IV SA/Gl 495/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Spółki A w C.-D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B.– B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził u I. W. chorobę zawodową: [...] wywołaną sposobem wykonywania pracy – [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że uprawniony do przeprowadzenia badań Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S. rozpoznał w orzeczeniu lekarskim nr [...] u wyżej wymienionej chorobę zawodową, która powstała w następstwie wykonywanej pracy i wykonywania [...] i z przeważającym prawdopodobieństwem rozpoznał chorobę zawodową. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Spółka A w C.D., który zarzucił powyższej decyzji błąd w ustaleniach i nie rozpoznanie istoty sprawy. W motywach odwołania wskazał, że w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji znajduje się stwierdzenie, iż zachodzi prawdopodobieństwo wystąpienia choroby zawodowej, co nie uprawnia do stawiania tezy o stwierdzeniu choroby zawodowej. Nadto zaznaczono, że średni personel oraz dozór zakładu był świadom złego stanu zdrowia strony i z tego powodu przydzielano jej prace lżejsze i łatwiejsze i mniej [...], a ponadto żadna ze [...] zatrudnionych w zakładzie nie skarży się na analogiczne dolegliwości. Okoliczności te świadczą o tym, że choroba strony nie jest związana z zatrudnieniem w zakładzie. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przypomniał wymogi jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o rozpoznanie u niej występowania choroby zawodowej. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy dokonał analizy warunków pracy zatrudnionej w zakładzie, który wniósł odwołanie i stwierdził, że stwarzały one ryzyko powstania [...]. Następnie wskazany organ zauważył, że obie upoważnione placówki medyczne rozpoznały u I. W. [...] i uznali, że znaczącą rolę w rozwoju tego schorzenia odegrał sposób wykonywania pracy [...] związany z [...]. W konsekwencji organ ten nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania, gdyż dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie występowania schorzenia oraz wykonywanie pracy w warunkach narażenia na wystąpienie choroby. Na decyzję tę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła Spółka A w C. D. W skardze tej nie zgodziła się z wydaną decyzją i wniosła o jej uchylenie z uwagi na nie wyjaśnienie istoty sprawy oraz naruszenie prawa. W motywach skargi przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdzono, że organy administracji przy podejmowaniu rozstrzygnięć dopuściły się licznych naruszeń prawa. Zarzucono decyzjom tych organów, że postępowanie nosi znamiona dowolności, a źródłem jej jest przyjęcie zasady, że wszelkie wątpliwości nie można rozstrzygać na niekorzyść pracownika zatrudnionego w zakładzie pracy. W szczególności wskazano, że w orzeczeniu lekarza orzecznika mowa jest o przeważającym prawdopodobieństwie, a okoliczność ta nie pokrywa się z brzmieniem przepisów stosownego rozporządzenia. W dalszej części skargi zarzucono organowi odwoławczemu uchybienia w zakresie ustalenia stanu narażenia I. W. na powstanie choroby zawodowej, albowiem przyjęto powszechnie występujące uogólnienia, a nie odniesiono się do konkretnej sytuacji i warunków pracy, w jakich przyszło wykonywać jej pracę. W szczególności, zdaniem odwołującego się zakładu, nie uwzględniono czynników związanych z organizacją pracy oraz warunkami technicznymi i organizacyjnymi w miejscu świadczenia pracy. Zdaniem strony skarżącej schorzenie jakie wystąpiło u I. W. nie było związane z warunkami pracy lecz posiadało charakter samoistny. Nadto wskazano, że upłynął okres [...] od czasu ustania narażenia do ujawnienia się choroby, a w tej sytuacji nie można rozpoznać choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę Ś. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał dotychczasową argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. W trakcie postępowania przed tutejszym Sądem uczestnik postępowania I.W. licznymi pismami procesowymi wnosiła o oddalenie skargi i przywołała dodatkowe argumenty, które miały jej zdaniem wzmocnić argumentację zamieszczoną przez organ administracji w uzasadnieniu swojej decyzji. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2007 r. sygn. akt IV SA/GL 476/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie z uwagi na pytanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz wykonawczego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ), a postanowieniem z dnia 7 lipca 2008 r. tutejszy Sąd podjął zawieszone postępowanie z uwagi na wydanie wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 wyżej wymienionej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt 23/07 stwierdził, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115) jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, jednocześnie Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej tego rozporządzenia o 12 miesięcy. Oznacza to, że zaskarżona decyzja musi być oceniana w zakresie legalności z uwzględnieniem zakwestionowanego rozporządzenia. Przystępując do kontroli zaskarżonej do Sądu decyzji, Sąd zobowiązany jest w pierwszej kolejności do sprawdzenia, czy skargę wniósł podmiot do tego uprawniony. Stosownie do postanowień art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a to czy podmiot wnoszący skargę ma w tym interes prawny, sąd administracyjny obowiązany jest w każdym przypadku zbadać z urzędu ( zob. wyrok NSA z 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1676/07 niepublikowany ). W przypadku wniesienia skargi przez podmiot, który nie może mieć legitymacji skargowej, to skarga taka podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi. W świetle powyższych uwag należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć legitymację skargową Spółki A w C. D., a zatem czy podmiot ten legitymuje się interesem prawnym umożliwiającym mu skuteczne wniesienie skargi. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym zerwano z obowiązującym do 2002 r. dualizmem podmiotów zobowiązanych do wypłaty jednorazowych odszkodowań dla poszkodowanych pracowników. W związku z tym, iż zakład pracy nie jest już zobowiązany do wypłacenia pracownikowi jednorazowego świadczenia z tytułu choroby zawodowej odpadła materialnoprawna podstawa do udziału zakładu pracy w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, a podmiotowi takiemu przysługuje jedynie interes faktyczny ( zob. wyrok NSA z 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1676/07 niepublikowany ). W świetle przyjętej interpretacji, która znajduje umocowanie w obowiązującym stanie prawnym wnoszący skargę Spółka A w C. D., legitymuje się jedynie interesem faktycznym, natomiast nie wykazał na żadnym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego swojego interesu prawnego w tej sprawie. O posiadaniu przez wskazany podmiot interesu prawnego nie może przesądzać fakt, że uczestniczył on w sposób aktywny w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i organ administracji traktowało jak strona tego postępowania, ponieważ sąd administracyjny dokonuje samodzielnej oceny, komu przysługuje przymiot strony postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie odrębnych unormowań prawnych, a mianowicie art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro Sąd w wyniku przeprowadzonej analizy stanu normatywnego oraz przyjętej linii orzeczniczej stwierdził, że skarżącej Spółce nie przysługuje przymiot strony, tym samym zobowiązany jest do oddalenia wniesionej skargi. Niezależnie od wskazanego powodu oddalenia skargi, nie może zostać ona uwzględniona także z przyczyn merytorycznych. Z uwagi na fakt, że pierwsze czynności w sprawie dokonane zostały po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ), w sprawie mają zastosowanie przepisy tegoż aktu prawnego. W oparciu o wskazany akt chorobę zawodową można stwierdzić wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie trzy przesłanki pozytywne, a mianowicie u osoby ubiegającej się rozpoznana zostanie choroba wymieniona w załączniku do wskazanego rozporządzenia a jej etiologia związana będzie z zatrudnieniem, jak również wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nastąpi w okresie wskazanym w rozporządzeniu pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. W rozpatrywanej sprawie uprawnione do tego placówki medyczne: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. rozpoznały u I. W. chorobę zawodową – [...]