IV SA/Gl 501/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. B. S. wnioskiem z dnia [...] r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Sekcji Świadczeń Rodzinnych w C. o ustalenie i przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz jej syna W. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu jego samotnego wychowywania. Decyzją z dnia [...] r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C., na podstawie art. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), odmówił przyznania B. S. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania małoletniego syna W. W uzasadnieniu podał, iż w związku z pobytem strony, w okresie od miesiąca [...] r. do [...] r., poza granicami kraju, brak jest podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego, co skutkuje również odmową przyznania jej prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego. Na skutek wniesienia odwołania od powyższej decyzji, wydana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, iż w okresie od [...] r. do [...] r. strona przebywała w W. B., zatem nie został przez nią spełniony warunek zamieszkiwania na terytorium RP, co najmniej jednego roku przed złożeniem wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona akcentowała, iż przy składaniu oświadczenia o zamiarze czasowego pobytu za granicą nie została poinformowana o tym, że po powrocie do kraju nie będzie miała prawa do świadczeń rodzinnych. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 609/07, uchylona została wydana w sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, iż użyty w art. 1 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwrot: "zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" należy interpretować jako przebywanie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej z zamiarem stałego pobytu (por. art. 25 Kodeksu cywilnego). Zatem w przypadku strony skarżącej jej [...]miesięczny pobyt w W. B. nie miał charakteru trwałego i tym samym nie wyklucza przyznania wnioskowanych przez nią świadczeń rodzinnych, o ile spełnione zostały pozostałe warunki do ich przyznania określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uwzględniając zaprezentowane stanowisko Sądu, decyzją z dnia [...] r., nr [...], Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C., na podstawie art. 1 ust. 3, art. 2 pkt 1, art. 4, art. 5 ust. 1 i 3, art. 6 ust. 1, art. 8 pkt 3a, art. 11a ust. 1 i 3, art. 20 ust. 2 i 3 lit. a, art. 23 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznał B. S. zasiłek rodzinny na małoletniego syna W. w kwocie [...]zł. miesięcznie na okres od dnia [...] do dnia [...] r. i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu jego samotnego wychowywania w kwocie [...]zł. począwszy od dnia [...]do dnia [...]r. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, iż uwzględnił argumentację Sądu i pozytywnie rozpatrzył wniosek strony z dnia [...]r. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się B. S., która w dniu [...]r. wniosła odwołanie od tej decyzji. Domagała się wypłaty przyznanych jej świadczeń do dnia [...]r., bowiem w miesiącu [...] r. nie składała nowego wniosku o ich przyznanie. Podniosła, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji otrzymała dopiero w dniu [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 609/07 i zaznaczył, że Sąd sformułował w tym wyroku ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania. Nadto, uchylenie decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. skutkowało koniecznością ponownego rozpatrzenia wniosku strony z dnia [...]r. i przeprowadzenia postępowania zgodnie ze wskazaniami Sądu. Rozpatrując ten wniosek, który dotyczył świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy od daty jego złożenia tj. dnia [...]r. do dnia [...]r. nie można było przyznać świadczeń na nowy okres zasiłkowy tj. od dnia [...]r. do dnia [...]r. Zaprezentowane przez organ pierwszej instancji stanowisko jest zatem zgodne z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych. Jednocześnie Kolegium akcentowało, że toczące się przed tut. Sądem postępowanie skargowe dotyczyło wniosku strony z dnia [...]r. i ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na poprzedni okres zasiłkowy oraz nie miało żadnego związku z nowym okresem zasiłkowym. Nie wykluczało to jednak możliwości złożenia przez stronę kolejnego, nowego wniosku o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy, co wynika wprost z art. 23 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych. Podniosło, również, że wniosek taki został złożony przez stronę w dniu [...]r. i odrębną decyzją dnia [...]r. organ pierwszej instancji przyznał stronie prawo do wnioskowanych w tym wniosku świadczeń na okres od dnia [...] do dnia [...]r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa poprzez błędne zastosowanie w jej sprawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Akcentowała, że w miesiącu [...] r. nie składała nowego wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, bowiem decyzję organu pierwszej instancji otrzymała dopiero w dniu [...] r. i nikt nie pouczył jej o tym, kiedy należy złożyć nowe dokumenty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nadto, w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W pierwszej kolejności trzeba zaznaczyć, że stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa o świadczeniach rodzinnych, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek podmiotów wymienionych w treści tego przepisu. Jednocześnie w jego ust. 3 ustawodawca wskazał, co powinien zawierać taki wniosek, a w ust. 4 określił jakie dokumenty winny być załączone do wniosku. Oznacza to, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata, nie jest dopuszczalna bez wniosku złożonego przez uprawniony podmiot, zawierającego informacje podane w powołanych