IV SA/Gl 472/12
WyrokWSA w Gliwicach2013-03-12
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz – Furmanik, Beata Kalaga - Gajewska, Andrzej Matan
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy § 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, określający temperaturę projektową, może być podstawą do nakazania pracodawcy zapewnienia określonej temperatury w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organy błędnie zastosowały § 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, który określa temperaturę projektową, a nie eksploatacyjną. Przepis ten dotyczy projektowania instalacji grzewczych, a nie bezpośrednio nakłada na pracodawcę obowiązek utrzymania konkretnej temperatury w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych. Właściwe zastosowanie przepisów wymaga uwzględnienia norm technicznych i Polskich Norm dotyczących ogrzewania, a także możliwości regulacji temperatury przez użytkowników.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, która nakazała firmie A Sp. z o.o. zapewnienie temperatury co najmniej 18°C na stanowiskach pracy z lekką pracą fizyczną oraz 24°C w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych. Firma odwołała się od decyzji w części dotyczącej pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, kwestionując podstawę prawną nakazu utrzymania temperatury 24°C. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał decyzję w mocy. Firma wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących temperatury w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych, w szczególności § 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. Zasądzono od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł tytułem kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w B. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...]r. nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3) zasądza od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem kosztów postępowania.
Decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U z 2011r. Nr 212 poz. 1263 z późn. zm.), art. 207 § 2 pkt 1 i 2, art. 214 § 2 Kodeksu pracy, § 30 oraz § 111 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003r. Nr 169 poz. 1650 z późn. zm.) i § 1 ust. 3 załącznika nr 3 do tego rozporządzenia, a także na podstawie § 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. u. Nr 75 poz. 690 z późn. zm.) nakazano firmie A Sp. z o.o. w B. zapewnić na stanowiskach pracy, na których wykonywana jest lekka praca fizyczna temperaturę co najmniej 18 o C. W pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych (toalety damskie - na parterze i przy wydziale anten, szatnia damska i męska na parterze, umywalnia męska na parterze i umywalnia damska na I piętrze) nakazano natomiast zapewnić temperaturę 24 o C. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w czasie kontroli sanitarnej firmy A Sp. z o.o. w B. ujawniono w pomieszczeniu pracy brak odpowiedniej temperatury, co stanowi, zdaniem organu, naruszenie dyspozycji art. 207 § 2 pkt 1 i 2, art. 214 § 2 Kodeksu pracy i § 30 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, gdyż po myśli wskazanych regulacji na stanowiskach pracy, na których wykonywana jest lekka praca fizyczna wymagana jest temperatura co najmniej 18o C. Ujawniono również nieprawidłową temperaturę w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych, co stanowi naruszenie art. 207 § 2 pkt 1 i 2, art. 214 § 2 Kodeksu pracy, §111 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy i § 1 ust. 3 załącznika nr 3 do tego rozporządzenia, a także § 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ zauważył, iż po myśli wskazanych regulacji, pomieszczenia higieniczno-sanitarne powinny być ogrzewane zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi i Polskimi Normami. W pomieszczeniach tych należy zatem zapewnić temperaturę 24◦ C, gdyż brak odpowiedniej temperatury stwarza zagrożenie dla zdrowia zatrudnionych pracowników. Uchybienia opisane w decyzji przedstawiono w protokole kontrolnym z dnia [...] otrzymanym przez pracodawcę.
W odwołaniu wniesionym przez pracodawcę zakwestionowano decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] Nr [...] tylko w zakresie, jakim nakazano pracodawcy zapewnić temperaturę 24o C, w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych i wniesiono o jej uchylenie w zaskarżonej części. Zdaniem odwołującego w żadnym ze wskazanych, jako podstawa prawna decyzji przepisów, nie są określone temperatury jaie powinny panować w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych. Wysokość wymaganej temperatury określona została tylko w stosunku do stanowisk pracy, a więc należy domniemywać, że pominięcie tego zagadnienia w przepisie było celowe.
Przepis art. 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w opinii odwołującego ma zastosowanie do projektowania instalacji grzewczych i nie jest to nakaz utrzymywania określonej temperatury, a jedynie wskaźnik techniczny do obliczeń. Dodatkowo wskazano, że pozycja tabeli określającą temperaturę 24o C dotyczy pomieszczeń przeznaczonych do rozbierania się lub przebywania bez odzieży, a skorzystanie z toalety nie wymaga takich czynności.
