IV SA/Gl 48/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2006r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] Nr [...] Decyzją z dnia [...] Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówiono G.K. przyznania zaliczki alimentacyjnej na jej dwójkę małoletnich dzieci – K. i D. K. Decyzja ta wydana została w oparciu o art. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych ( Dz. U. Nr 86 poz. 732 z późn. zm.) i art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.) a z motywów zawartych w jej uzasadnieniu wynikało, iż wnioskodawczyni, jako [...] nie spełnia warunków do przyznania zaliczki alimentacyjnej. G.K. odwołała się od przywołanej wyżej decyzji podnosząc, iż jest [...] z ojcem K. i D. K., a egzekucja alimentów ustalonych na mocy wyroku sądowego od ojca dzieci jest bezskuteczna. Jej [...], z którym zamieszkuje nie ma obowiązku łożenia na dzieci [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 pkt 5, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych ( Dz. U. Nr 86 poz. 732 z późn. zm.) oraz art.3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji. Powołując się na treść przepisu art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2004 r. Nr 35, poz. 305, Nr 64 z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż odwołująca mimo, iż jest [...] nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci, na które ubiega się przyznania zaliczki alimentacyjnej. Jest ona matką [...] dzieci, z których dwoje pochodzi z [...], a [...] z [...]. Wychowuje dzieci pochodzące z [...] z ich ojcem, [...]. Brak jest zatem przesłanki osoby samotnie wychowującej dzieci, co uniemożliwia uwzględnienie jej wniosku, a zatem decyzja wydana w I instancji była prawidłowa. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, G.K. wniosła o uznanie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem, wyrażając pogląd, iż organ w sposób niewłaściwy zinterpretował pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko. Skarżąca podkreśliła, iż nie wychowuje dzieci pochodzących z małżeństwa z ojcem tych dzieci, z którym [...], a jej [...] jest ojcem [...], co do których nie domaga się przyznania zaliczki alimentacyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodatkowo podnosząc, iż interpretacja przepisu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych zastosowana w sprawie jest słuszna, ustawodawca nie wskazuje bowiem w przywołanej normie prawnej, iż mają to być wspólne dzieci pozostające na utrzymaniu. Zdaniem organu skarżąca i jej [...] rodzinę, w której wychowują się wszystkie dzieci, zarówno te, które pochodzą z [...], jak i dzieci pochodzące z [...], a zatem nie zachodzi tu przesłanka samotnego wychowywania dziecka, o której mowa w analizowanym przepisie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Jak nakazuje art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn dostrzeżonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach jego działania nakreślonego treścią wskazanego art. 134 § 1 p.p.s.a. Podstawą materialną rozstrzygnięcia w kwestii odmowy przyznania skarżącej zaliczki alimentacyjnej był art. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych ( Dz. U. Nr 86 poz. 732 z późn. zm.) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2005 r. Przedstawiona przez ustawodawcę definicja pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko ( art. 3 pkt 17 ), wykluczała z kręgu tych osób, osobę [...]. Nie wdając się na obecnym etapie sprawy w dywagacje co do słuszności przeprowadzonej przez organ interpretacji pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko użytego w treści przywołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji musiał uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r. sygn. K 16/04 publ. OTK-A 2005/5/51, w którym art. 3 pkt 17, art. 8 pkt 3 i 4, art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 oraz z 2004 r. Nr 35, poz. 305, Nr 64, poz. 593 i Nr 192, poz. 1963 ) uznano za niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. ( Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego przepis art. 18 Konstytucji RP nakazuje podejmowanie przez państwo takich działań, które umacniają więzi między osobami tworzącymi rodzinę, a zwłaszcza więzi istniejące między rodzicami i dziećmi oraz między małżonkami. Poddane natomiast kontroli Trybunału przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych zostały ukształtowane w taki sposób, że faktycznie osłabiają te więzi, a nie umacniają je. Prawo do dodatku do zasiłku przysługuje w sytuacji, gdy oboje rodzice mają obowiązek wychowania dziecka, ale jedno z nich tego obowiązku nie wypełnia. Takie ujęcie tych przepisów zniechęca tego z rodziców, który wychowuje dziecko, do dochodzenia od drugiego rodzica realizacji obciążającego go obowiązku i utrwala się w społeczeństwie przekonanie, że zaniedbywanie obowiązków rodzicielskich aktualizuje obowiązek udzielenia pomocy socjalnej przez państwo a w konsekwencji wywołuje niepożądane skutki społeczne, nie sprzyja bowiem umocnieniu autorytetu instytucji małżeństwa, któremu z mocy art. 18 Konstytucji państwo ma zapewnić nie tylko ochronę, ale i opiekę. Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyroku określił, iż przepisy ustawy wymienione w punkcie 1 tracą moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2005 r. Należy przeto uznać, że w dacie rozpatrywania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisy, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, już nie obowiązywały. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w innych przepisach właściwych dla danego postępowania. Przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym ( Dz. U. Nr 102, poz. 643 ) wprowadzono do Kodeksu postępowania administracyjnego artykuł 145a stanowiący, iż można żądać wznowienia postępowania w przypadku, o jakim mowa w cyt. wyżej przepisie art. 190 § 4 Konstytucji RP. W konsekwencji, stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny już po wydaniu zaskarżonej decyzji utrata mocy obowiązującej wskazanych przepisów art. 3 pkt 17 i art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych musi być kwalifikowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jako wadliwość dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z przepisem art. 145 a § 1 kpa, w której to sytuacji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Nie ma przy tym znaczenia fakt, iż w przedmiotowej sprawie decyzje zapadły w okresie obowiązywania przepisu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż na dzień orzekania przez Sąd przepis ten został uchylony ( por. niepublikowane wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt IVSA/Gl 286/05 z dnia 28 czerwca 2006 r. czy sygn. akt IV SA/Gl 993/04 z dnia 14 marca 2006 r.) Mając powyższe na względzie, na mocy wskazanego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 135 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ weźmie pod uwagę, iż obecnie obowiązujący przepis art.3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera jako kryterium osoby samotnie wychowującej dziecko okoliczność pozostawania panną, kawalerem, wdową, wdowcem, osobą pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobą rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. su.