. W uzasadnieniu podniesiono, że w następstwie przeprowadzonych badań stwierdzono występowanie u I. W. wymienionej powyżej choroby, a przeprowadzona analiza sposobu wykonywania pracy pozwoliła tym placówkom z przeważającym prawdopodobieństwem rozpoznać zawodową etiologię tego schorzenia. Analogicznym pojęciem posłużył się organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, a organ odwoławczy w sposób opisowy przedstawił związek pomiędzy występującym schorzeniem u I. W. a warunkami pracy. Skarżący natomiast w swojej skardze dostrzegli tę rozbieżność między treścią normy prawnej a ustaleniami poczynionymi przez uprawnione placówki medyczne. W tej sytuacji przyjdzie dokonać analizy treści normy zamieszczonej w § 2 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia. W przepisie tym stanowi się, że przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Oznacza to, że prawodawca wykorzystał pojęcie: "bezspornie" lub z "wysokim prawdopodobieństwem". Przyjdzie zwrócić uwagę, że z uwagi na wykorzystany spójnik "lub" dla prawdziwości tego zdania wystarczy, że jeden ze składników będzie prawdziwy. W tej sytuacji ocenie należy poddać pojęcie "z wysokim prawdopodobieństwem". W tym przypadku ustawodawca nie określa w sposób precyzyjny, na jakim poziomie to prawdopodobieństwo ma się znajdować, zatem zamieszczone w orzeczeniu lekarskim sformułowanie z przeważającym prawdopodobieństwem nie jest takim odstępstwem od treści normy prawnej, które powodowało wadliwość podjętego rozstrzygnięcia i stanowiło podstawę dla uchylenia zaskarżonej decyzji. Skoro końcowa konkluzja jest taka to wskazano, podniesiony zarzut nie mógł zostać uwzględniony. W skardze do tutejszego Sądu zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie zasady wynikającej z treści art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem zasady prawdy obiektywnej, sprowadzającej się do niewłaściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie. Podniesiony zarzut także nie mógłby zostać uwzględniony, ponieważ organy administracji zarzucanego im uchybienia nie dopuściły się. W szczególności przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że stosowne rozporządzenie przewiduje określoną procedurę związaną z uzyskaniem opinii specjalistycznych placówek medycznych. W ramach rozpatrywanego postępowania wymienione w rozporządzeniu placówki wypowiedziały się w sposób jednoznaczny, albowiem rozpoznały i I.W. występowanie choroby zawodowej – [...]. Skoro między orzeczeniami obu placówek brak jest istotnych rozbieżności, zatem brak jest podstaw prawnych do kwestionowania ich prawidłowości. Skarżący zakład kwestionuje zasadę, że organy administracji wszelkie wątpliwości rozstrzygają na korzyść osoby ubiegającej się o rozpoznanie występowania u nich choroby zawodowej. Wskazany zarzut nie jest zasadny, ponieważ dla rozpoznania występowania choroby zawodowej niezbędne jest spełnienie przez osobę określonych prawem warunków i bez ich spełnienia organ administracji nie może rozpoznać takiej choroby. Natomiast sposób odczytania normy prawnej dokonywany jest w każdym przypadku w sposób indywidualny z uwzględnieniem sytuacji osoby ubiegającej się o stwierdzenie występowania u niej choroby zawodowej. Sformułowany zarzut, w zasadzie kierowany jest nie do organu administracji, a wobec wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r. sygn. akt II SA 372/82 ( publ. ONSA z 1982 r. Nr 1, poz. 33), który został przez organ odwoławczy przywołany. Wymieniony organ podziela stanowisko zaprezentowane przez Sąd, jednakże co należy wyraźnie podkreślić, w rozpatrywanej sprawie wskazanych wątpliwości nie było, tym samym postawiony zarzut nie znajduje umocowania w stanie faktycznym. W skardze podnoszony był zarzut, iż postępowanie w sprawie choroby zawodowej zostało uruchomione po upływie okresu narażenia na występowanie warunków szkodliwych, jaki jest przewidziany w załączniku do przedmiotowego rozporządzenia. Przyjdzie zauważyć, że zarzut ten nie jest trafny, albowiem skarżący w sposób wadliwy łączy wszczęcie postępowania w sprawie choroby zawodowej z tym okresem wskazanym w rozporządzeniu, a istota tej regulacji sprowadza się do innej kwestii, a mianowicie, kiedy ujawniły się udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Podane przez skarżący Zakład daty są prawidłowe, jednakże nie wzięto pod uwagę tego, że I.W. od [...] r. leczy się na [...], a zatem choroba ta ujawniła się jeszcze w trakcie wykonywania pracy zawodowej. Tym samym podniesiony zarzut nie mógł zostać uwzględniony. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.