IV SA/Gl 473/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta B. przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko - A. G. na okres od 1.12.2017 r do 31.12.2017r w kwocie 1406,00 zł i na okres od 1.01.2018r do 31.07.2018r w kwocie 1477,00 zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że strona złożyła w dniu 1.12.2017r wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i przedłożyła wyrok Sądu Rejonowego w R. V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24.10.2017r sygn. akt [...], zgodnie z którym zaliczono jej córkę do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto organ podniósł, że strona w okresie od 27.08.2015r do 29 11.2015r oraz w okresie od 12.04.2016r do 11.10.2016r była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. jako osoba bezrobotna odbywająca staż. Natomiast w okresie od 1.12.2015r do 29.02.2016r oraz w okresie od 02.11.2016r do 30.11.2017r była zatrudniona w A. Od powyższej decyzji K. G. wniosła odwołanie, w którym podniosła zarzuty dotyczące daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że powinno być przyznane od 1.01.2015r wraz z zaległymi odsetkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, że skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne od 1.12.2017r, a nie od 1.01.2015r. Dodał, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 26.01.2015 r. córka skarżącej została zaliczona do osób niepełnosprawnych do dnia 30.07.2018r ze wskazaniem konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W wyniku złożonego odwołania Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] orzeczeniem z dnia 2 kwietnia 2015r utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Następnie w dniu 1.12.2017r strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę, do którego dołączyła prawomocny wyrok Sądu z dnia 24.10.2017r, którym zostało zmienione orzeczenie w ten sposób, że stwierdzono że córka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ wskazał, że wobec tego córka skarżącej legitymuje się orzeczeniem ze wskazaniami umożliwiającymi ubieganie się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie organ dodał, że z akt sprawy wynika, iż w okresie od dnia 1.12.2015r do dnia 29.02.2016r skarżąca była zatrudniona w A w B., następnie w okresie od 11 marca 2016r do dnia 1 listopada 2016r była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Od dnia 12 kwietnia 2016r do dnia 11.10.2016r przebywała na stażu, natomiast od dnia 2 listopada 2016r do dnia 30 listopada 2017r była zatrudniona w A w B. W dniu 1 grudnia 2017r strona złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i przedłożyła wyrok Sądu Rejonowego w R. V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24.10.2017r sygn. akt [...], zgodnie z którym zaliczono jej córkę do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ I instancji przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne od 1.12.2017r do 31.12.2017r w kwocie 1406,00 zł i na okres od 1.01.2018r do 31.07.2018r w kwocie 1477,00 zł. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 24 ust 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Organ wskazał, że strona złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wyroku zmieniającego treść orzeczenia o niepełnosprawności, jednakże jak wynika z materiału dowodowego, kontynuowała zatrudnienie do dnia 30 listopada 2017 r. Tym samym dopiero od dnia 1.12.2017r spełniła warunki określone w art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uprawniające do nabycia prawa do wnioskowanego świadczenia. Organ podkreślił, że w przypadku osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych. Ustawowa przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej stanowi nie tylko warunek umożliwiający sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem najbliższej rodziny, lecz również wymóg nieuzyskiwania z tego tytułu określonych dochodów, za które rekompensatę finansową ma stanowić właśnie świadczenie pielęgnacyjne. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca podniosła, że w dniu 24.10.2017r. Sąd Rejonowy V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R. wydał wyrok zmieniający orzeczenie sygn. [...] w ten sposób, że stwierdził, że jej córka wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżąca wskazała, że tym samym Sąd przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne w pkt 7 orzeczenia. Podniosła, że MOPS w B. po otrzymaniu przedmiotowego wyroku Sądu w swojej decyzji stwierdził, że nie spełniła w tym okresie warunków z art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Podkreśliła, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotny to osoba niezatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. W tym zakresie wskazała, że z uwagi na całodobową opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, od 12 lat nie jest zdolna do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Dodała, że od 1.01.2015 r do 26.08.2015 r nigdzie nie pracowała zarobkowo, pomimo to MOPS w B. łamiąc postanowienie Sądu Rejonowego