IV SA/Gl 430/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2007r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie transportu drogowego oddala skargę Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. poz. 2088) oraz 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nałożył na spółkę A w C. karę pieniężną w wysokości [...] zł ([...]złotych). Jako uzasadnienie podał, że w dniu [...] P. L. kierował samochodem ciężarowym marki M. będącym w posiadaniu spółki A w C. i został skontrolowany na okoliczność przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym. W trakcie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Referatu Grup Mobilnych działających z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w K. kierowca oświadczył, że wykonuje usługę jako kierowca na rzecz wskazanej Spółki, Jednakże nie dysponuje dokumentem potwierdzającym jego w niej zatrudnienie. W następstwie przeprowadzonych czynności wyjaśniających w sprawie oraz zapewnieniu stronie możliwości wypowiedzenia się w sprawie organ ten stwierdził, że przepisy ustawy o transporcie drogowym regulują zasady podejmowania i wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego oraz niezarobkowego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego w tym na potrzeby własne. W ustawie tej zdefiniowane zostało pojęcie krajowego transportu drogowego jak również transportu drogowego. Stosownie do postanowień art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Zgodnie z brzmieniem art. 87 ust. 1 powyżej przywołanej ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli wypis z licencji, jak również zaświadczenie poświadczające zatrudnienie kierowcy oraz spełnianie przez niego wszystkich wymagań wynikających z przepisów prawa. Organ pierwszej instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie przedsiębiorca nie dopełnił obowiązku wynikającego z obowiązujących unormowań prawnych, ponieważ zaświadczenie o zatrudnieniu oraz spełnianiu wszystkich wymagań określonych przepisami prawa nie zostało wystawione, a odpowiedzialnym za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty jest przedsiębiorca. W świetle takich ustaleń organ pierwszej instancji doszedł do przekonania, że w sprawie tej nastąpiło naruszenie obowiązującego porządku normatywnego poprzez wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, gdyż stosownego dokumentu nie przedstawiono w trakcie kontroli, jak również w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego. W konsekwencji powyższy organ przyjął, że w przedmiotowym przypadku wykonywany był transport drogowy bez wymaganej licencji, co stanowi naruszenie przepisów prawa stanowiące podstawę zgodnie z pkt [...] załącznika do ustawy do wymierzenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł, natomiast dla naruszenia polegającego na wykonywaniu transportu drogowego na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wystawienia kierowcy zaświadczenia potwierdzającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą przewiduje karę w wysokości [...] zł. Odwołanie od tej decyzji wniósł w imieniu spółki A w C. Prezes Zarządu. W motywach odwołania podniósł, że mocą kwestionowanej decyzji na Spółkę została nałożona kara za to, że P. L. wykonywał przewóz drogowy, który nie został zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne, jak również nie dysponował zaświadczeniem potwierdzającym jego zatrudnienie w Spółce. Z rozstrzygnięciem takim wnosząca odwołanie Spółka nie zgadza się, ponieważ szerzej rozumie zakres pojęcia pracownika i nie ogranicza go jedynie unormowań związanych z kodeksem pracy, lecz obejmuje nim także inne podstawy prawne wykonywania pracy. W tym konkretnym przypadku P. L. jako jednoosobowy podmiot gospodarczy wykonywał usługę transportową pojazdem będącym własnością firmy A i na jej potrzeby, a nie na potrzeby innych osób nie związanych ze Spółką. W tym stanie faktycznym i prawnym wypełnione zostały przesłanki pozwalające traktować przedmiotowy przewóz jako przewóz na potrzeby własne posiadacza pojazdu, a ewentualne naruszenie przepisów nie upoważnia do nałożenia takiej kary. Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że decyzja z dnia [...] została Spółce doręczona w dniu [...], co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji znajdującego się w aktach. W dniu [...] do organu odwoławczego wpłynęło odwołanie, które zostało sporządzone w dniu [...] a w dniu [...] zostało nadane Spółce B w K. W dalszej części uzasadnienia organ ten przywołał stan prawny i orzecznictwo sądowe dotyczące zasad wnoszenia odwołania od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Zaznaczył również, że merytoryczne rozpatrzenie odwołania wniesione z uchybieniem terminu wyczerpuje znamiona rażącego naruszenia prawa i uzasadnia stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Następnie organ ten zaznaczył, że termin do wniesienia dowołania jest zachowany wówczas, gdy jest ono nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (art. 57 § 5 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego), a operatorem publicznym w myśl postanowień art. 46 