IV SA/Gl 469/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi E.T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. decyzją z dnia [...] r. [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263), nie stwierdził u E. T. choroby zawodowej - przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń, wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu organ ustalił, że E. T. był zatrudniony w okresie - - od 03.03.1977 r. do 29.02.1984 r. w A SA w K. na stanowisku formowacz wyrobów szklanych na urządzeniach ręczno -mechanicznych oraz hutnik formowacz wyrobów szklanych ręcznie, w wydziale formowania, gdzie nie stwierdzono narażenia na pyły lub gazy o działaniu drażniącym - od 05.03.1984 r. do 31.10.2002 r. w B SA w J. na stanowisku maszynista maszyn do formowania szkła, maszynista maszyn do formowania szkła płaskiego, - od 01.11.2002 r. do 31.12.2005 r. w ww. zakładzie na stanowisku operator urządzeń do formowania szkła, - od 01.01.2006 r. do 31 marca 2010 r. w C Sp. z o.o. w upadłości na stanowisku operator urządzeń do formowania szkła, - od 1.04. 2010 do 13.10.2010 r. w D Sp. z o.o. następcy prawnego B w J. na stanowisku operator przetwórstwa szkła. Organ stwierdził, że przeprowadzona ocena narażenia zawodowego wykazała, że E. T. w latach 1984 – 2010 będąc zatrudnionym na stanowiskach maszynisty maszyn do formowania szkła, maszynisty maszyn do formowania szkła płaskiego, operatora urządzeń do formowania szkła oraz operatora przetwórstwa szkła był narażony na działanie pyłu drażniącego zawierającego szkło oraz wolną krystaliczną krzemionkę, jednakże w stężeniach pyłu poniżej NDS. Dokonując oceny narażenia zawodowego wzięto pod uwagę sprawozdania z wynikami badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia (pyłu) wykonanych przez upoważnione do ich przeprowadzenia laboratoria z lat 1998, 1999, 2000, 2006 i 2008 oraz dane z rejestru wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracy maszynisty maszyn formujących szkło płaskie (od 01.11.2002 zmiana nazwy stanowiska: operator urządzeń do formowania szkła) z lat 2002 i 2004 będących w posiadaniu D Sp. z o.o. Dalej organ wskazał, że w orzeczeniach lekarskich nr [...] z dnia [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. oraz nr [...] z dnia [...] Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S. wprawdzie rozpoznano u badanego przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli z obniżeniem FEV1 poniżej 60% wartości należnej (WOMP) oraz zaburzenia sprawności wentylacyjnej płuc typu ciężkiego i bardzo ciężkiego stopnia obturacji (IMPiZŚ), to jednak wobec braku potwierdzonego narażenia na pyły i gazy drażniące w stężeniach przekraczających dopuszczalne normatywy higieniczne stwierdzono brak podstaw do rozpoznania przewlekłego obtuaracyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Zdaniem organu nie było więc podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołanie od tej decyzji wniósł E. T., który wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W motywach odwołania podkreślił, iż podstawą wydania decyzji były błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, iż skoro w sprawozdaniach z wynikami badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia wykonanych przez upoważnione do ich przeprowadzenia laboratoria oraz danych z rejestru wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracy maszynisty maszyn formujących szkło płaskie nie stwierdzono przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłu na stanowiskach w latach 1998-2008, to choroba skarżącego nie jest pochodzenia zawodowego. Zdaniem odwołującego na podstawie badań co prawda nie można przyjąć, że ilość pyłu przekraczała najwyższe dopuszczalne stężania na jego stanowisku pracy, ale z całą pewnością mieściła się na najwyższym poziomie, stąd z wysokim prawdopodobieństwem należy uznać, że "pył odpowiada za nękającego go problemy z płucami". [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] Nr[...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść art. 235¹ Kodeksu pracy. Wskazał, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowy. Następnie podał, iż postępowanie wyjaśniające wykazało, że E. T. pracował w narażeniu na pyły zawierające wolną krystaliczną krzemionkę i pyły szkła o działaniu drażniącym w latach 1984-2010 w B S.A. w J. w D Sp. z o.o. w K. (następca prawny B S.A. w J.) jako maszynista do formowania szkła, operator urządzeń do formowania szkła oraz operator przetwórstwa szkła. Natomiast przeprowadzona ocena narażenia zawodowego wykazała, że pracownik ten w latach 1984-2010 był narażona na działanie pyłu drażniącego zawierającego szkło oraz wolną krystaliczną krzemionkę jednakże w stężeniach pyłu poniżej najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS). W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przywołał postanowienia obu wypowiadających się w sprawie placówek medycznych, a mianowicie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (WOMP) oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (IMPiZŚ). Wskazał, że lekarze WOMP w oparciu o dane z wywiadu chorobowego, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz wyniki badań spirometrycznych, rozpoznali przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli z obniżeniem FEV1 poniżej 60 wartości należnej (25% i 26% w.n.), jednakże z uwagi na brak potwierdzonego zawodowego narażenia na pyły i gazy drażniące w stężeniach przekraczających NDS (co najmniej w 30% przypadków w ciągu ostatnich 10 lat), przebyte w 2008 r. ostre infekcyjne stany zapalne dróg oddechowych, w tym zapalenie płuc, a także nikotynizm w wywiadzie (ok. 20 papierosów dziennie w sumie przez ok. 35 lat) – stwierdzili z przeważającym prawdopodobieństwem brak podstaw do uznania zawodowej etiologii schorzenia. Również w orzeczeniu lekarskim IMPiZŚ wydanym na podstawie obserwacji klinicznej tego pracownika, przeprowadzonej w szpitalu Instytutu, także nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przewlekłego obtuaracyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Wykonane badanie spitometryczne wykazało wprawdzie zaburzenia sprawności wentylacyjnej płuc typu obturacji ciężkiego i bardzo ciężkiego stopnia, jednakże wobec braku narażenia na pyły lub gazy drażniące w stężeniach przekraczających dopuszczalne normy higieniczne nie znaleziono podstaw do uznania zawodowego tła schorzenia. Organ odwoławczy podkreślił, że w następstwie przeprowadzonej analizy orzeczeń lekarskich oraz warunków pracy brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej pod pozycją nr 5 wykazu chorób zawodowych. Natomiast zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych został zachowany. E. T. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach powyższą decyzję z powodu jej niezgodności z prawem, w szczególności naruszenia art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 rozporzadzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych i na tej podstawie domagał się jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania.. Skarżący zakwestionował poczynione ustalenia faktyczne w sprawie. Jego zdaniem pomimo stwierdzenia przez lekarza orzecznika IMPiZŚ w S., zaburzeń sprawności wentylacyjnej płuc typu obturacyjnego ciężkiego i bardzo ciężkiego stopnia nie wydano decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. W ocenie skarżącego domniemany brak potwierdzenia narażenia na pyły i gazy drażniące w stężeniach przekraczających NDS, co najmniej w 30% przypadków w ciągu 10 lat, wynika z braku przeprowadzenia w zakładzie pracy stosownych badań. Tymczasem przekroczenia takie występowały a wartość stężenia pyłów osiągała najwyższy poziom. Ponadto, jak podkreślił, zatrudnienie przez okres 26 lat w warunkach narażenia na pyły zawierające wolną krzemionkę i pyły szkła o działaniu drażniącym wywołało jego schorzenie. Z tego powodu brak przeprowadzonych systematycznych kontroli w pracy nie powinien negatywnie wpływać na rozstrzygniecie lekarskie. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej w skrócie P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c P.p.s.a.). Jednocześnie po myśli art. 134 §1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała bowiem naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to rozpoznanie danego schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych druga to ustalenie, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105. poz. 869). Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 tego rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Natomiast załącznik do tego rozporządzenia zawiera wykaz chorób zawodowych. Ustalenie listy chorób zawodowych ma zatem ten skutek prawny, że wyklucza możliwość uznania za chorobę zawodową schorzenia, które nie mieści się w tym wykazie lub nie odpowiada wszystkim wskazanym w nim wymogom. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do w/wym. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Pod wskazaną pozycją wymieniona została choroba zawodowa - przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. W odniesieniu do choroby przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli warunkiem uznania jej zawodowej etiologii jest więc m.in. stwierdzenie, że praca była wykonywana w warunkach przekraczających dopuszczalne normy higieniczne (dopuszczalne stężenia pyłów i gazów). W sprawie bezsporne jest, że u skarżącego E. T. lekarze obu upoważnionych jednostek diagnostycznych, a to WOMP w S. (orzeczenie z dnia [...]) oraz IMPiZŚ w S. (orzeczenie z dnia [...]) rozpoznali obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej poniżej 60 % wartości należnej, jednakże wykluczyli etiologię zawodową rozpoznanego schorzenia z uwagi na brak potwierdzonego narażenia na pyły i gazy drażniące w stężeniach przekraczających NDS co najmniej w 30% przypadków w ciągu ostatnich 10 lat. Nadto lekarze jednostki I stopnia wykluczając u skarżącego zawodową etiologię obturacyjnego zapalenia oskrzeli wskazali także na przebyte w 2008 i 2010 r. ostre infekcyjne stany zapalne dróg oddechowych, w tym zapalenie płuc, a także nikotynizm (palenie papierosów przez około 35 lat). Natomiast przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że skarżący w latach 1984 – 2010 będąc zatrudnionym na stanowisku maszynisty maszyn do formowania szkła, operatora urządzeń do formowania szkła oraz operatora przetwórstwa szkła był narażony na działanie pyłu drażniącego zawierającego szkło oraz wolną krystaliczną krzemionkę, przy czym w latach 1998 – 2008 nie stwierdzono na wskazanych stanowiskach przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń zapylenia. Powyższe ustalenia, wbrew twierdzeniom skarżącego, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym, a to w sporządzonej w dniu 20 stycznia 2012 r. ocenie narażenia zawodowego uzupełniającej dane z wyników badań i pomiarów pyłu z lat 1998, 1999, 2000, 2006 i 2008 obejmujących stanowiska odpowiadające tym zajmowanym przez skarżącego oraz wyniki oraz dane z rejestru wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracy maszynisty maszyn formujących szkło (od 1 listopada 2002 zmiana nazwy stanowiska na: operator urządzeń do formowania szkła) z lat 2002 i 2004. Zatem biorąc pod uwagę poczynione w postępowaniu administracyjnym ustalenia należało stwierdzić, iż organy orzekające w sprawie miały podstawy do uznania, że środowisko pracy skarżącego nie było czynnikiem sprawczym schorzenia. Okoliczność, iż skarżący pracował w warunkach, w których występowały pyły drażniące zawierające szkło oraz wolną krystaliczną krzemionkę oraz stwierdzenie u niego obtuaracyjnego zapalenia oskrzeli nie stanowiło bowiem wystarczającej podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Nie został bowiem spełniony warunek uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, jakim jest stwierdzenie, że praca była wykonywana w warunkach przekraczających dopuszczalne normy higieniczne. Prawidłowo zatem organy uznały, że okoliczności sprawy nie uzasadniają wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Całokształt rozważań prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Decyzja ta zapadła na skutek dostatecznego wyjaśnienia sprawy, tj. zgromadzenia potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny, prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.