IV SA/Gl 422/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając na podstawie art. 2, art. 17, art. 18 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.) 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: Kpa) – po ponownym rozpatrzeniu wniosku M.D. (dalej także strona, skarżący) sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] uchylającej w całości decyzję z dnia [...] r. nr [...] wydaną przez Prezydenta Miasta B. odmawiającą przyznania stronie zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia zębów w A w B. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji – utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...]. Argumentując rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń wskazując prawne regulacje przedmiotu, w których ramach odnotował, że Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił przyznania stronie zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia zębów w A w B. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po jego rozpatrzeniu decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło ją w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Od decyzji tej strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Natomiast w dniu 6 marca 2013 r. strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] r. nr [...] w trybie art.156 § 1 pkt 3 Kpa, tj. decyzji od której wcześniej wniosła skargę do WSA w Gliwicach. Pismem z dnia 22 marca 2013 r. Kolegium poinformowało stronę, że jej wniosek zostanie rozpatrzony niezwłocznie po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyroku w tej sprawie. Kolegium zauważyło, że jeżeli skarga strony zostanie uwzględniona przez Sąd i decyzja Kolegium zostanie uchylona, wówczas nie będzie przedmiotu postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności wskazanej przez nią decyzji. Następnie organ odwoławczy podniósł, że do dnia wydania postanowienia z [...] r. nr [...], Sąd nie rozpatrzył skargi strony na decyzję Kolegium z dnia [...]r. nr [...]. Mając to na uwadze, jak zauważył, do czasu rozpatrzenia przez Sąd sprawy Kolegium działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa zawiesiło postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...]r. nr [...]. Jednocześnie Kolegium poinformowało stronę, że jej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...]r. nr [...] zostanie rozpatrzony niezwłocznie po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyroku rozpatrującego skargę na tę decyzję. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone przez stronę postanowienie z dnia [...] r. nr [...], a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 30 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 110/17 oddalił skargę na postanowienie Kolegium (z dnia [...]r. nr [...]). W dalszych motywach organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Kolegium podjęło zawieszone postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku strony w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...] r. nr [...]. Wyjaśnił przy tym, że w dniu 8 września 2017 r. do Kolegium wpłynął prawomocny wyrok tut. Sądu z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 648/16, mocą którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] r. nr [...]. Następnie kontynuując przedstawianie przebiegu zdarzeń podał, że postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Kolegium stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej jego postanowienia z dnia [...] r. nr [...]. Natomiast postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] uchylającej w całości decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą przyznania stronie zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia zębów w A w B. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy na to postanowienie Kolegium z dnia [...]r. nr [...] Kolegium postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżone postanowienie wskazując w uzasadnieniu, że w związku z żądaniem strony prowadziło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Postępowanie to zostało zawieszone, a następnie podjęte. Postępowanie, na co zwróciło uwagę Kolegium, winno więc zakończyć się wydaniem decyzji — załatwiającej wniosek strony i uwzględniającej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 648/16. Natomiast błędne było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy takie postępowanie już się na żądanie strony toczyło. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 6 marca 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] r. nr [...] (tj. decyzji od której wcześniej wniosła skargę do Sądu) w trybie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Kolegium stwierdziło, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się strona została wyeliminowana z obrotu prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 5 czerwca 2017r. sygn. akt IV SA/GI 648/16. Tym samym, jak zaakcentowało, nie ma przedmiotu postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności wskazanej przez stronę decyzji. Zgodnie z art 105 §1 Kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W ocenie składu orzekającego ponownie rozpatrującego sprawę decyzja Kolegium z dnia [...] r. nr [...] została wydana zgodnie z prawem i zasługuje na jej utrzymanie w mocy.  