Odwołująca zakwestionowała także metodykę pomiarów temperatury zastosowaną w czasie kontroli. Zauważyła, z przeprowadzono je o godz. 8-8.30 rano w hali o kubaturze [...] m² po dwudniowym przestoju zakładu pracy i dopiero po 4-5 godzinach uzyskuje się odpowiednią temperaturę, a o skuteczności ogrzewania świadczy pozostałych dziewięć z dokonanych pomiarów. Zwróciła uwagę, że pomiary prowadzone były przy otwartej bramie magazynu wyrobów, która uległa awarii i była naprawiana. Obok tej bramy temperatura na dwóch stanowiskach pracy była niższa o 0,7 o C i 1.7 o C. Według odwołującego pomiary w szatniach prowadzone były przy otwartych drzwiach wejściowych i przykręconych zaworach termoregulacyjnych, co dokonywane jest przez pracowników zgodnie do ich potrzeb. Podniesiono, że toaleta damska położona przy wydziale anten została wyłączona z użytkowania.
[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Opisując stan faktyczny sprawy podzielił ustalenia dokonane przed organem I instancji. Wskazano, iż badania pomiarów temperatury wykonano przy pomocy urządzenia Termometr Max-Min Thermo nr [...], a wyniki pomiarów przedstawiono w protokole pokontrolnym. Stwierdzono tam, że w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych pracodawca nie zapewnił wymaganej temperatury 24o C. Taka temperatura wymagana jest pomieszczeniach przeznaczonych dla ludzi bez odzieży (łazienki, szatnie, umywalnie), o czym stanowi przepis art. 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie W przepisie tym określono, że pomieszczenia higieniczno-sanitarne powinny być ogrzewane zgodnie z obowiązującymi przepisami budowlanymi i Polskimi Normami. Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem odwołującego, że do pomieszczeń przeznaczonych dla ludzi bez odzieży nie zalicza się toalet. Nie zaaprobował także poglądu, iż temperatura w toaletach może być niższa. Wskazał, że postępowanie kontrolne zainicjowała skarga pracowników, którzy skarżyli się na zbyt niskie temperatury w zakładzie pracy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pracodawca A Sp. z o.o. w B. wniosła o uchylenie decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...].
W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
- art. 207 § 2 pkt 1 i 2, art. 214 § 2 Kodeksu pracy poprzez błędne ich zastosowanie polegające na uznaniu, że w zakresie określonym w pkt 2 decyzji organu I instancji skarżący dopuścił się naruszenia cytowanych przepisów i nałożonych w tych przepisach obowiązków w zakresie zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy;
- § 111 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003r. Nr 169 poz. 1650 z późn. zm.) i § 1 ust. 3 załącznika nr 3 do tego rozporządzenia poprzez jego błędne zastosowanie albowiem błędnie przyjęto, wbrew treści wskazanych przepisów, że spełnione zostały określone w nich przesłanki naruszenia ciążących na pracodawcy obowiązków w zakresie utrzymania temperatury w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych, chociaż przepisy te temperatur takich nie określają;
- art. § 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. u. Nr 75 poz. 690 z późn. zm.) poprzez jego błędne zastosowanie albowiem błędnie przyjęto, ż określona w przywołanym przepisie temperatura, to temperatura, jaką powinien zapewnić pracodawca w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych tj. temperatura 24o C. Przepis ten dotyczy natomiast temperatury obliczeniowej, która jest podstawą obliczania szczytowej mocy cieplnej urządzeń grzewczych. Nie jest to temperatura, która powinien zapewnić pracodawca w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych.
W ramach zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazano:
- art. 6 k.p.a. poprzez nieprawidłową, a to rozszerzającą, wykładnię zastosowanych w sprawie przepisów;
- art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienie słusznego interesu skarżącego i nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego, a także brak podania przyczyn i powodów, dla których argumentom skarżącego odmówiono słuszności.
Ponad powyższe skarżąca polemizował atakże ze słusznością nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu skargi oświadczono na wstępie, iż pracodawca, chociaż nie podziela poglądu organu, poprawił komfort cieplny w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych uzyskując temperaturę maksymalną 22,8o C. Efekt ten uzyskano przez maksymalne wykorzystanie mocy własnej kotłowni gazowej.
Skarżąca stwierdziła, że nie kwestionuje stanu faktycznego sprawy lecz wyłącznie błędną ocenę prawną dokonaną przez organ i niewłaściwe zastosowanie przepisów regulujących kwestie obowiązku pracodawcy zapewnienia temperatury w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych.
