IV SA/Gl 504/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak Protokolant po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2008 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie IV SA/Gl 931/07 postanawia odrzucić skargę Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2008r. sygn. akt IV SA/Gl 931/07 oddalono skargę J.A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Podstawę materialonoprawną kontrolowanego w ramach postępowania sądowoadministracyjnego rozstrzygnięcia organu administracji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115) wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.). W dniu [...] wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosek J.A. o wznowienie postępowania zakończonego opisanym wyżej wyrokiem. Jako podstawę swego wniosku skarżący powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008r. sygn. akt P 23/07. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Jak stanowi art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania sądowego w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie sądowe. Zgodnie z § 2 wskazanego przepisu, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku zgłoszenia wniosku o wznowienie postępowania Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy powołuje się na ustawową podstawę wznowienia, o czym stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Oceniając skargę J.A. w aspekcie przesłanek formalnoprawnych, o których mowa we wskazanym przepisie art. 280 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008r. sygn P 23/07, na który powoływał się skarżący w swoim wniosku, opublikowany został w Dzienniku Ustaw Nr 116 z dnia 2 lipca 2008r. , a wniosek skarżącego nadany został przesyłką poleconą w dniu [...]. Stwierdzono ponadto, iż w skardze powołano się na jedną z przesłanek umożliwiających wznowienie postępowania, o której mowa w cytowanym wyżej art. 272 § 1 p.p.s.a., jednakże to ustalenie, w ramach przeprowadzonego posiedzenia pojednawczego, ograniczało się do ściśle formalnej oceny w zakresie, czy powołana w skardze podstawa prawna wznowienia postępowania sądowoaministrcyjnego odpowiada przyczynom wymienionym w ustawie p.p.s.a. Samo wskazanie w skardze o wznowienie postępowania ustawowej podstawy wznowieniowej nie musi jednak oznaczać dopuszczalności tej skargi, a tym bardziej słuszności tej skargi. Dopuszczalność wznowienia postępowania wymaga bowiem, by powołana przez stronę przyczyna wznowienia postępowania w rzeczywistości zaistniała. Dopiero w przypadku stwierdzenia, iż przesłanka wznowieniowa występuje w sprawie faktycznie, a nie wyłącznie hipotetycznie, dochodzi do wznowienia postępowania, a w następstwie tego podjęte zostają dopiero rozważania o wpływie wskazanych w skardze przesłanek na wydane w tym postępowaniu rozstrzygnięcie. Skutkiem tych rozważań jest oddalenie skargi lub jej uwzględnienie. W związku powyższymi wskazaniami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za konieczne zbadać, czy okoliczności powołane w skardze, a określane jako "podstawa wznowienia", w rzeczywistości występują. Niewątpliwie, zgodnie z konstytucyjną regułą wyrażoną w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie stwierdzał, iż art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazuje na wyraźną wolę ustrojodawcy, aby sprawa prawomocnie rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją była rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi. W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego. Prawo do wznowienia postępowania w wypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności prawnej podstawy prawomocnego orzeczenia sądowego jest bowiem jednym z aspektów konstytucyjnego prawa do sądu (por. wyrok z dnia 2 marca 2004 r., SK 53/03, OTK ZU-A 2004 nr 3, poz. 16 oraz z dnia 9 czerwca 2003 r., SK 5/03 - OTK ZU-A 2003 nr 6, poz. 50). Mając powyższe na względzie, w pierwszej kolejności zbadano, czy można uznać, by w przywoływanym przez skarżącego wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie sądowe. Można bowiem żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydane zostało orzeczenie. Bezspornie przepisy uznane za niezgodne z Konstytucją RP stanowiły podstawę decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym poddanym kontroli sądowej. Nie były natomiast stosowane wprost przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zważyć jednak należy, iż rolą sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Kontrolując legalność zaskarżonych aktów administracyjnych wojewódzkie sądy administracyjne badają zaskarżone decyzje w aspekcie przesłanek określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Stosownie do treści pkt 1 lit. b tego przepisu sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi minn. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle cytowanej normy prawnej słusznym wydaje się przeto pogląd, że sądy administracyjne stosują przepisy prawa materialnego, gdyż wykonują kontrolę legalności stosowania przepisów prawa materialnego przez organy administracji publicznej, dokonując samodzielnie wykładni tych przepisów. Nadto, jeżeli orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydane zostanie w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, ma zasadniczy wpływ na ocenę legalności decyzji wydanych na podstawie zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów. W takim przypadku sąd administracyjny zobligowany jest bowiem stwierdzić, że zaskarżony akt administracyjny jest dotknięty naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i w konsekwencji uchylić go w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 listopada 2005r. sygn. akt I FSK 120/05 publ. LEX nr 187855 Powyższe prowadzi do wniosku, iż przytoczony przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w którym orzeczono o niezgodności przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę decyzji administracyjnych, z formalnoprawnego punktu widzenia spełnia przesłankę, o której mowa w treści art. 272 § 1 p.p.s.a.. Zważyć trzeba jednak, iż w wyroku z dnia 19 czerwca 2008r. sygn. akt P 23/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niezgodność z art.92 ust. 1 Konstytucji RP przepisów art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskazał jednocześnie utratę ich mocy obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw . Trybunał Konstytucyjny skorzystał w tym przypadku z uprawnienia nadanego mu mocą przepisu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, określając innych termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, niż dzień ogłoszenia jego wyroku. Konsekwencją tego jest, iż skuteczną skargę o wznowienie postępowania opartą o przesłankę wypływająca z treści art. 272 § 1 p.p.s.a. wnieść będzie można się w terminie jednego miesiąca od utraty mocy obowiązującej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Taki wniosek wypływa jednoznacznie z brzmienia cyt. wyżej art. 190 ust. 3 Konstytucji RP rozróżniającego dwie daty wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i wskazującego, iż orzeczenie to wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Wyeliminowanie z porządku prawnego przepisów kontrolowanych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku dnia 19 czerwca 2008r. sygn. akt P 23/07 nastąpi w innym, niż ogłoszenie wyroku czasie. Brak przeto w chwili obecnej możliwości rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej bez uwzględnienia dotychczasowej regulacji prawnej w przedmiocie stwierdzania chorób zawodowych. Konsekwentnie do tego nie ma możliwości uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem wydanym w sprawie, której przedmiotem kontroli była decyzja administracyjna oparta o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Przepisy te nadal obowiązują w dotychczasowym brzmieniu, mimo uznania ich za niekonstytucyjne, co czyni skargę J.A. niedopuszczalną. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 281 zd. pierwsze p.p.s.a orzekł jak w sentencji. .