Jednocześnie odnosząc się do wezwania strony z dnia 27 grudnia 2017 r. do usunięcia naruszenia prawa dotyczącego decyzji z dnia [...] r. Nr [...] Kolegium stwierdziło, że strona nieprawidłowo została pouczona o możliwości wniesienia od tej decyzji środka zaskarżenia w terminie 14 dni. Wyjaśniło, że zgodnie z art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 Kpa strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do Kolegium z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Termin 7 dni na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie dotyczy spawy zakończonej postanowieniem (art. 141 § 1 w zw. z art. 144 Kpa), a nie — jak w tym przypadku — decyzją administracyjną. Prawidłowo więc strona została pouczona o przysługującym środku zaskarżenia, tj. możliwości zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Na zakończenie podkreśliło, że zgodnie z art. 16 ustawy o zmianie ustawy — Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935) do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Ponadto — mając na uwadze treść wezwania strony do usunięcia naruszenia prawa — stwierdziło, że Kolegium (we wskazanym przez stronę okresie od 15 listopada 2017 r. do 1 grudnia 2017 r.) nie wydało postanowień i decyzji wzajemnie się wykluczających. Oprócz wyżej wymienionych decyzji i postanowień wydanych w niniejszej sprawie w dniu [...] r. postanowieniem Nr [...] Kolegium — na wniosek strony — zawiesiło postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia odwołania od decyzji z dnia [...] r. Nr [...] wydanej przez Zastępcę Dyrektora MOPR w B. dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia w A w B. Natomiast odnosząc się do zarzutu strony, że etatowy członek Kolegium A.K. nie powinna uczestniczyć w wydaniu zaskarżonej decyzji (gdyż brała udział w wydaniu decyzji, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności) stwierdziło, że nie ma podstaw do zakwestionowania decyzji z dnia [...] r. nr [...]. W jego ocenie zaskarżona decyzja jest prawidłowa, albowiem zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] r. Nr [...]. Mając to na uwadze Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...]r. nr [...]. W skardze na przytoczoną na wstępie decyzję Kolegium z [...]r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] uchylającej w całości decyzję z dnia [...]r. nr [...] wydaną przez Prezydenta Miasta B. odmawiającą przyznania stronie zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia zębów w A w B. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji strona skarżąca zakwestionowała jej zasadność. W obszernych jej wywodach poddała w wątpliwość prawidłowość procedowania w tej sprawie, w tym zasadność wyboru trybów postępowania w badaniu jej wniosku o stwierdzenie nieważności ww decyzji. Nadto wyrażając niezadowolenie z decyzji wydanej przez Kolegium wniosła jednocześnie o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowań w sprawach dotyczących: postanowienia z dnia [...] r., nr [...], postanowienia z dnia [...] r. nr [...], a także postanowienia z dnia [...]r. nr [...]. Odpowiadając na skargę organ drugoinstancyjny podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm., dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 p.u.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem jej art. 57 a. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Orzekanie – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji prezentowania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Ponieważ stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym nie jest sporny, kwestionowana jest jego ocena, toteż Sąd poczytuje te ustalenia jako własne. Tym samym podkreślenia wymaga, czego jakby nie dostrzega strona skarżąca, że decyzja, której wyeliminowania z obrotu prawnego żądała strona składając w tym przedmiocie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...]r. nr [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 648/16. W wyroku tym Sąd orzekł, że organ odwoławczy uchylając się od obowiązku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy naruszył w sposób istotny regulację zawartą w art. 138 § 2 Kpa. Sąd zauważył, że w warunkach kontrolowanej sprawy kryteria wymagane do zastosowania przez organ rozstrzygnięcia o charakterze kasacyjnym, gdy wydawane jest ono kolejny raz powinny być oceniane w sposób bardziej restrykcyjny. Tymczasem organ odwoławczy w żaden sposób nie wykazał, aby w sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania określone w art. 138 § 2 Kpa, a nadto, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w oparciu o art. 136 Kpa nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Wyjaśnił także, że wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 Kpa. Przepis art. 138 § 2 Kpa, na co zwrócił uwagę, stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zasadnie zatem Kolegium stwierdziło, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domagała się strona została skutecznie prawnie wyeliminowana z obrotu prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 5 czerwca 2017r. sygn. akt IV SA/GI 648/16. Toteż skoro nie ma przedmiotu postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności wskazanej przez stronę decyzji, to prawidłowo Kolegium decyzją umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji prawnie skutecznie uchylonej, a tym samym wyeliminowanej w trybie kontroli sądowej z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 105 § 1 Kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zatem podstawą do wydania decyzji o umorzeniu jest bezprzedmiotowość postępowania, która oznacza brak podstaw do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Zachodzi w sytuacjach, gdy w świetle prawa oraz ustalonego stanu faktycznego nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie merytoryczne (co