Skarżąca zaprzeczyła, by temperatura obliczeniowa, o której mowa w art. § 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, to temperatura, jaka powinna być zapewniona przez pracodawcę w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych. Zauważyła, iż Kodeks pracy nie określa wysokości wymaganej temperatury w tych pomieszczeniach. Podobnie nie czyni tego rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W skardze zacytowano przepis § 1 ust. 3 załącznika nr 3 do w/w rozporządzenia interpretując treść tej normy, jako obowiązek ogrzewania pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, jednak bez obowiązku utrzymywania w tych pomieszczeniach określonych temperatur.
Odnosząc się do treści art. 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie skarżąca wskazała, że temperatury podane w tabeli dołączonej do wymienionego przepisu są temperaturami możliwymi do osiągnięcia i dotyczą wymagań technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Na potwierdzenie swego stanowiska skarżąca przywołała dalsze ustępy art. 134 cyt. rozporządzenia, a to ust. 5 i ustęp 6 tego przepisu i wywiodła z nich, iż użytkownik ma prawo zmniejszać temperaturę w pomieszczeniu, a więc nie musi utrzymywać jej na poziomie temperatury obliczeniowej, a w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych powinna panować temperatura nie niższa niż 16o C., gdyż są to pomieszczenia o temperaturze obliczeniowej powyżej 20o C.
Skarżąca spółka uznała, iż temperatura obliczeniowa, zawarta w Polskiej Normie PN-82/B-02402 Ogrzewnictwo-temperatury ogrzewanych pomieszczeń, zdefiniowana został jako umowna temperatura powietrza w pomieszczeniu przyjmowana w projektowaniu urządzeń do określenia obliczeniowego zapotrzebowania ciepła. Natomiast pojęcie "temperatura" nie jest tożsame z pojęciem "temperatura obliczeniowa". Doszło więc do błędu organów w zakresie wykładni art. 134 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
W dodatkowym piśmie nazwanym "uzupełnieniem skargi" zarzucono dodatkowo naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w sprawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie mimo, iż jego § 2 ust. 1 wyraźnie wyklucza stosowanie tego aktu do budynków już wybudowanych i oddanych w użytkowanie. Zaznaczono, iż zgodnie z art. 5 i art. 6 Prawa budowlanego warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie regulowane są rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. Organy pominęły jednak fakt, iż budynek w którym zlokalizowane są pomieszczenia higieniczno-sanitarne określone w zaskarżonej decyzji jest budynkiem pochodzącym z lat 60-tych XX wieku, a w konsekwencji błędnie zastosowały przepis, który nie powinien być stosowany w stosunku do takiego budynku.
Do skargi załączono protokół okresowej kontroli budynku przy ul. [...] w B. oraz opinię rzeczoznawcy budowlanego, w której po przedstawieniu treści art. 134 ust. 2, 5 i 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie stwierdzono, iż przepis art. 134 określa techniczne wskaźniki dla obliczeń cieplnych budynku i nie może być traktowany, jako nakaz utrzymywania określonych temperatur w pomieszczeniach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację przedstawioną w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa, w czym mieści się bezspornie kontrola dokonania prawidłowej wykładni zastosowanych przez organy przepisów prawa materialnego. Przyjęta przez art. 6 k.p.a. zasada praworządności stanowiąca konsekwentne odbicie przepisu art. 7 Konstytucji RP obejmuje bowiem zarówno obowiązek zastosowania właściwej normy prawnej, jak i obowiązek ustalenia jej właściwego rozumienia.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji organów inspekcji sanitarnej stanowiły przepisy art. 207 § 2 pkt 1 i 2, art. 214 § 2 Kodeksu pracy, § 111 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003r. Nr 169 poz. 1650 z późn. zm.) i § 1 ust. 3 załącznika nr 3 do tego rozporządzenia, a także na podstawie § 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 z późn. zm.).
Na podstawie wskazanych przepisów organy uznały, iż obowiązkiem pracodawcy, który powinien chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, jest odpowiednie ogrzewanie pomieszczeń higienicznosanitarnych, z których korzystają jego pracownicy. Do konstatacji takiej upoważniał, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarówno zapis art. 207 § 2 Kodeksu pracy (K.p.), jak i § 1 ust. 3 załącznika nr 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (zwanego dalej rozporządzeniem).