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188 ze zm.) jest Poczta Polska. W konsekwencji organ ten doszedł do przekonania, że przedmiotowe odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, ponieważ termin do jego wniesienia upłynął w dniu [...] a do organu administracji zostało doręczone przez operatora, który nie jest operatorem publicznym, w dniu [...], czyli z uchybieniem terminu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła spółka A w C. wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi podniesiono, że faktycznie Kodeks postępowania administracyjnego stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli pismo zostało złożone w placówce polskiego operatora publicznego. Jednakże stanowisko organu sprowadzające się do wskazania, iż tym operatorem jest jedynie Poczta Polska jest nietrafne. Zdaniem skarżącej Spółki w art. 46 ust. 2 ustawy Prawo pocztowe stanowi się, że takim operatorem jest Poczta Polska, ale to nie jest równoznaczne z tym, że inni operatorzy po spełnieniu określonych wymagań, nie mogą świadczyć usług pocztowych o charakterze publicznym. Operator B świadczy usługi pocztowe w zakresie nadawania przesyłek na rzecz nieograniczonej liczby podmiotów i w tym zakresie, w przypadku nadania pisma przed upływem terminu, spełnione zostały wymagania określone w przepisach prawa. Nadto wskazano, że pouczenie co do możliwości złożenia odwołania znajduje się w decyzji nic nie mówi o sposobie złożenia odwołania, a określa jedynie termin jego wniesienia. Taki niepełny sposób pouczenia nie powinien działać na niekorzyść skarżącego, a organ winien uznać odwołanie za wniesione w terminie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczne motywy, jakimi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. Nie podzielił także zarzutów sformułowanych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie naruszało wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Celnej w K. w trybie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia skargi. Z tego też powodu niezbędne będzie przywołanie przepisów określających reguły terminowego wznoszenia pism w ramach postępowania administracyjnego. Stosownie do postanowień art. 129 § 1 i § 2 wyżej wymienionego Kodeksu odwołanie od decyzji administracyjnej wnosi się do właściwego organu odwoławczego w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji za pośrednictwem organu, który wydał daną decyzję. Po myśli art. 57 § 1 tegoż Kodeksu początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy czym, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło, a upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Zgodnie zaś z § 5 tego przepisu termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: wysłane w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za poświadczeniem przedłożenia, do organu administracji publicznej; nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego; złożone w polskim urzędzie konsularnym; złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej; złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku; złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. Dla przedmiotowej sprawy kluczową funkcję pełni sformułowanie stanowiące, że termin uznaje się za zachowany, jeżeli pismo zostanie nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Problematyka ta znalazła swoje unormowanie w ustawie z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. u. Nr 130, poz. 1188 ze zm.). Stosownie do postanowień art. 3 pkt 12 tej ustawy operatorem publicznym jest operator obowiązany do świadczenia powszechnych usług pocztowych, a z kolei w art. 3 pkt 25 określone są usługi polegające na: przyjmowaniu, przemieszczaniu i doręczaniu: - przesyłek listowych do 2.000 g, w tym przesyłek poleconych i przesyłek z zadeklarowaną wartością, - paczek pocztowych do 10.000 g, w tym z zadeklarowaną wartością, - przesyłek dla ociemniałych; doręczaniu nadesłanych z zagranicy paczek pocztowych do 20.000 g; realizowaniu przekazów pocztowych, jak również świadczone w obrocie krajowym i zagranicznym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w sposób jednolity w porównywalnych warunkach i po przystępnych cenach, z zachowaniem wymaganej prawem jakości oraz z zapewnieniem co najmniej jednego opróżniania nadawczej skrzynki pocztowej i doręczania przesyłek co najmniej w każdy dzień roboczy i nie mniej niż przez 5 dni w tygodniu. Natomiast według art. 46 ust. 1 tej ustawy operator publiczny jest obowiązany do świadczenia powszechnych usług pocztowych w sposób ciągły umożliwiający: traktowanie przesyłki listowej jako przesyłki poleconej; traktowanie przesyłki jako przesyłki z zadeklarowaną wartością; uzyskanie potwierdzenia odbioru przesyłki rejestrowanej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym, jak również przyjęcie, przemieszczenie i doręczenie przesyłek lub kwot pieniężnych nadanych na post restante. Jednocześnie w ust. 2 tego przepisu powierzono Poczcie Polskiej obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego określonych w ustawie. Z treści przywołanych powyżej przepisów prawa wynika, że przewidzianym w art. 57 § 5 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego operatorem publicznym jest po myśli art. 46 ust. 2 Prawa pocztowego Polska Poczta. Zatem jedynie nadanie pisma w placówce pocztowej tego operatora zapewnia dochowanie terminu do dokonania określonej czynności prawnej. Oznacza to zarazem, ze nadanie pisma w placówce operatora niepublicznego nie zapewnia zachowania terminu do dokonania określonej czynności procesowej, a w konsekwencji skutkuje uchybieniem terminu do jej dokonania. W tej sytuacji powstaje problem prawny sprowadzający się do tego, czy takie unormowanie prawne nie narusza postanowień Konstytucji i zamieszczonej w niej zasady równości, ponieważ preferuje pozycję prawną jednego operatora pocztowego względem innych operatorów. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie takie unormowanie nie narusza postanowień art. 32 Konstytucji RP, albowiem ustawodawca może przyznawać poszczególnym operatorom pocztowym status operatora publicznego, przy czym operator taki musi spełniać prawem przewidziane wymogi, jak również z tego tytułu ponosi także określone normami prawnymi konsekwencje. Skoro w niniejszej sprawie skarżąca Spółka skorzystała z usług innego operatora pocztowego niż Poczta Polska, do czego miała prawo, to tym samym zdecydowała się na to, że w przypadku dostarczenia pisma do organu administracji publicznej po upływie terminu do wniesienia odwołania, narazi się na uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, albowiem temu operatorowi nie przysługuje status operatora publicznego. Zatem, gdyby pismo zawierające odwołanie od decyzji o nałożeniu kary, dotarło do organu administracji w terminie, wówczas organ ten zobligowany byłby do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, natomiast inaczej sytuacja wygląda w momencie, kiedy pismo zawierające odwołanie dociera do organu administracji po upływie terminu, otóż wówczas nie może on merytorycznie sprawy rozpoznawać, lecz zobowiązany jest do podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o postanowienia art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca Spółka podnosi, że pouczenie o możliwości skorzystania ze środka odwoławczego jest nieprecyzyjne i nie zawiera odpowiednik informacji o sposobie złożenia środka odwoławczego, lecz wskazuje jedynie termin, w jakim ma być ono wniesione i z tego powodu nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji nieznajomości przepisów prawa. Oznacza to, że skarżąca Spółka odwołuje się do postanowień art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji czuwa nad tym, aby strona postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa. Przywołany zarzut nie może zostać uwzględniony. Organ administracji publicznej, faktycznie w myśl wskazanego przepisu zobowiązany jest udzielać stronie i innym uczestnikom postępowania stosownej informacji i czuwać nad tym, aby nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa, jednakże w niniejszej sprawie pouczenie o skorzystaniu ze środka odwoławczego sformułowane zostało w brzmieniu odpowiadającym treści odpowiedniego przepisu prawa. Zatem organ administracji miał prawo uznać, że dopełnił obowiązkowi wynikającemu z przywołanego przepisu. Natomiast skarżąca Spółka w przypadku jakiejkolwiek wątpliwości miała możliwość zwrócenia się do organu o wyjaśnienia w tym zakresie, stosownie do postanowień art. 111 kodeksu postępowania administracyjnego. Przyjdzie w tym miejscu zauważyć, że unormowanie to ma charakter szczególny względem postanowień zamieszczonych w art. 9 wyżej wymienionego kodeksu. Z tego też powodu posiada ona pierwszeństwo przed ogólnymi unormowaniami zamieszczonymi w przywołanej zasadzie ogólnej. Zatem w przypadku wystąpienia wątpliwości skarżąca Spółka zobligowana była do wykorzystania wskazanego instrumentu prawnego, jednakże z niego nie skorzystała. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na fakt, że art. 57 § 5 wyżej wymienionego Kodeksu jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 57 § 1 Kodeksu, zawierającym dodatkową możliwość, polegającą na uznaniu, że złożenie pisma w siedzibie określonego operatora pocztowego (operatora publicznego) stanowi wypełnienie obowiązku złożenia środka odwoławczego w terminie uprawniającym do jego merytorycznego rozpatrzenia. Z uwagi na fakt, że jest to przepis szczególny, wprowadzający wyjątek od ogólnej reguły nie może być on interpretowany w sposób rozszerzający, umożliwiający zastosowanie tej możliwości w odniesieniu do innych operatorów pocztowych. W konsekwencji należy stwierdzić, że skarżąca Spółka dopuściła się uchybienia terminu do wniesienia dowołania, a organ administracji w sposób prawidłowy rozstrzygnął, że takie uchybienie nastąpiło. Na marginesie powyższych uwag należy zauważyć, że Sąd nie dokonywał oceny merytorycznej prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ponieważ wykracza to poza granice skargi, natomiast nie oznacza to, aby strona nie posiadała możliwości uruchomienia nadzwyczajnego postępowania zmierzającego do eliminacji rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji z obrotu prawnego. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SW