IV SA/Gl 430/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...]r. nr [...]; 2) umarza postępowanie administracyjne. Decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta T., na podstawie art. 106 ust. 1, art. 17 pkt 16, art. 54, art. 55, art. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013r. poz. 182) w związku z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 964) skierowano J.W. do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych w J. Decyzja ta wydana została po wszczęciu postępowania z wniosku strony, w którym zwróciła się o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w B., który prowadzony jest przez Fundację A. Wyjaśniła wyraźnie, że zależy jej na skierowaniu wyłącznie do tej placówki ze względów religijnych, rodzaju zajęć tam prowadzonych, które wzmacniają ją psychicznie i emocjonalnie. W jej uzasadnieniu organ stwierdził, że po odmownym rozpatrzeniu wniosku strony o skierowanie do DPS "[...]" w B. Ośrodek uznaje za słuszne skierować wnioskodawczynię do DPS w J. Wskazano, że strona uzasadniła swój wniosek potrzebami religijnymi, a z przedłożonego przez nią zaświadczenia wynikało, że wymaga całodobowej opieki na stałe i powinna być skierowana do domu opieki społecznej dla przewlekle somatycznie chorych. Taką placówką jest według organu DPS w J. Placówka ta zgodnie z wymaganiami określonymi w § 5 wskazanego w podstawie prawnej decyzji rozporządzenia umożliwia także zaspakajanie potrzeb religijnych i kulturalnych. Domy pomocy społecznej są zobowiązane nadto, po myśli § 6 pkt 10 cyt. rozporządzenia zapewnić mieszkańcom możliwość kontaktu z kapłanem i udziału w praktykach religijnych zgodnie z wyznaniem mieszkańca placówki. Z tej przyczyn organ uznał za właściwe skierowanie wnioskodawczyni do Domu Pomocy Społecznej w J. Decyzja ta wydana została równolegle z decyzją o odmowie skierowania strony do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w B. Strona złożyła jedno odwołanie od obu decyzji. Zakwestionowała stanowisko organu, co do słuszności skierowania jej do placówki, która jej zdaniem nie gwarantuje jej bezpieczeństwa psychicznego i emocjonalnego ze względu na jej przynależność do określonej grupy wyznaniowej. Podkreśliła, że tylko DPS "[...]" spełnia wymagane dla niej standardy i powołała się na przebieg prowadzonego w jej sprawie wywiadu środowiskowego, w trakcie którego kategorycznie odmówiła trzem innym propozycjom, a to DPS w R., w J. i B. Wskazała nadto, że w dniu [...] otrzymała do wiadomości kopię pisma kierowanego dopiero wtedy przez MOPS T. do J. z zapytaniem o czas oczekiwania na miejsce w placówce. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do jej ponownego rozpatrzenia. Kolegium potwierdziło, że strona złożyła wniosek o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej "[...]" oraz dofinansowanie jej pobytu w tej placówce. Wyjaśniło, że z opinii pracownika socjalnego wynikało, iż wnioskodawczyni wymaga pomocy stałej i powinna być skierowana do domu pomocy społecznej, a przedstawione przez stronę zaświadczenie lekarskie wskazywało na konieczność skierowania do palcówki zapewniającej opiekę osobom przewlekle somatycznie chorym. Kolegium przyznało, że wybrany przez odwołującą DPS "[...]" w B. jest domem pomocy społecznej odpowiedniego dla odwołującej typu jednak skierowanie do niego jest możliwe tylko w przypadku braku wolnych miejsc w domu pomocy społecznej o charakterze publicznym. Z akt sprawy wynika, że takie miejsca są w placówce w J. zatem nie ma zastosowania art. 54 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej. Podzielono nadto stanowisko organu I instancji, co do możliwości wypełniania praktyk religijnych w każdym z domów pomocy społecznej zagwarantowaną w treści § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie domów pomocy społecznej z dnia 23 sierpnia 2012r. Podzielono także stanowisko organu I instancji co do tego, że jeśli na terenie miejsca zamieszkania odwołującej, brak jest odpowiedniej placówki, rolę najbliższego domu pomocy społecznej odpowiedniego dla niej pełni DPS w J. Kolegium uznało jednak za konieczne uchylić zaskarżoną decyzję ze względów formalno-prawnych. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji wydana została wobec osoby nieistniejącej. Prawidłowa pisownia nazwiska odwołującej to J.W. Zaskarżona decyzja wydana została natomiast w stosunku do J.W. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.W. oświadczyła, że powinna być skierowana do wybranego przez nią domu pomocy społecznej. Przedstawiła obszerną argumentację mającą na celu wykazanie, że dokonany przez nią wybór placówki był słuszny i konieczny. Wniosła o uwzględnienie jej potrzeb duchowych, które powinny być traktowane jako szczególna okoliczność w rozumieniu art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do przyczyny uchylenia decyzji organu I instancji wskazała, że ten drobny błąd literowy wyniknął prawdopodobnie z faktu reprezentowania jej przez syna P.W. i podkreśliła, że jej pesel, data urodzenia i adres świadczą, że decyzja ta dotyczy jej osoby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi podnosząc argumenty tożsame co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Po myśli art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z uwzględnieniem tak wyznaczonych sądom administracyjnym kompetencji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał wniesioną skargę za skuteczną. Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskutek wniesionej skargi, stało się rozstrzygnięcie o charakterze kasacyjnym, w którym organ nie przesądzał o istocie sprawy. Przywołany jako prawna podstawa decyzji będącej przedmiotem skargi art. 138 § 2 k.p.a. w brzmieniu na dzień jej wydawania stanowi, że organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji wyłącznie wtedy, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jak wynika z zacytowanej normy prawnej zawartej w art. 138 § 2 k.p.a. stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania pozostaje w ścisłym związku z niewyjaśnieniem zakresu sprawy o istotnym znaczeniu dla jej rozstrzygnięcia. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a Sąd nie jest zatem władny odnosić się do meritum sprawy, gdyż wskutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa powróciła do jej merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się natomiast do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., a w przypadku uznania, iż uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie sąd jest władny uwzględnić skargę. Także w przypadku, gdyby w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego znalazły się błędne wskazania prawne, które mają istotne znaczenie dla ponownego rozpatrzenia sprawy stanowiłoby to naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego o istotnym dla wyniku sprawy charakterze. Taki stan rzeczy dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny. Upoważniało to Sąd do odniesienia się do meritum sprawy i stało się to w konsekwencji przyczyną uwzględnienia skargi. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2014r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013r. poz. 182) - dalej "ustawa". Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy osobie o opisanych w tym przepisie cechach przysługuje określone prawo. Umieszczenie osoby w placówce zapewniającej właściwą ze względu na indywidualne potrzeby opiekę -jako prawo tej osoby- realizowane jest na jej wniosek, a dobór placówki dokonany przez właściwy organ wymaga akceptacji ze strony osoby umieszczanej w tej placówce.(art. 54 § 2 in fine ustawy o pomocy społecznej). Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, o której mowa w art. 54 § 4 ustawy. W celu właściwej kontroli sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznał za konieczne odnieść się do treści wniosku skarżącej, którego celem było skorzystanie z gwarantowanego jej w treści art. 54 § 1 ustawy prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej. We wniosku tym skarżąca wyraźnie określiła, w jaki sposób domaga się realizacji swego prawa wynikajacego z treści art. 54 § 1 ustawy. W takim stanie faktycznym i prawnym należało rozważyć czy organ był uprawniony do wydania w sprawie dwóch decyzji - jednej o odmowie skierowania do wskazanego we wniosku domu pomocy społecznej i drugiej (pozostającej obecnie pod kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) - o skierowaniu do innego domu pomocy społecznej, na który nie wyraża zgody wnioskodawczyni. Postępowanie w sprawie umieszczenia skarżącej w domu pomocy społecznej wszczęte zostało na jej wniosek, którego treścią organ był związany. Postępowanie to było prowadzone i zakończone decyzją o odmowie skierowania skarżącej do wybranego przez nią domu pomocy społecznej. W sytuacji rozpatrzenia tego wniosku (bez względu na jego wynik) zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak było podstaw prawnych do prowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego. Nota bene, w dniu wydawania decyzji o utrzymaniu w mocy orzeczenia o skierowaniu skarżącej do DPS w J. Kolegium miało świadomość, że decyzja organu I instancji o odmowie skierowania strony do DPS "[...]" została usunięta z obrotu prawnego (vide decyzja SKO w K. z dnia [...] Nr [...]). Decyzja ta stanowi przedmiot kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie sygn. akt IV SA/GL 757/15. Co prawda, w świetle przedstawionych w aktach sprawy materiałów jako bezsporne uznać trzeba, że skarżąca spełnia wymogi do tego, aby skorzystać z usług świadczonych w domu pomocy społecznej. Na podkreślenie zasługuje jednak, że jest to jej prawo, a nie obowiązek. Nie spełnione bowiem zostały w sprawie przesłanki wymienione w art. 54 § 4 ustawy. W związku z bardzo wyraźnym zindywidualizowaniem formy, w jakiej usługi te miałyby być świadczone (jedynie w DPS "[...]") organ rozpatrując sprawę nie był uprawniony do wyjścia poza treść wniosku, zwłaszcza przy uwzględnieniu regulacji, zawartej w art. 54 ust. 2 in fine ustawy ("po uzyskaniu zgody tej osoby"). Organ nie był władny w jakikolwiek sposób zmienić lub zmodyfikować żądanie strony. Nie był także władny prowadzić odrębnej sprawy, bez wniosku osoby, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy. Orzekając o skierowaniu do DPS w J. wykroczył poza granice sprawy wyznaczonej żądaniem skarżącej zawartym w jej wniosku, naruszając tym samym art. 61 § 1 i § 2 jak też art. 104 K.p.a. Sprawa jako bezprzedmiotowa powinna zostać zatem umorzona. Błędu tego nie dostrzegł organ odwoławczy. Mając na uwadze powyższe orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 oraz art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.).