V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R., nie wypłacił jej świadczenia za ten okres. Podkreśliła, że jest matką samotnie wychowującą dziecko i nie mając środków do życia, nie mając ubezpieczenia na siebie i na dziecko, zgłosiła się do Urzędu Pracy w celu uzyskania ubezpieczenia, następnie Urząd Pracy zaproponował jej staż w okresie od 27-08-2015 do 29-11-2015. Dodała, że po stażu nigdy nie pracowała na pełny etat zarobkowo, ponieważ ma dziecko niepełnosprawne, które potrzebuje ciągłej opieki. Od 1-12-2015 r. do 29-02-2016 r. pracodawca ze stażu przedstawił jej dogodne warunki pracy na 1/5 etatu, czyli jedna godzina i 36 minut dziennie. Ten sam pracodawca również przyjął ją na 1/5 etatu w okresie od 2-11-2016 do 30-11-17r., a kwota wynagrodzenia w obu przypadkach wynosiła wówczas 370 zł brutto miesięcznie, ale dawała jej ubezpieczenie. Skarżąca podkreśliła, że po otrzymaniu wyroku Sądu Rejonowego V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R., zrezygnowała z tej pracy. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z tym, że świadczenie to zostało przyznane od 1.12.2017r, a nie – jak żądała skarżąca - od 1.01.2015 r. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220.; zwanej dalej również ustawą ). Przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy określa, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast ze zgromadzonego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika, że skarżąca w okresach od 1.12.2015r do 29.02.2016r oraz w okresie od 2.11.2016r do 30.11.2017r była zatrudniona w A. Składając wniosek inicjujący postępowanie w sprawie, w dniu 1 grudnia 2017r strona przedłożyła prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w R. V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24.10.2017r sygn. akt [...], którym zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 2 kwietnia 2015 r. w ten sposób, że stwierdzono, iż A. G. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W związku z tym stwierdzić należało, że organy obydwu instancji prawidłowo przyjęły, że od dnia 1 grudnia 2017 r. zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż dopiero od tej daty zrealizowany został przez skarżącą warunek w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad córką legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Natomiast co do podnoszonej przez skarżącą argumentacji sprowadzającej się do kwestii zastosowania w niniejszej sprawie art. 24 ust 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazać należało, że bez wątpienia strona złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wyroku zmieniającego treść orzeczenia o niepełnosprawności jej córki, jednakże kontynuowanie przez nią zatrudnienia do dnia 30 listopada 2017 r. było okolicznością uniemożliwiającą przyznanie świadczenia od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Wbrew błędnemu rozumowaniu skarżącej, dla oceny, czy została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, nie miało znaczenia to, że skarżąca była zatrudniona w niepełnym wymiarze, bez znaczenia była też wysokość otrzymywanego wynagrodzenia. Istotne jest bowiem to, że fakt pozostawania w zatrudnieniu, wyklucza możliwość przyjęcia, że została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Argumenty skarżącej zawarte w skardze nie zasługiwały zatem na uwzględnienie. Ponadto – w zakresie dotyczącym kwestionowania przez skarżącą tego, że spełniała warunki uznania jej za osobę bezrobotną – podkreślenia wymagało, że posiadanie statusu osoby bezrobotnej nie wyklucza zaistnienia przesłanki, o której mowa wyżej. Wyraźnie stanowi o tym art. 17 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie decydujące znaczenie miało zaś to, że w wymienionych wyżej okresach skarżąca była zatrudniona na podstawie umowy o pracę zawartej z A W związku z tym, zrealizowanie przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dopiero od dnia 1 grudnia 2017 r. skutkowało przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego od tej daty, a nie od daty żądanej przez skarżącą. W zakresie zastosowania art. 24 ust 2a cytowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, konieczne jest, aby warunek rezygnacji z zatrudnienia był spełniony w całym okresie, którego dotyczyć miałoby zastosowanie tego przepisu. Nie ma zatem możliwości, aby w oparciu o ten przepis przyznać świadczenie – jak podnosiła skarżąca w skardze – za okres od 1 stycznia 2015 do 26 sierpnia 2015 r., w którym skarżąca nie była zatrudniona. W podsumowaniu podkreślenia wymagało, że decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową lecz związaną, co oznacza, że organ jest zobowiązany do przyznania świadczenia wyłącznie wtedy, gdy są spełnione wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki jego przyznania. Organ nie może według swojego uznania przyznać świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego, czy też słuszności, w razie nawet ciężkiej sytuacji życiowej, która została przedstawiona w odwołaniu, a następnie w skardze. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.