przepisach prawa oraz zaopatrzonego w dokumenty, o których mowa w art. 23 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy czym obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów przez nią wymaganych dotyczy wyłącznie osoby uprawnionej do złożenia wniosku (ust. 1 i 2). Potwierdza to również treść § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 45, poz. 433 z późn. zm.), która stanowi, że postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, określonego w załączniku do tego rozporządzenia z koniecznością dołączenia do niego dokumentów wymienionych w ust. 2 wskazanego paragrafu. Odczytując uregulowania zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie można nie dostrzec, że ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego doznaje uściślenia w jej art. 24. Z przepisu tego wynika, że świadczenia rodzinne ustala się na okres zasiłkowy, przez który stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy rozumieć okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego. Zatem z art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika generalna zasada przyznawania świadczeń rodzinnych na czas określony jako "okres zasiłkowy", z precyzyjnym wskazaniem dat granicznych tego okresu, którymi są 1 września oraz 31 sierpnia następnego roku. Nie ulega wątpliwości, że takie określenie przez ustawodawcę dat granicznych przyznania zasiłku rodzinnego nie dopuszcza jakichkolwiek ustępstw, z wyjątkiem tych o których mowa w art. 9 i art. 14 -16 i art.15b ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. dotyczących dodatków: z tytułu urodzenia dziecka, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania, zasiłku pielęgnacyjnego oraz jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka (por. art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Powyższe wyłączenia zostały podyktowane specyfiką świadczeń wymienionych w powołanych artykułach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zasada przyznawania świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy wynika również z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego świadczenia te ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zapis ten oznacza, że ustawodawca dopuszcza modyfikację jedynie w zakresie daty początkowej przyznania świadczeń rodzinnych i w tym zakresie decydująca jest data złożenia w organie administracji kompletnego wniosku. Natomiast nie ulega zmianie końcowa data "okresu zasiłkowego", jaką jest dzień 31 sierpnia. Dodatkowo konstrukcja art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza, że świadczenia, wymienione w tym przepisie, określone jako "dodatki do zasiłku rodzinnego", w tym m.in. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka (pkt 3a), nie są świadczeniami samodzielnymi, ale są wypłacane łącznie z zasiłkiem rodzinnym. Zatem dodatki do zasiłku rodzinnego uwarunkowane są istnieniem prawa do zasiłku rodzinnego, a w razie jego braku nie istnieje możliwość przyznania prawa do jakiegokolwiek dodatku przewidzianego w art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że nie można otrzymać dodatku do zasiłku rodzinnego bez wcześniejszego posiadania prawa do zasiłku rodzinnego. W rozpatrywanej sprawie przedmiotowy wniosek o ustalenie i przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz syna skarżącej oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu jego samotnego wychowywania wpłynął w dniu [...]r. do organu administracji - Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Sekcji Świadczeń Rodzinnych w C., co wynika z datownika znajdującego się na tym wniosku (karta nr [...] akt administracyjnych). Wniosek ten został wypełniony i podpisany przez skarżącą wraz z własnoręcznie wpisaną datą jego sporządzenia (tj. dnia [...]r.), która umieszczona jest w tym wniosku w trzech różnych miejscach obok podpisu skarżącej. W tej sytuacji poza sporem zostaje okoliczność, iż wniosek skarżącej wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 13 lutego 2007 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych końcową datą przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń był dzień [...]r. Tymczasem skarżąca w odwołaniu, jak i w skardze domaga się przyznania świadczeń poza tym okresem zasiłkowym tj. do dnia [...]r. Stanowisko to uzasadniła nie złożeniem w miesiącu [...]r. nowego wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz brakiem stosownego pouczenia, kiedy ma złożyć nowe dokumenty. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że wypełniając wniosek w dniu [...] r., na jego pierwszej stronie, skarżąca podpisała oświadczenie, że: "otrzymała informacje dotyczące świadczeń rodzinnych" (k[...] akt administracyjnych), jak również podpisała "pouczenie" o zastosowanych w jej sprawie przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych (k- [...] akt administracyjnych). Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut sprecyzowany w skardze o braku pouczeń w zakresie uregulowanym przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych objętych wnioskiem skarżącej z dnia [...]r. Nadto, z informacji zawartej w odpowiedzi na skargę wynika, że skarżąca już w dniu [...] r. złożyła kolejny wniosek na nowy okres zasiłkowy i odrębną decyzją z dnia [...]r. organ pierwszej instancji przyznał jej prawo do wnioskowanych w tym wniosku świadczeń na okres od dnia [...] do dnia [...]r. Biorąc pod uwagę poczynione rozważania i treść zarzutów skarżącej trzeba uznać je za chybione, a podjęte w sprawie rozstrzygnięcie za zgodne z obowiązującymi i omówionymi już wcześniej przepisami prawa. Przytoczone okoliczności faktyczne sprawy nie wskazują bowiem na naruszenie przez organy administracji zasad postępowania wynikających z art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym stanie rzeczy, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.