IV SA/Gl 43/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. nie stwierdził u S. W. choroby zawodowej - pylicy płuc górników kopalń węgla wymienionej w poz. 3/2 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu tej decyzji podał, iż podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez specjalistyczną placówkę służby zdrowia oraz wskazanie, że na jej powstanie miały wpływ warunki pracy w okresie zatrudnienia. W przypadku S. W., pomimo długoletniego zatrudnienia w warunkach mogących przyczynić się do powstania choroby zawodowej – tj. w okresie od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. w kopalniach węgla kamiennego, kolejno w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" i w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w B., Kopalnia Węgla Kamiennego "[...]", a następnie Kopalnia Węgla Kamiennego "[...]" w S. - kopalnie zlikwidowane, których następcą prawnym jest Spółka [...] S.A w B.- Oddział w S.- [...] w S., w charakterze robotnika dołowego pod ziemią, ładowacza pod ziemią i górnika przodowego pod ziemią czyli w narażeniu na czynnik szkodliwy w postaci pyłu węgla kamiennego, właściwa jednostka medyczna – Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Przychodnia Chorób Zawodowych w S. nie rozpoznała choroby zawodowej w postaci pylicy płuc. Wskazano, że radiogramy klatki piersiowej S. W. nie wykazują obecności zmian radiologicznych uzasadniających rozpoznanie wymienionej choroby – pylicy płuc zgodnie ze standardami klasyfikacji pylic Międzynarodowego Biura Pracy. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. W. Wskazał na rodzaj wykonywanej pracy oraz jej długotrwałość i podkreślił, że pracował w bardzo ciężkich warunkach stwarzających narażenie jego zdrowia m.in. pyłami węglowymi, co ostatecznie, w jego ocenie, spowodowało obecny stan jego zdrowia, czyli ciężką chorobę płuc. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: - orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. W rozpatrywanej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, iż S. W. pracował w narażeniu na pył zawierający krzemionkę (zwłókniający) w latach [...] jako [...] pod ziemią w Kopalniach Węgla Kamiennego ""[...]" i "[...]" w B., a także w latach [...] Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" a następnie Kopalni "[...]" w S., obecnie kopanie zlikwidowane, których następcą prawnym jest Spółka [...] S.A w B. – Oddział w S.- [...] w S. Jednakże w wyniku badań przeprowadzonych przez kompetentne jednostki diagnostyczne (Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. – orzeczenie z dnia [...]r. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. – orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. ) nie rozpoznano u Niego choroby w postaci pylicy płuc. Orzeczenie lekarskie wydano na podstawie obrazu radiologicznego płuc, który nie dawał dostatecznych podstaw do rozpoznania pylicy płuc, nie potwierdzając typowych zmian radiologicznych upoważniających do takiego rozpoznania. Nie znaleziono podstaw do zakwestionowania opinii przygotowanych przez specjalistyczne placówki medyczne. Organ przy tym wskazał na charakter schorzenia, podkreślając, że proces pyliczny przebiega powoli i nie wymaga weryfikacji radiologicznej w krótkim czasie, gdyż choroba może ujawnić się długo po ustaniu narażenia zawodowego, np. podczas kolejnych badań kontrolnych. Uwzględniając powyższe wobec braku stwierdzenia choroby zawodowej przez uprawnione do tego jednostki medyczne, nie było podstaw do orzeczenia choroby zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S. W.. wyraził niezadowolenie z otrzymanej decyzji wskazując, że długoletnia praca w ciężkich warunkach – w warunkach zapylenia wpłynęła na jego stan zdrowia, który stale się pogarsza. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz przytoczył argumenty wskazane w jej uzasadnieniu. Wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym został wyczerpany dwustopniowy tryb badań lekarskich przewidziany przepisami a orzeczenie oparte było na opiniach lekarskich, które nie zakwalifikowały rozpoznanego schorzenia jako choroby zawodowej. Na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. skarżący potrzymał zarzuty skargi, wskazując, że w toku sprawy przez Sądem w B. w sprawie dotyczącej choroby oczu i słuchu, lekarz stwierdziła u niego pylicę jako chorobę zawodową, ale pod naciskiem Inspektora Sanitarnego wycofała się z tego stanowiska . Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa powodującego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (zob. art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)). Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli kontroli legalności dokonują także z urzędu. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w aspekcie zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż odpowiada ona prawu, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych ani przepisów procedury. Decyzja ta zapadła na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych i potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych. Została też prawidłowo uzasadniona. Jest zatem zgodna z przepisami postępowania (art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przyjęte rozstrzygnięcie nie uchybia przepisom prawa materialnego. Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Aby zatem konkretne schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania przez Nią pracy. Tak w prowadzonym postępowaniu przedmiotem badania organów jest więc ustalenie istnienia choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, ustalenie warunków pracy jako narażających na powstanie tej choroby oraz stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy chorobą o tymi warunkami pracy. Sposób i tryb postępowania w tym zakresie reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), wydane na podstawie ustawowego upoważnienia zawartego w art. 237 § 1 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym rozporządzeniem podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu (§ 3 ust. 1 pkt 1), który po otrzymaniu zgłoszenia kieruje pracownika lub byłego pracownika na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 4). Do orzekania w zakresie chorób zawodowych uprawniony jest lekarz spełniający wskazane kwalifikacje (§5) zatrudniony w jednostkach orzeczniczych wymienionych w ust. 2 tego przepisu. W realiach analizowanej sprawy, w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego zgromadzono materiał pozwalający zasadnie przyjąć, że skarżący w całym okresie zatrudniania – tj. w latach od [...] do [...] pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej – pylicy płuc górników kopalń węgla, wymienionej w pozycji 3/2 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do wymienionego powyżej rozporządzenia wykonawczego z dnia 30 czerwca 2009 r. W tym zakresie Sąd podziela ustalenia organów, a nadto okoliczność ta nie jest sporna. Jednakże dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest (jak wskazano powyżej) rozpoznanie tego schorzenia poprzez uprawnioną placówkę diagnostyczną. Skarżący S. W. badany był w dwóch takich jednostkach medycznych tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S. ( orzeczenie nr [...] z dnia [...] r.) oraz Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie nr [...] z dnia [...] r.). Lekarze tych placówek w swych orzeczeniach nie znaleźli podstaw do rozpoznania pylicy płuc, przedstawiając zbieżną argumentację. Podkreślić przy tym należy, że zarówno orzeczenie jednostki pierwszego jak i drugiego stopnia wydane zostało w oparciu o całą zgormadzoną w sprawie dokumentację medyczną- orzeczenie pierwszej instancji w oparciu m.in. o wypisy z pobytu w szpitalu w Zakładzie Pulmonologii w T. w okresie od [...] do [...] [...] r. a następnie od dnia [...] do [...]., badania konsultacyjne i badania RTG klatki piersiowej z [...] r., [...] r. oraz badania TK klatki piersiowej z dnia [...] r. i [...] r. Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy wydane zostało w oparciu o poprzednio zgromadzoną dokumentację medyczną, a także o badanie przeprowadzone w dniu [...] r. – czyli radiogram klatki piersiowej oraz badanie spirometryczne. Nie ulega więc wątpliwości, że orzeczenia lekarskie obu instancji wydane zostały przez specjalistyczne jednostki diagnostyczne na podstawie samodzielnie przeprowadzonych badań oraz na podstawie analizy całej zgromadzonej dotychczas przez skarżącego dokumentacji medycznej. W orzeczeniach tych lekarze wymienionych jednostek diagnostycznych zgodnie stwierdzili, iż przeprowadzone badania nie wykazały obecności zmian radiologicznych uzasadniających rozpoznanie u pacjenta pylicy zgodnie ze standardami klasyfikacji pylic Międzynarodowego Biura Pracy z 1980 r. W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że u skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia wnioskowanej choroby zawodowej, wobec jej nierozpoznania przez medyczne jednostki diagnostyczne. Organy te prawidłowo zinterpretowały prawo w odniesieniu do przedstawionych im jednomyślnych orzeczeń lekarskich. Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że zasadnie i w orzeczeniach lekarskich i decyzji organu odwoławczego stwierdzono, że proces pyliczny przebiega powoli i może się ujawnić w każdym czasie od ustania narażenia. Pylica może się rozwinąć także w wiele lat po ustaniu narażenia na działanie czynnika szkodliwego. Upływ czasu od ustania narażenia nie jest w tym przypadku przeszkodą do stwierdzenia tej choroby zawodowej. W tym kontekście należy zauważyć, że dokumenty, które skarżący dołączył do akt sądowych tj. kartę informacyjną z pobytu w szpitalu - Zakładzie Pulmonologii w T. w okresie od 9 do 22 [...] r., wynik badania HRCT klatki piersiowej z dnia [...] r. czy wynik badania z dnia [...] r. nie mogły wpłynąć na zmianę stanowiska Sądu w niniejszej sprawie, gdyż wykonane one zostały już po dacie orzekania przez organy administracyjne w tej sprawie, zaś Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji kontrolował ją uwzględniając moment jej wydania przez organ. Badania te jednak mogą o tyle mieć istotne znaczenie w sprawie, iż mogą one stanowić podstawę do ponownego postępowania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej – pylicy płuc, wobec braku związania czasowego dla jej stwierdzenia. Uwzględniając przepisy przedmiotowego rozporządzenia, określającego w zakresie stwierdzania chorób zawodowych obowiązywanie precyzyjnie określonej procedury postępowania, jednoznacznie i rygorystycznie określając kolejne etapy postępowania, należy podkreślić, że w tym zakresie nie można nic zarzucić ocenianemu postępowaniu. Konkludując, brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby przez upoważnioną placówkę lekarską uniemożliwia stwierdzenie choroby zawodowej. Dla wyniku sprawy nie ma już więc znaczenia okoliczność, że skarżący wiele lat pracował w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego. Mając na uwadze wszystkie poczynione powyżej uwagi i ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organ odwoławczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę. Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.