do istoty) z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przesłanka bezprzedmiotowości jest zatem ściśle związana z wystąpieniem w sprawie obiektywnych przeszkód, uniemożliwiających jej dalsze prowadzenie. Tym samym objęta skargą decyzja Kolegium została wydana zgodnie z prawem i zasługiwała na jej utrzymanie w mocy. W realiach przedmiotowej sprawy, co nie może nie zostać zauważone, po uprawomocnieniu się wyroku tut. Sądu z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 648/16, którym uchylono Kolegium z dnia [...] r. nr [...], organ ten zobligowany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę uprzednio wszczętą na wniosek strony, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu tegoż wyroku. Sprawa wróciła zatem odpowiednio do drugiego etapu postępowania administracyjnego, następstwem utraty mocy decyzji odwoławczej z dnia [...]r. nr [...] wobec jej uchylenia przez tut. Sąd. Organ odwoławczy związany był oceną prawną wyrażoną przez Sąd mocą art. 153 p.p.s.a., co w konsekwencji także powoduje brak możliwości odnoszenia się w jakimkolwiek trybie do poddania kolejnemu badaniu jej legalności i zgodności z prawem. Na zakończenie, wobec formułowanych przez stronę żądań, zarzutów i wniosków w zainicjonowanych przez nią w ponad 70 postępowaniach nie sposób także nie zauważyć, i tym samym nie podkreślić, że zwalczanie niepożądanych działań związanych z niedoskonałością, niekompletnością prawa może się odbywać w drodze właściwej wykładni na etapie stosowania prawa. Jednocześnie nie może ono odbywać się z jego nadużyciem. Pojęcie "nadużycie prawa" (sensu stricto) ma swoje początki już w prawie rzymskim, wyraża się ono premią male nostro iure uti non debemus (nie można czynić ze swego prawa złego użytku, który prowadziłby do nadużycia prawa). Posługiwanie się nim pozwala na wyodrębnienie i stwierdzenie, że: po pierwsze – komuś przysługuje dane prawo (prawo podmiotowe – wolność prawnie chroniona, kompetencja, uprawnienie); po drugie – korzysta on z tego prawa w sposób nieodpowiedni, niezgodny z celem, który to prawo ma realizować. Dane zachowanie jest więc (pozornie) zgodne z "literą" ustawy, lecz niezgodne z jej "duchem". Koncepcja nadużycia prawa przedstawia się jako ograniczenie w korzystaniu z prawa. Jako teoria ochronna, przeciwdziałająca nadmiernej penetracji porządku unijnego w systemy państw członkowskich, była sprzeczna z logiką integracyjną. Wykształciła się ona w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, w procesie twórczej interpretacji przepisów prawa unijnego (por. M. Godlewska: Pojecie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I). Europejski Przegląd Sądowy – nr 6 z 2011 r.). W myśl art. 1 Konstytucji Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli. Z art. 82 Konstytucji, pierwszego przepisu regulującego obowiązki obywateli, wynika, że obowiązkiem obywatela polskiego jest wierność Rzeczypospolitej Polskiej oraz troska o dobro wspólne. Wierność Rzeczypospolitej oraz troskę o dobro wspólne wskazano jako pierwszy z obowiązków. Artykuł 1 Konstytucji określa państwo jako wspólne dobro wszystkich obywateli, a więc jako wartość społeczną, z czego wynika że wszyscy obywatele mają jednakowe obowiązki wobec państwa. W postanowieniu z 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14 Naczelny Sąd Administracyjny, w rozważaniach w kwestii pojęcia nadużycia prawa, orzekł, że jest to "(..)korzystanie z tego prawa i używanie instrumentów służących jego realizacji nie w celu zrealizowania wartości, którym to prawo ma służyć, chociaż z powoływaniem się na nie. Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane". W konsekwencji, jak uznał, zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Stanowisko to, na co zwrócił uwagę NSA popierane jest także w doktrynie przedmiotu, wskazał przy tym na publikacje: M. Warchoła, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007, nr 11, s. 49 i n.; T. Cytowskiego, Procesowe nadużycie prawa, Przegląd Sądowy, 2005, nr 5, s. 81 i n.; M.G. Plebanek, Nadużycie praw procesowych w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2012, s. 50 i n.; P. Przybysza, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, w: red. H. Izdebski, A. Stępkowski, Nadużycie prawa, Warszawa 2003, s. 189, a także W. Jakimowicza, Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, w: Antywartości w prawie administracyjnym, maszynopis powielony, Kraków 2015, pkt. V. Jednocześnie zaznaczył, że stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził także w wyroku z 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1338/10). Z kolei, z czym także utożsamia się skład orzekający, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II FSK 118/11 stwierdził, że "(...)Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych odpowiadających ich przeznaczeniu". Sąd ten nie omieszkał również dodać, że "(...)Uprawnienia procesowe przyznane są przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego", zaś przysługujące mu prawo powinno być wykonywane zgodnie z jego społecznym celem. Z konstatacji tej wyprowadzono wniosek, iż "zachowanie, które formalnie jest zgodne z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę". Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę całkowicie podziela to zapatrywanie, jak i wyrażone w powyżej i poniżej przytoczonych orzeczeniach. Toteż mając to na uwadze Sąd uznał zarzuty i wnioski zwarte skardze oraz późniejszych pismach procesowych za nie zasługujące na uwzględnienie. Tym samym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.