IV SA/Gl 413/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie: NSA Zofia Borowicz WSA Stanisław Nitecki Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2004 r. sprawy ze skargi Gminy R. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieważności uchwały w sprawie polityki oświatowej 1) uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, 2) zasądza od Wojewody Ś. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uchwałą z dnia [...] r. Rada Miasta R. dokonała zmiany uchwały z dnia [...] r. dotyczącej polityki oświatowej Gminy R. na lata [...], jej wykonanie powierzyła Prezydentowi Miasta, nadto postanowiła, iż wchodzi ona w życie z dniem podjęcia. Wojewoda Ś. w dniu [...] r. wszczął postępowanie nadzorcze, zaś w dniu [...] r. wydał rozstrzygnięcie nadzorcze, mocą którego stwierdził nieważność tej uchwały. Powołując się na przepis art.91 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591 ze zm.), wskazał, iż uchwała ta jest wadliwa, albowiem sesję, na której ją podjęto prowadził radny T. W., będący Przewodniczącym Rady, którego mandat wygasł w związku z wydaniem zarządzenia zastępczego tej treści z dnia [...] r. W ocenie organu nadzoru z tego powodu sesja w zasadzie się nie odbyła, a doszło do nieformalnego zebrania radnych, stąd kwestionowana uchwała jest nieistniejąca, wszak z uwagi na pewność obrotu prawnego należało ją wyeliminować. Nawet gdyby przyjąć, iż zarządzenie zastępcze nie jest prawomocne, to sesja rady została zwołana wadliwie, bo przez Wiceprzewodniczącego, który nie miał ku temu uprawnień. Nadto Wojewoda wskazał, iż sporna uchwała została podpisana przez tegoż T.W. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiono o uchylenie powyższego rozstrzygnięcia nadzorczego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyrażono pogląd, iż zarządzenie zastępcze o wygaśnięciu mandatu radnego nie wywołuje skutków z dniem wydania, lecz z chwilą prawomocności. Ten zaś przymiot uzyskuje ono z upływem terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, bądź na skutek prawomocnego oddalenia lub odrzucenia skargi. Do zarządzeń zastępczych stosuje się bowiem odpowiednio przepisy dotyczące rozstrzygnięć nadzorczych, co do których ustawa tak stanowi. W tej materii powołano się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. a skoro tak, to niepodobna zarzucić uchybień w prowadzeniu sesji Rady, na której zapadła zakwestionowana uchwała, jak też podpisania uchwały. W kwestii zwołania sesji wypowiedziano pogląd, iż Zastępca Przewodniczącego był do tego upoważniony. W konsekwencji czego skarżąca uznała przedmiotowe rozstrzygnięcie nadzorcze za chybione. Odpowiadając na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację, a w szczególności zwalczał stanowisko skarżącej w zakresie skuteczności zarządzenia zastępczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, albowiem podniesione w niej zarzuty okazały się nie do odparcia. Wedle brzmienia art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy te powołane są m.in. do kontroli działalności administracji publicznej, a więc orzekają o zgodności z prawem działań organów administracyjnych w zakresie publicznoprawnym. Przedmiotem oceny przeprowadzonej w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego była więc kwestia legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego ocenianego według brzmienia właściwych przepisów stanowiących podstawę jego wydania i wydania zakwestionowanej uchwały. Jak głosi przepis art.148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) uwzględnienie skargi jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru, czyli uznanie go za niezgodny z prawem, skutkuje uchyleniem tego aktu. Jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego przywołano przepis art.91 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym. Stanowi on, iż uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności orzeka organ nadzoru na zasadzie art.90 tej ustawy. Sprzeczność z prawem polega na istotnej niezgodności uchwały z przepisami składającymi się na obowiązujący system prawny. Na uzasadnienie kwestionowanego rozstrzygnięcia Wojewoda Ś. przytoczył zarzuty wadliwego zwołania sesji rady, prowadzenia jej przez nieuprawnioną osobę oraz podpisania przez taką osobę. W ocenie Sądu zarzuty te nie są trafne. W istocie bezspornym jest, iż zarządzeniem zastępczym Wojewody Ś. z dnia [...] r. stwierdzono wygaśnięcie mandatu radnego Przewodniczącego Rady Miasta R. Wszak błędny jest pogląd organu nadzoru, jakoby to zarządzenie wywoływało skutki z chwilą wydania. Szeroka argumentacja przywołana na uzasadnienie tego stanowiska nie znalazła aprobaty w judykaturze. W odniesieniu do zarządzeń zastępczych przepis art.98a ust.3 ustawy o samorządzie gminnym nakazuje stosować odpowiednio przepisy o rozstrzygnięciach nadzorczych. Te zaś, jak głosi art.98 ust.5 tej ustawy, stają się prawomocne z upływem terminu od wniesienia skargi, bądź jej prawomocnego oddalenia lub odrzucenia (ewentualnie umorzenia postępowania). Stanowisko orzecznictwa na tle rozstrzygnięć nadzorczych jest utrwalone. Natomiast na gruncie zarządzeń zastępczych pogląd ten ujednolicił się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach (p. przykładowo wyrok z dnia 10 maja 2004 r. sygn.akt III SA/Gl 250/04), nadto podzielił go Naczelny Sąd Administracyjny w motywach postanowienia z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn.akt OZ 67/04. Nie ma przeto potrzeby prezentowania szerszego wywodu na ten temat. Jeżeli zatem zarządzenie zastępcze o wygaśnięciu mandatu radnego T.W. w dniu podjęcia uchwały będącej przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego nie było prawomocne, nie mogło tym samym wywołać skutku prawnego nim objętego. W konsekwencji czego przyjąć należało istnienie uprawnienia do wykonywania przez niego wszelkich czynności związanych z wykonywaniem tego mandatu. Co za tym idzie był on uprawniony do zwołania sesji rady, przewodniczenia jej obradom oraz podpisania uchwały. W tej materii niepodobna zatem zarzucić naruszenia prawa przez uchwałę z dnia [...] r., stąd zaskarżone rozstrzygnięcie nie mogło się ostać. Dodatkowym argumentem przemawiającym za tym stanowiskiem jest fakt, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lipca 2004 r., sygn.akt 3 II SA 3311/03, uchylił zarządzenie zastępcze o wygaśnięciu mandatu tegoż radnego. Na koniec wypadnie dodać, iż zwołanie sesji rady przez wiceprzewodniczącego nie stanowi istotnego naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności uchwały, zwłaszcza w sytuacji, w której organ nadzoru nie wykazał, aby w okolicznościach sprawy nie był on ku temu upoważniony. W tym stanie rzeczy bez znaczenia jest już kwestia niekonsekwencji organu nadzoru, który z jednej strony stwierdza nieważność uchwały, zaś z drugiej twierdzi, iż uchwała ta nie została podjęta. Wszak w ostateczności nie budzi już wątpliwości pogląd, iż nie sposób mówić o nieformalnym zebraniu radnych. Z tych przyczyn, na zasadzie art.148 i art.200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji niniejszego wyroku. Zasądzając koszty postępowania Sąd za podstawę wziął stawkę minimalną opłaty za czynności radcy prawnego, biorąc w szczególności pod uwagę okoliczność, że koszty zostały przyznane skarżącej we wszystkich sprawach dotyczących rozstrzygnięć nadzorczych stwierdzających nieważność uchwał podjętych na sesji Rady Miejskiej w R. w dniu [...] r. Skargi zaś w tych sprawach, poza oznaczeniem rozstrzygnięć nadzorczych i uchwał, mają identyczną treść, co zdecydowanie zmniejszyło nakład pracy pełnomocnika. Zmniejszenie to należy odnieść proporcjonalnie do każdej z tych spraw. Ponadto Sąd uznał za zbędne orzekanie o wykonalności wyroku na zasadzie art.152 ostatnio wymienionego Prawa, a to wobec braku skuteczności zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. SW