Zważyć przyjdzie, iż § 1 ust. 3 załącznika nr 3 do przywołanego rozporządzenia nakazuje pracodawcy, by ogrzewał pomieszczenia higieniczno-sanitarne zgodnie ze standardami wynikającymi z przepisów techniczno-budowlanych i Polskich Norm. Należało zatem na wstępie rozważań zdefiniować pojęcie Polskiej Normy. Jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 2002r. o normalizacji (Dz. U. Nr169 poz.1386) Polska Norma jest normą krajową, przyjętą w drodze konsensu i zatwierdzoną przez krajową jednostkę normalizacyjną, powszechnie dostępną, oznaczoną - na zasadzie wyłączności - symbolem PN. Jej stosowanie jest dobrowolne (ust. 3). Celem normalizacji krajowej jest racjonalizacji produkcji i usług poprzez stosowanie uznanych reguł technicznych lub rozwiązań organizacyjnych. Polskie Normy nie stanowią źródła prawa lecz są dokumentem ustalającym - do powszechnego i wielokrotnego stosowania - zasady, wytyczne lub charakterystyki odnoszące się do różnych rodzajów działalności lub ich wyników i zmierzającym do uzyskania optymalnego stopnia uporządkowania w określonym zakresie (art. 1 pkt 3 ustawy o normalizacji). Polska Norma nie może zatem sama bezpośrednio stanowić o obowiązkach lub prawach pracodawcy. Odwołanie się w przepisie do Polskiej Normy określa natomiast pracodawcy sposób wykonania jego obowiązku wynikającego z przepisów rangi ustawowej. W przypadku bowiem, gdy przepis obowiązującego prawa odsyła to normy technicznej nie będącej źródłem prawa, norma ta staje się częścią hipotezy tego przepisu.
W związku z powyższym zastosowane przez organy inspekcji sanitarnej przepisy, a to art. 207 § 2 K.p. oraz § 1 pkt 3 załącznika nr 3 rozporządzenia, przy ich prawidłowej, łącznej interpretacji pozwalają przyjąć, iż obowiązkiem pracodawcy chroniącego zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki jest ogrzewanie pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. Czynić to powinien z uwzględnieniem zasad i wytycznych zmierzających do uzyskania optymalnego efektu, a takie wskazuje mu Polska Norma.
W z § 1 pkt 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia nie wskazano, która z Polskich Norm ma zastosowanie przy zabezpieczeniu w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych odpowiedniej temperatury. W obu wydanych w sprawie decyzjach organ również nie zindywidualizowal tego dokumentu. Powołał się natomiast na odnoszący się do Polskiej Normy § 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane przez stronę skarżącą, iż nie jest to jednak regulacja, która stanowi o sposobie wykonania obowiązków pracodawcy, o którym mowa w § 1 pkt 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia w związku z § 111 ust. 2 tego aktu.
Należy przyznać rację twierdzeniom przedstawionym w skardze, iż regulacja zawarta w § 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczy temperatur projektowych a nie temperatur eksploatacyjnych. Wynika z niej, że pracodawca dążąc do wzmocnienia ochrony zdrowia i życia pracowników przy najbardziej optymalnym wykorzystaniu osiągnięć nauki i wdrażaniu nowych technologii, w tym wypadku grzewczych, powinien tak zaprojektować instalację grzewczą w pomieszczenia swojego zakładu pracy, by instalacje i urządzenia do ogrzewania pozwalały na uzyskanie temperatury szczytowej określonej w tabeli zamieszczonej w § 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dla określenia obowiązków pracodawcy, o których mowa w § 1 pkt 3 zał.3, do którego odsyła § 111 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy istotny jest natomiast zapis zawarty w § 134 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Określa się tam, że urządzenia grzewcze powinny umożliwiać użytkownikom uzyskanie w pomieszczeniach temperatury niższej od obliczeniowej przy czym nie niższej niż 16o C w pomieszczeniach o temperaturze obliczeniowej 20◦ C i wyższej. Wynika z tego, iż w łazienkach, rozbieralnio-szatniach, umywalniach, natryskowniach, dla których temperatura obliczeniowa (projektowa) wynosić powinna 24o C pracodawca zobowiązany jest zapewnić temperaturę nie niższą niż 16o C. Zauważyć przyjdzie nadto, iż dla szatni okryć zewnętrznych i ustępów publicznych wyznaczono temperaturę obliczeniową 16o C, co oznacza, zgodnie z zapisem § 134 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, że temperatura eksploatacyjna może być tam niższa. Tymczasem organ przyjął dla pomieszczeń o charakterze ustępu publicznego tożsamą temperaturą, co dla umywalni. Z decyzji nie wynika nadto, czy szatnia, w której temperatura obliczeniowa osiągać miała 24 o C jest szatnią okryć zewnętrznych czy też jest to rozbieralnio-szatnia, co do których maksymalne temperatury obliczeniowe są zróżnicowane.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż organy bezzasadnie zastosowały w sprawie § 134 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co nastąpiło wskutek błędnej interpretacji tej normy prawnej. Zważyć przyjdzie, iż pierwszeństwo i podstawowe znaczenie w procesie wykładni ma niewątpliwie metoda językowa, odwołująca się do reguł znaczeniowych języka potocznego Jednakże w przypadku istnienia definicji legalnej jakiegoś pojęcia, znaczenie wynikające z tej definicji nie może zostać pominięte. Tym bardziej brak jest uprawnienie do nadawania zdefiniowanemu pojęciu innego znaczenia (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002) .
