pomoc osobie lub rodzinie w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie przezwyciężyć wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a nie zaspokajanie wszystkich, choćby najbardziej niezbędnych, potrzeb życiowych osoby, czy rodziny. Pomoc społeczna nie ma z założenia służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach E. S. przedstawił własną ocenę pracy pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w R. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć, stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o przyznaniu skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na miesiąc luty 2018 r. w wysokości 400 zł. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie, na podstawie art. 3 ust. 4 tej ustawy, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Niewątpliwie więc – jak wynika z cytowanego wyżej art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, rozstrzygnięcie co do przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego i co do jego wysokości, ma charakter uznaniowy, a zatem jest uzależnione od oceny organu dokonywanej m.in. w ramach art. 3 ust. 4 wymienionej ustawy. Podkreślić zatem należało, że wyznacznikami ustalenia wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. W tym zakresie prawidłowo zatem organ podkreślił, że skarżący jest wspomagany poprzez wypłatę dodatków mieszkaniowych i energetycznych. W kwestii możliwości finansowych organu pomocy społecznej, organ odwoławczy podniósł, że budżet Ośrodka Pomocy Społecznej w R. na rok 2018 na realizację programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" wynosi 500 000 zł, natomiast w odniesieniu do roku 2017 Ośrodek udzielił ww. wsparcia aż 280 osobom i obecnie w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych, Ośrodek udziela pomocy w formie świadczeń pieniężnych w kwocie nie wyższej niż 400 zł miesięcznie, zatem udzielenie stronie pomocy w kwocie 400 zł spełnia warunki sprawiedliwości społecznej w odniesieniu do innych niż strona wnioskodawców. W związku z tym prawidłowo organ odwoławczy podkreślił, że organ pomocy społecznej nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Dodać bowiem należało, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, iż nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek, organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną. Podkreślenia przy tym wymaga, że według poglądu ugruntowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r. o sygn. akt I OSK 624/07, Lex 500091). Nie zachodzi przy tym konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1389/12). W związku z tym stwierdzić należało, że organy orzekające rozstrzygnęły sprawę mając na względzie cele pomocy społecznej, a także prawidłowo organy uwzględniły również ograniczone możliwości finansowe organu I instancji, a tym samym ochronę interesów innych osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej. Te okoliczności są bowiem także istotne z punktu widzenia realizacji celów pomocy społecznej. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W powyższych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.). W związku z tym brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a wobec tego podlegała ona oddaleniu, zgodnie z art. 151 P.p.s.a.