IV SA/Gl 440/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi I. M. na pismo Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za pełnienie obowiązków kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu postanawia: odrzucić skargę. We wniosku z dnia 24 stycznia 2018 r. I.M. domagała się od Gminy T. – Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. przyznania i wypłaty wynagrodzenia za pełnioną funkcję kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu strony postępowania administracyjnego o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej – w kwocie 28.800 zł, powiększonej o należny podatek VAT. W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. poinformował wnioskodawczynię, że placówka ta nie jest uprawniona do wypłaty żądanego wynagrodzenia podnosząc przy tym, że takie stanowisko zajęto już w piśmie z 23 stycznia 2017 r., które wnioskodawczyni zaskarżyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, a Kolegium wydało postanowienie o niedopuszczalności zażalenia, które nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego. Ponadto wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie wynagrodzenia do sądu powszechnego, jednak postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w K. jej wniosek odrzucił. Dlatego zachodzi powaga rzeczy osądzonej. I. M. wniosła skargę na wskazane pismo Dyrektora MOPS w T., oznaczając tego Dyrektora jako organ administracji publicznej, a jako uczestnika postępowania wskazała Gminę T. działającą przez Prezydenta Miasta T. Skarżąca m.in. zarzuciła, że zaskarżony akt został wydany przez nieuprawniony podmiot, którym jest Prezydent Miasta T., bez wyraźnego upoważnienia do działania w jego imieniu, a nadto bez podstawy prawnej. Odpowiadając na skargę organ określający się jako Miasto T. – MOPS w T. reprezentowany przez Prezydenta Miasta T. w pierwszej kolejności wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, że Dyrektor MOPS nie jest legitymowany biernie do występowania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż MOPS stanowi samorządową jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej i zawsze działa w imieniu i na rachunek Miasta T. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o odrzucenie skargi okazał się uzasadniony, aczkolwiek częściowo z innych powodów niż to sformułowano w odpowiedzi na skargę. Otóż w okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że wynagrodzenie kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu strony postępowania administracyjnego należy do kosztów postępowania administracyjnego i wniosek w tym przedmiocie załatwiany jest aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej ppsa. Właściwość organu administracyjnego w tym przedmiocie jest obecnie raczej jednolicie przyjmowana w orzecznictwie (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 192/18, zbiór Lex nr 2493482). W niniejszym przypadku potwierdzona została także wskazanym wcześniej postanowieniem Sądu Okręgowego w K., który uznał niedopuszczalność w tym zakresie drogi sądowej (oczywiście przed sądami powszechnymi). Tak więc sprawa przyznania skarżącej wynagrodzenia z racji pełnienia funkcji kuratora dla nieobecnej strony należała do kognicji organu administracyjnego prowadzącego postępowanie, w związku z którym ten kurator został ustanowiony. Odrzucenie skargi wynika z kilku przyczyn. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 182 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 998, ze zm.) zadania powiatu w zakresie pieczy zastępczej wykonuje starosta (prezydent miasta w miastach na prawach powiatu, zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie powiatowym – j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 992). Jest on więc organem administracji publicznej posiadającym zdolność sądową w rozumieniu art. 25 § 1 ppsa. Zdolności takiej nie ma więc organ, przeciwko któremu została skierowana skarga. Co prawda z upoważnienia Prezydenta Miasta może on wydawać decyzje (art. 182 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej), jednakże przeniesienie kompetencji orzeczniczych nie powoduje zmiany właściwości organu, którym w dalszym ciągu pozostaje Prezydent (por. wyrok NSA w analogicznej sytuacji na gruncie pomocy społecznej – z 27 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1420/15, Lex nr 2002573). Ponadto upoważnienie z powołanego art. 182 ust. 3 dotyczy decyzji administracyjnych, podczas gdy przedmiotem skargi nie jest decyzja, a więc brak jest podstawy prawnej do występowania Dyrektora MOPS w postępowaniu sądowym we własnym imieniu. Brak zdolności sądowej po jego stronie nie mógł być przez Sąd usunięty, gdyż zapis w skardze nie wynikł z oczywistej omyłki strony skarżącej, skoro w skardze dokonała wyraźnego rozróżnienia podmiotowego między Dyrektorem MOPS, a Prezydentem Miasta, którego wskazała jako osobę reprezentującą uczestnika postępowania – Miasto T. Uwzględnić przy tym należy sporządzenie skargi przez adwokata. Po drugie – skoro zaskarżone pismo nie pochodzi od właściwego organu działającego w tym zakresie bez upoważnienia, na co powołuje się nawet skarżąca, to w istocie nie stanowi ono aktu z art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, a w konsekwencji nie jest objęte kognicją sądu administracyjnego. Skarżąca dysponowała środkami prawnymi zmierzającymi do wydania takiego aktu przez Prezydenta Miasta. Dodatkowo można zauważyć, że przy odmiennej ocenie prawnej zdolności sądowej Dyrektora MOPS skarga podlegałaby odrzuceniu z innego powodu. Otóż ten sam organ odmówił już przyznania skarżącej wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora w obu wskazanych we wniosku postępowaniach administracyjnych, pismami z dnia 23 stycznia 2017 r. Ponieważ już wtedy postępowania te zostały zakończone, to występuje tożsamość sprawy. Tym samym jej załatwienie nastąpiło już tymi wskazanymi pismami z 23 stycznia 2017 r., które - przy tej koncepcji - podlegały zaskarżeniu do sądu administracyjnego, z tym że wówczas obowiązywał przewidziany w art. 52 § 3 ppsa wymóg uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, którego skarżąca nie dopełniła. Minął też termin do wniesienia skargi z art. 53 § 1 ppsa. Ponowne składanie wniosku w tej samej sprawie było zatem bezskuteczne, a udzielona skarżącej zaskarżona odpowiedź nie stanowi już aktu o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Przy tej ocenie prawnej bez znaczenia pozostaje sposób rozstrzygnięcia sprawy przed sądem powszechnym, które zostało wydane po sporządzeniu wskazanych pism z 23 stycznia 2017 r. Postanowienie Sądu Okręgowego nie wpływa też na kwestię zdolności sądowej w niniejszym postępowaniu. Z przedstawionych powodów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1, 5 i 6 ppsa orzeczono, jak w sentencji. mr