Zasadnie zwraca się uwagę w skardze, iż temperatura obliczeniowa (obecnie nazwana projektową) stanowi zdefiniowane pojęcie. Zgodnie z pkt 1.2.1. normy PN-82/B-02402 oznaczało ono umowną temperaturę powietrza w pomieszczeniu, którą należy przyjmować przy projektowaniu urządzeń ogrzewania do określania obliczeniowego zapotrzebowania ciepła). Zgodnie z obowiązującą od 1 stycznia 2009r. norma PN-EN 12831:2006) projektowa temperatura wewnętrzna to temperatura operacyjna w centralnym miejscu przestrzeni ogrzewanej (na wysokości między 0,6 m a 1,6 m) stosowana do obliczeń projektowych strat ciepła. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w § 134 ust. 1 odwołuje się do Polskiej Normy dotyczącej obliczania zapotrzebowania na ciepło pomieszczeń, a także obliczania oporu cieplnego i współczynnika przenikania ciepła przegród budowlanych. § 134 ust. 2 tego aktu pozwala na określenie, do jakich sytuacji, norma ta się odnosi ("Do obliczania szczytowej mocy cieplnej" ), a więc do zapotrzebowania pomieszczeń budynku na ciepło. Nie są to więc wytyczne, które wprost określają minimalną temperaturę w pomieszczeniach (co dla kontrolowanej sprawy oznacza pomieszczenia higieniczno-sanitarne) lecz stanowią wytyczne w zakresie projektowania instalacji grzewczych, co determinuje w konsekwencji minimalną temperaturę pomieszczeń. Nietrafnie zatem organ przyjął, iż norma podająca wartości projektowej temperatury wewnętrznej (wcześniej – temperatury obliczeniowej w pomieszczeniach) stanowi właściwą dyrektywę określającą sposób wykonania obowiązków wynikających dla pracodawcy z treści art. 207 § 2 K.p.
W świetle powyższych rozważań należy postawiać organom zarzutu naruszenia prawa przez odwołanie się do regulacji, która nie może znaleźć zastosowania w kontrolowanej sprawie. W ponownym postępowaniu obowiązkiem organu będzie dokonać ponownej kontroli temperatury w badanych pomieszczeniach i ocenić ich prawidłowość przy uwzględnieniu wskazań wynikających z przedstawionych rozważań. Organ weźmie pod uwagę, iż niewątpliwym obowiązkiem pracodawcy jest dążenie do zapewnienia pracownikom swego zakładu pracy optymalnych warunków przy uwzględnieniu najskuteczniejszych rozwiązań technologicznych. Jednakże wytyczne, jakimi nakazuje się kierować pracodawcy i cel, do którego powinien dążyć muszą pozostawać z nim w racjonalnym związku. Zważyć trzeba nadto, iż zakres w jakim ponownie prowadzone będzie postępowanie wykracza poza uprawnienia organu II instancji, stąd stało się konieczne uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji.
Oceniając natomiast zarzutu strony skarżącej, co do naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w sprawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, mimo iż jego § 2 ust. 1 wyraźnie wyklucza stosowanie tego aktu do budynków już wybudowanych i oddanych w użytkowanie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje, iż zarzut ten nie jest usprawiedliwiony. Przedmiotem sprawy nie była ocena wymagań technicznych budynku, w którym prowadzi zakład pracy skarżący. Organu inspekcji sanitarnej dokonywały natomiast kontroli sanitarno-interwencyjnej w użytkowanych, jako zakład pracy pomieszczeniach. Pomieszczenia te spełniać muszą wymagania wynikające z obowiązujących na dzień kontroli przepisów.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", w zw. z art. 135 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
O wykonalności zaskarżonego aktu orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a, a kosztach przyznanych na rzecz skarżącego orzeczono zgodnie z treścią art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło