IV SA/Gl 48/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. odmówił stwierdzenia u J.G. choroby zawodowej wymienionej w poz. 17.5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz.869) w postaci nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, iż strona pracowała w narażeniu zawodowym w Kompanii Węglowej S.A. [...] w R. w okresie od 7 lipca 1989 r. do 30 czerwca 2007 r., jako operator sprzętu przeciwpożarowego, oraz strażak - kierowca w Zakładowej Straży Pożarnej. Zakład pracy potwierdził, iż podczas wykonywania czynności zawodowych J.G. miał kontakt ze spalinami silników Diesla uznawanych jako prawdopodobnie rakotwórcze, o czym świadczy karta oceny narażenia zawodowego z dnia i 8 stycznia 2012 r. W okresie od 1 lipca 2007 r. do 20 grudnia 2009 r. strona zatrudniona była w zakładzie przeróbki mechanicznej węgla, jako konserwator maszyn i urządzeń, bez narażenia zawodowego. Natomiast nie stwierdzono wykonywania pracy w narażeniu zawodowym u innych pracodawców w okresie 1963-1989. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, w trakcie postępowania wyjaśniającego uzyskano dwa orzeczenia lekarski sporządzone przez lekarzy specjalistów: pierwsze - z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy-Poradnia Chorób Zawodowych w S. (dalej: WOMP) z dnia [...] r. nr [...] i drugie z Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego otrzymanego w dniu [...] r. nr [...], zgodnie z którymi brak było podstaw do rozpoznania wskazanej wyżej choroby zawodowej. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, iż jej choroba była wywołana bezpośrednią stycznością przez okres prawie 46 lat pracy z olejami silnikowymi i innymi, olejem napędowym, etyliną- szczególnie ołowiową oraz spalinami. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: [...]PWIS) decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w całości w mocy. W uzasadnieniu przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania oraz poczynione w nim ustalenia. Zwrócono w szczególności uwagę na to, że w myśl obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz.U z 2012 r., poz. 890) spaliny silnika Diesla nie są wymienione w wykazie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników I lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, o którym mowa w tym rozporządzeniu. W trakcie postępowania J.G. został poddany badaniom w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci nowotworu złośliwego. Opinia ta została sformułowana na podstawie przeprowadzonego wywiadu, szczegółowej analizy całości przedstawionej dokumentacji medycznej oraz oceny narażenia zawodowego przekazanej przez PPIS w G. i W. z której wynika, że brak jest potwierdzonego narażenia zawodowego na czynniki o udowodnionym działaniu rakotwórczym u ludzi, zgodnie z aktualnie obowiązującymi kryteriami orzeczniczymi. Następnie w postępowaniu odwoławczym J.G. badany był w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści orzeczeniem z dnia [...]r. nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nowotworu złośliwego. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu orzeczenia IMPiZŚ w S., nie istnieją dowody epidemiologiczne potwierdzające, iż czynniki z którymi J.G. miał kontakt w środowisku pracy wywoływały nowotwór pęcherza moczowego częściej niż w populacji nie narażonej na te czynniki. Mogło na to mieć wpływ palenie tytoniu. W konkluzji stwierdzono, iż został wyczerpany dwustopniowy tryb diagnostyczno — orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. J.G. był badany w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych (I i II stopnia), gdzie lekarze specjaliści uznali, iż brak narażenia na czynniki uznane za rakotwórcze u ludzi uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej - nowotworu złośliwego. Nie ma również podstaw by te orzeczenia wydane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi, kwestionować. Opinie obu placówek diagnostycznych oceniono jako spójne i zgodne w swoich konkluzjach, a strona nie przedstawiła dowodów podważających ich zasadność. Okoliczności te musiały zatem skutkować odmową stwierdzenia u J.G. choroby zawodowej — nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: nowotwór pęcherza moczowego wym. w poz. 17/5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych . W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 grudnia 2012 r. J.G., podobnie jak w odwołaniu, wskazuje na fakt świadczenia pracy przez okres 46 lat w narażeniu zawodowym. Narażenie na chorobę, która u niego stwierdzono, zostało wykazane badaniami przeprowadzonymi przez Centralny Instytut Pracy, Państwowy Instytut Badawczy oraz opisane w licznych publikacjach, których fragmentów w formie kserokopii dostarczył organom orzekającym. W odpowiedzi na skargę [...]PWIS wniósł o jej oddalenie, przywołując argumenty analogiczne jak w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: [...]PWIS) z dnia [...]r. nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. (dalej: PPIS) ) z [...] r. nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia u J.G. choroby zawodowej w postaci nowotworu złośliwego, powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi -nowotworu pęcherza moczowego, wymienionej w poz. 17.5. wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 , poz. 869, dalej: rozporządzenie RM z 2009 r.). Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W świetle powyższych regulacji prawnych przyjąć trzeba, iż stwierdzenie choroby zawodowej przez organ inspekcji sanitarnej wymaga zaistnienia łącznie następujących przesłanek: po pierwsze - rozpoznania u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych, przy czym w przypadku choroby zawodowej, o stwierdzenie której ubiegał się skarżący okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym zostaje określony indywidualnie, w zależności od okresu latencji nowotworu; po drugie- stwierdzenie wykonywania pracy w "narażeniu zawodowym", a więc z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo narażeniem pozostającym w związku ze sposobem wykonywania pracy; po trzecie - ustalenia, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w powyższym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym". Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 237 § 1 pkt. 3-6 i § 11 k.p., Rada Ministrów została zobowiązana do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zawodowych, okresu czasu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, a także sposobu i trybu postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. W przedmiotowej sprawie, z zachowaniem trybu postępowania określonym w rozporządzeniu, nie stwierdzono u J.G. wskazanej wyżej choroby zawodowej. Rozstrzygnięcie zostało poprzedzone uzyskaniem orzeczeń lekarskich sporządzonych przez lekarzy specjalistów z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. -Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]) oraz z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]). Stosownie do wskazanych orzeczeń, lekarze nie rozpoznali choroby zawodowej ze względu na brak potwierdzonego narażenia zawodowego na czynniki o udowodnionym działaniu rakotwórczym u ludzi zgodnie z aktualnie obowiązującymi kryteriami orzeczniczymi. W ich ocenie brak było dowodów epidemiologicznych potwierdzających fakt, iż czynniki z którymi skarżący miał do czynienia w środowisku pracy, wywoływały nowotwór pęcherza moczowego częściej niż w populacji nie narażonej na te czynniki. W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnych placówek medycznych. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej I i II stopnia, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Podkreśla to NSA w wyroku z dnia 12 maja 2010 r. , I OSK 335/10 (LEX nr 597546): "Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej." Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć. Wobec tego nie można podzielić zarzutów podnoszonych w skardze, w których J.G. odwołuje się do publikacji naukowych, wskazujących na spaliny silników Diesla jako źródło narażania zawodowego. Przyjdzie zauważyć, iż zgodnie z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz.U z 2012 r., poz. 890), w którym należy poszukiwać kryteriów orzeczniczych do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej, spaliny silnika Diesla nie są wymienione w wykazie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, o którym mowa w tym rozporządzeniu. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.