IV SA/Gl 435/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku stałego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ, organ odwoławczy Kolegium), działając na podstawie art. 58 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. ,dalej: k.p.a.), odmówiło M.R. (dalej: strona, skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta Z. (dalej: organ I instancji). W motywach uzasadnienia Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...]r. nr [...] r. organ I instancji zmienił decyzję nr [...] z dnia [...] r. przyznającą zasiłek stały w części dotyczącej formy wypłaty świadczenia od maja 2006 r. W pouczeniu prawnym o przysługującym stronie środku odwoławczym od decyzji organ I instancji prawidłowo podał, iż stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że co prawda w aktach przekazanych przez organ I instancji brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru przez stronę wskazanej wyżej decyzji, to jednak w piśmie z dnia [...] r. strona zwróciła się do Kolegium o stwierdzenie nieważności wszystkich decyzji administracyjnych wydanych z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. przez [...] począwszy od decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Wniosek strony dotyczył między innymi decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...]. Organ odwoławczy przyjął zatem, że co najmniej w dacie [...] r. strona zapoznała się z decyzją organu I instancji z dnia [...] r. nr [...] Termin do wniesienia odwołania minął zatem w dniu [...] r., zaś wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania i odwołanie strona sporządziła w dniu [...] r. i złożyła bezpośrednio w organie I instancji. W odwołaniu strona oświadczyła, że jest osobą niepełnosprawną. Ponadto zaznaczyła, że MOPR w Z. dążył do jej samobójstwa. Następnie organ odwoławczy przywołał treść art. 58 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. W ocenie Kolegium strona nie spełniła przesłanek wymaganych przepisami prawa do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie ocenić przedstawione przez nią okoliczności w świetle przesłanek z. art. 58 § 1 k.p.a., co w przedmiotowym postępowaniu zostało dokonane. Kolegium zauważyło, że jak podaje strona nie dochowała terminu do wniesienia odwołania ponieważ jest osobą niepełnosprawną, a MOPR w Z. dążył do jej samobójstwa. Okoliczności te nie mogą jednak stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy stwierdził, że w treści zaskarżonej decyzji strona została prawidłowo pouczona, że od decyzji tej przysługuje jej prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem organu I instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. Wskazał na utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika przykładowo zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko przy tego rodzaju uwarunkowaniach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Biorąc powyższe po uwagę Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki konieczne do przywrócenia terminu. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze M. R. oświadczył, że w całości podtrzymuje treść odwołania. Podniósł, że ze względu na niepełnosprawność nie jest w stanie uzasadnić skargi w sposób rzeczowy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. W przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302 w skrócie "P.p.s.a.") sąd uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony, gdyż uprawniony i zobowiązany jest jedynie do oceny legalności zaskarżonego aktu. Działając w zakreślonych wyżej ramach Sąd uznał, że przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie zaskarżonym postanowieniem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W pierwszym rzędzie należy wskazać na jedną z podstawowych zasad proceduralnych, jakim odpowiada procedura administracyjna, a to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. W świetle tego przepisu decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji, co oznacza, że decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Warunkiem pozwalającym na przeprowadzenia merytorycznego postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, za wyjątkiem przypadków, o których stanowi przepis art. 16 § 1 in fine k.p.a., jest więc skuteczne wniesienie odwołania. Natomiast warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest spełnienie określonych prawem wymagań, w tym co do terminu. Zgodnie z art. 129 k.p.a. odwołanie należy wnieść w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Powyższe terminy (do wniesienia odwołania czy zażalenia) mogą zostać przywrócone. Stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości. Strona uchybiła terminowi do złożenia odwołania. Co prawda w aktach przekazanych przez organ I instancji brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru przez stronę decyzji z dnia [...]r., to jednak w piśmie z dnia [...] r. strona zwróciła się do Kolegium o stwierdzenie nieważności wszystkich decyzji administracyjnych wydanych z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. przez MOPR Z. począwszy od decyzji z dnia [...] r. nr [...] . Wniosek strony dotyczył między innymi decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Z. nr [...] . Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że co najmniej w dacie [...] r. strona zapoznała się z decyzją organu I instancji z dnia [...] r., a zatem termin do wniesienia odwołania minął w dniu [...] r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania i odwołanie strona sporządziła w dniu [...] r. Zasady przywracania uchybionego terminu w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 58 - 60 k.p.a.. Stosownie do treści art. 58 § 1 i 2 k.p.a., warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie się łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Z treści powołanego przepisu wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, koniecznym jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się natomiast z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Sąd przychyla się do stanowiska Kolegium, które w kontrolowanym postanowieniu uznało, że skarżący w złożonym wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenia terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, Lex nr 2387928). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017 r., str. 547 wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - z dnia 14 stycznia 2000r., sygn. akt I SA/Gd 794/99, Lex nr 40381 oraz z dnia 14 kwietnia 2010r., sygn. akt II OSK 22/09, Lex nr 597496). Tymczasem skarżący nie wskazał okoliczności, które uprawdopodabniałyby brak zawinienia w uchybieniu terminu. Chodzi tu o wskazanie przeszkody która wystąpiła w terminie do wniesienia odwołania i uniemożliwiła dokonanie czynności oraz okresu trwania tej przeszkody. Taką przeszkodą nie jest natomiast przewlekła choroba lub niepełnosprawność potwierdzona orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Fakt choroby, czy niepełnosprawności, nie są równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej. Jeżeli natomiast stan zdrowia skarżącego na który się powołano, utrudniał mu prowadzenie własnych spraw, to biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, skarżący powinien zadbać wcześniej o pomoc innych osób. Nawet bowiem najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, niedające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2267/11 czy postanowienia NSA z dnia 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 1143/12 i wymienione w nim orzecznictwo, publ. CBOS). Zdarzenie takie może zatem stanowić nagła choroba, bądź nagłe pogorszenie się stanu zdrowia, które nie pozwoliło na osobiste dokonanie czynności czy wyręczenie się inną osobą. Tymczasem na takie okoliczności się nie powołano. Niemniej jednak nawet gdyby za prawdopodobną przyczynę niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. przyjąć niepełnosprawność skarżącego, uniemożliwiającą wniesienie odwołania to trudno uznać, aby tego rodzaju przyczyna uchybienia terminu trwała nieprzerwanie prawie siedem lat, skoro o powyższej decyzji skarżący dowiedział się co najmniej w dacie [...] r., a wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony dopiero [...] r. Natomiast prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zaś termin ten jest nieprzywracalny (art. 58 § 2 i § 3 k.p.a.). Opisane powyżej okoliczności wskazują, że skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek warunkujących przywrócenie terminu określonych w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., w związku z tym nie było podstaw do podważenia zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę.