IV SA/Gl 468/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. U A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy R. odmówił G.K. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na ciotkę strony E.M.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli o przyznanie tego świadczenia występuje inna osoba niż matka, ojciec, opiekun faktyczny dziecka lub osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Od decyzji tej odwołanie wniosła G.K. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, odmawiającego jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad E.M. podając, iż jest jej opiekunem faktycznym i w celu sprawowania opieki nad nią "rezygnuje i nie podejmuje zatrudnienia, ani jakiejkolwiek innej pracy zarobkowej". Dalej strona wskazała, że E.M. (lat 68) jest jej ciotką (siostrą matki), zamieszkującą z nią i jej rodziną. Po śmierci matki została jedyną osobą, która w pełni przejęła opiekę na nią. Nadto podała, że E.M. jest panną, osobą niepełnosprawną od urodzenia ([...] a od 16 lat wystąpiły objawy [...]), wymagającą zaangażowania strony w podstawowych czynnościach takich jak: mycie i stosowanie pampersów, ubieranie, karmienie, pranie i gotowanie. Podniosła, iż dlatego zmuszona była zrezygnować z pracy zawodowej. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie organu I instancji zostało wszczęte na wniosek strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na E.M. ur. [...]. Następnie organ przywołał treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Podkreślił, że ciotka strony E.M. została zaliczona przez Obwodową Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w Z., orzeczeniem z dnia [...] do drugiej grupy inwalidów na stałe (aktualne orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w Z. z dnia [...] mocą którego E.M. została uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy, trwale). Organ zaakcentował, że w związku z tym, iż z art. 17 ust. 1 wyżej cyt. ustawy jednoznacznie wynika, że przedmiotowe świadczenie nie przysługuje na osoby inne niż "ojciec lub matka, opiekun faktyczny dziecka lub osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny", to tym samym strona nie posiada uprawnień do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na ciotkę (nad którą sprawuje opiekę faktyczną) – E.M.. Reasumując Kolegium podniosło, że zaskarżona decyzja co do meritum została wydana w zgodzie z prawem, po poprawnym przeprowadzeniu przewidzianej przepisami procedury, a tym samym nie dopatrzono się w wydanej decyzji uchybień mogących stanowić podstawę do jej uchylenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca G. K. powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu. Zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 i 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 6, 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Podała, iż art. 17 ust.1 i 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych Kolegium naruszyło poprzez uznanie, że w istocie jest osobą spokrewnioną, która jest w stanie zapewnić opiekę chorej ciotce. Artykuły 6, 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego Kolegium naruszyło jej zdaniem poprzez naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Naruszenie art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego Kolegium polegało według skarżącej na tym, że mimo braku osób zobowiązanych do alimentacji w bliższej kolejności i zdolnych do opieki nad E.M. Kolegium uznało, iż nie powstał wobec skarżącej obowiązek alimentacyjny w stosunku do E.M.. Skarżąca stwierdziła nadto, iż osobą zobowiązaną do alimentacji wobec E.M. jest jej brat K.M., będący emerytem. Jednakże nie jest on w stanie rzeczywiście zapewnić siostrze pomocy usługowej, zwłaszcza w czynnościach fizjologicznych. Skarżąca stwierdziła, iż w sytuacji gdy E.M. nie ma bliskiej rodziny mogącej udzielić jej pomocy, to ona winna zostać uznana za członka rodziny, któremu przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazała również na aspekt finansowy, albowiem świadczenie pielęgnacyjne byłoby dla gminy tańsze niż umieszczenie E.M. w placówce opiekuńczej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że obowiązek alimentacyjny nie dotyczy innych krewnych i powinowatych w linii bocznej i nie może być rozszerzony na osoby spoza kręgu osób wymienionych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie stronie określonego prawa czy uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. Sąd administracyjny ocenia czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Wojewódzki Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materalnoprawną podstawą wydanych w sprawie orzeczeń był art. 17 ust. 1 i ust. 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 nr 139, poz. 992 ze zm.), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1. matce lub ojcu; 2. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny; 3. opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl ust. 1 a wskazanego przepisu osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki o której mowa w ust. 1. Obowiązek alimentacyjny jest natomiast regulowany przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej w skrócie K.r. i o. W myśl art. 128 K. r. i o. obowiązek alimentacyjny to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, który obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie natomiast do treści art. 61 7 § 1 i § 2 K. r. i o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. Zaznaczyć należy, że wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną, do której należą rodzice, dziadkowie, pradziadkowie oraz linię zstępną do której należą między innymi: dzieci, wnuki, prawnuki. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych – E.M. (siostra matki strony) jest ciotką skarżącej, a zatem nie należy do kręgu osób, na których zgodnie z wyżej przytoczoną regulacją ciąży obowiązek alimentacyjny – nie jest jej krewną w linii prostej. Jak słusznie wskazały organy orzekające w niniejszej sprawie stosunek wiążący skarżącą z jej ciotką jest stosunkiem pokrewieństwa w linii bocznej (siostrzenica - ciotka). Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu organy dokonały prawidłowej wykładni art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w konsekwencji prawidłowo uznały, że skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania wnioskowanego świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad swoją ciotką. Jak już wyżej wskazano istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o przedmiotowe świadczenie rodzinne jest przesłanką konieczną od której wystąpienia uzależnione jest przyznanie świadczenia. Ponadto również regulacja art. 17 ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mogła stanowić podstawy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie do treści wskazanej normy prawnej osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki o której mowa w ust. 1. W tym miejscu zatem, ponownie przyjdzie powtórzyć, że skoro skarżąca G.K. jest w stosunku do E.M. krewną w linii bocznej (siostrzenicą) to nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec E.M.. Zatem oczywistym jest, że w tej sytuacji brak podstaw do stosowania przepisu art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania nie jest możliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W niniejszej sprawie, jak sama skarżąca wskazuje, żyje brat E.M. – K.M., na którym ciąży obowiązek alimentacyjny, a fakt, że jest emerytem, czy to, że nie może zajmować się chorą siostrą nie stanowi przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Argumenty powyższe, niewątpliwie są istotne z punktu widzenia sytuacji życiowej i materialnej rodziny, jednakże nie mogą one stanowić podstawy rozstrzygnięcia sprawy bowiem ustawodawca nie uzależnił możliwości przyznania tego świadczenia od istnienia takich właśnie okoliczności. Mając wszystko powyższe na uwadze uznać należało, że skarżone decyzje organów administracji są zgodne z obowiązującym prawem brak jest więc podstaw do ich eliminowania z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.