IV SA/Gl 507/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr[...], wydaną na podstawie o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. D. choroby zawodowej narządu głosu wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Rozstrzygnięcie to wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające oraz orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie z dnia [...] nr[...]) i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z dnia [...] nr[...]). Na tej podstawie organ ustalił, że J. D. w latach 1977-2006 pracowała na stanowisku nauczyciela, nauczyciela pełniącego funkcję wicedyrektora oraz dyrektora szkoły, gdzie była narażona nienadmierny wysiłek głosowy. Jednakże dwie placówki diagnostyczne nie rozpoznały schorzenia wymienionego w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W odwołaniu od powyższej decyzji J. D. wniosła o jej uchylenie oraz stwierdzenie , że występujące u niej schorzenie powstało w wyniku długoletniej pracy zawodowej w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy i jest ono chorobą zawodową. Zaznaczyła, że pozostaje w stałym leczeniu w Poradni Laryngologicznej Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego ŚUM w K., gdzie wielomiesięczna obserwacja w trakcie leczenia wykazała zmiany narządu głosu pochodzenia zawodowego wymienione w poz. 15. 1 i 2 obowiązującego wykazu chorób zawodowych. Ponadto wskazała na występujące u niej stale dolegliwości związane ze schorzeniem narządu głosu, jak: nawracające chrypki, parastezja gardłowo-krtaniowa, suchość błony śluzowej gardła i krtani, nawykowe chrząkanie. Wydając decyzję okoliczności tych nie uwzględniono. Z kolei w piśmie z dnia 24.03 2014 r. odwołująca się powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu akcentując, że w 2007 r. w Poradni Chorób Zawodowych w S. została poddana badaniom, po których miało być wydane orzeczenie, którego do chwili obecnej nie otrzymała. Zaznaczyła, że w ośrodku tym złożyła dokumentację medyczną za okres 2007-2012. Po wykonaniu badań postawiono diagnozę z którą się nie zgadza. Decyzją z dnia [...] nr [...][...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., art. 2351 kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie J. D. w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że ww. pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy w okresie od 1977-1999 w Szkole Podstawowej nr [...] w B. jako nauczyciel i wicedyrektor oraz w okresie 1999-2006 w Gimnazjum nr[...] w B. jako nauczyciel, wicedyrektor, dyrektor. Ponadto podał, że J. D. była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S., który w orzeczeniu z dnia [...] orzekł o braku podstaw do rozpoznania u niej choroby zawodowej głosu. Lekarze specjaliści tej placówki po przeprowadzeniu diagnostyki laryngologicznej i foniatrycznej z oceną laryngostroboskopową krtani przed i po obciążeniu głosu, pomiaru parametrów fonacyjnych oraz komputerowej analizy akustycznej nie stwierdzili u badanej w narządzie głosu zmian patologicznych odpowiadających skutkom przeciążenia w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Stwierdzone badaniem laryngologicznym i foniatrycznym zmiany mają charakter przewlekłego prostego nieżytu błon śluzowych gardła i krtani i nie uzasadniają rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Dalej organ wskazał, że J. D. była również badana w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie wydano orzeczenie z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Lekarze specjaliści tej placówki w oparciu o dane dotyczące narażenia zawodowego, analizę dokumentacji medycznej oraz badania przeprowadzone w dniach 14.05.2013r., 17.07.2013r. i 08.01.2014r. nie stwierdzili klinicznych cech przewlekłego schorzenia narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym, natomiast rozpoznali przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej gardła i krtani. Odnosząc się do twierdzenia strony, organ zauważył, że w piśmie PChZ WOMP z dnia 22 listopada 2012 r. skierowanym w tej sprawie do J. D. wyjaśniono, że wydanie orzeczenia lekarskiego w wyniku zgłoszenia w 2007r nie było możliwe z uwagi na fakt niedokończenia diagnostyki laryngologiczno- foniatrycznej. Nadto organ wyjaśnił, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, oraz że został zachowany zakres rozpoznania sprawy uregulowany w rozporządzeniu z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Końcowo organ odwoławczy stwierdził, iż po dokonaniu analizy całości materiału dowodowego, zwłaszcza jednoznacznych, zbieżnych, nie budzących wątpliwości orzeczeń lekarskich WOMP i IMPiZŚ w S. nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. D. nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją i wniosła o jej uchylenie i "wznowienie postępowania w celu stwierdzenia choroby zawodowej". Wskazała na występujące u niej dolegliwości zdrowotne ze strony narządu głosu, które wiąże z przeciążeniem tego narządu spowodowanym nadmiernym wysiłkiem głosowym w trakcie pracy zawodowej w szkole podstawowej i gimnazjum. Podała nadto, że pozostaje w stałym leczeniu foniatrycznym i laryngologicznym, gdzie stwierdzono u niej zmiany pochodzenia zawodowego odpowiadające obowiązującemu wykazowi chorób zawodowych. Stąd uznała za budzące wątpliwości orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w S. Podniosła, że w sprawie nie została zachowana zasada bezstronności, gdyż powinna być zbadana drugi raz przez inną jednostkę służby zdrowia, a nie ponownie przez Poradnię Chorób Zawodowych w S. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, podkreślając, że w sprawie został zachowany dwuszczeblowy tryb diagnostyczno-orzeczniczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej w skrócie P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a), b), c) P.p.s.a.). Jednocześnie po myśli art. 134 §1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała bowiem naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności stwierdzić należało, że organy sanitarne prawidłowo zastosowały przepisy Kodeksu pracy i wydanego na jej podstawie rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm. – zwanego dalej "rozporządzeniem") mimo, iż postępowanie w sprawie rozpoczęło się przed wejściem w życie tego aktu, tj. w 2007 r.,a więc na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) utraciło moc z dniem 3 lipca 2009r. Podstawę prawną takiego działania stanowi przepis intertemporalny zawarty w § 11 ust. 1 rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że do postępowań w sprawie chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to rozpoznanie danego schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych druga to ustalenie, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. W załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy zawarty został wykaz chorób zawodowych. Wykaz ten ma więc charakter normatywny i nie jest możliwe stwierdzenie chorób zawodowych w zakresie wykraczającym poza jego zakres przedmiotowy. Ustalenie listy chorób zawodowych ma ten skutek prawny, że wyklucza możliwość uznania za chorobę zawodową schorzenia, które nie jest wymienione w wykazie, bez względu na jego powiązanie z wykonywaną pracą. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych. Pod wskazaną pozycją wymienione zostały w sposób wyczerpujący (kompletny) choroby zawodowe narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, do których zalicza się: 1. guzki głosowe twarde, 2. wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, 3. niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Umieszczenie tych chorób ujętych jako choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym w wykazie chorób zawodowych ma zatem ten skutek, że jeżeli u pracownika (lub byłego pracownika) lekarz-orzecznik wyspecjalizowanej placówki diagnostycznej stwierdzi którąkolwiek z tych chorób, a inspektor ustali, że pracownik wykonywał pracę w warunkach narażenia na nadmierne obciążenie aparatu głosu, to taką chorobę narządu głosu należy zakwalifikować jako chorobę zawodową. W rozpoznanej sprawie organy sanitarne obu instancji w oparciu o wyniki oceny narażenia zawodowego zgodnie przyjęły, że skarżąca wykonując zawód nauczyciela, wicedyrektora oraz dyrektora szkoły w okresie od 1977 do 2006 r., pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu głosu. Bezsporne jest bowiem, że wieloletnia praca nauczyciela wiąże się z nadmiernym wysiłkiem głosowym W tej sytuacji dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne było rozpoznanie u J. D. choroby wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych przez lekarzy uprawnionych do tego placówek określonych w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia, które są wyłącznie właściwe do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania. Skarżąca była badana w dwóch takich jednostkach medycznych, tj. w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Obie placówki medyczne zgodnie nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W orzeczeniach lekarze specjaliści podkreślali, iż stwierdzone zmiany patologiczne nie mają cech klinicznych przewlekłego schorzenia narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym. Rozpoznali natomiast przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej gardła i krtani. Zwraca uwagę, iż w kontrolowanym postępowaniu orzeczenia tych placówek są zbieżne i jednoznaczne, wydane po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną dostarczoną przez skarżącą oraz dokonaniu specjalistycznych badań diagnostycznych, w związku z czym organ uprawniony był do przyznania im wiarygodności, mimo iż praca skarżącej uznana została jako praca wykonywaną w warunkach nadmiernego wysiłku głosowego, a więc w warunkach, w których występowało narażenie zawodowe. W przypadku gdy orzeczenia lekarskie wydane w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej wyjaśniają istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności wymagające wiadomości specjalistycznych, stanowią podstawę do wydania decyzji uwzględniającej treść tych orzeczeń. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą bowiem rozstrzygać o istnieniu choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w cytowanym rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób zawodowych, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i jest uzasadnione. Zważyć trzeba nadto, iż rozpoznano u skarżącej chorobę narządu głosu lecz nie była to choroba ujęta w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. Chorobą zawodową nie jest natomiast każde schorzenie, na które zapada pracownik w trakcie wykonywania pracy, lecz takie schorzenie, które wymienione zostało w wykazie chorób zawodowych. Reasumując, jeśli obie jednostki orzecznicze nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej, a stwierdzone zmiany chorobowe nie odpowiadały żadnej z chorób wymienionych w wykazie - to niekorzystnym dla strony decyzjom nie można zarzucić sprzeczności z prawem. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że wynikający z rozporządzenia tryb postępowania związany z uzyskaniem ostatecznego orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej został zachowany. O dopełnieniu omawianego trybu świadczy to, że jak wynik z akt J. D. była badana przez dwie niezależne jednostki orzecznicze różnych stopni, o których mowa w § 5 rozporządzenia. Natomiast dokumentacja pochodząca z innych jednostek nie może być podstawą do wydawania decyzji administracyjnej. Można tylko wskazać, że zgodnie z poglądem orzecznictwa podzielonym w pełni przez Sąd w rozpoznawanej sprawie, wskazanie w przepisach jednostek uprawnionych do stwierdzania choroby zawodowej powoduje, że gdy ich opinie nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, opinia innej jednostki służby zdrowia nie spełniająca wymogów formalnych nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2005 r. sygn. OSK 148/04 publ. Lex nr 166671). Fakt wieloletniej pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy nie jest natomiast wystarczający do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, jeżeli schorzenia takiego nie rozpoznała żadna z uprawnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówek medycyny pracy. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa procesowego bądź materialnego, a tylko taki wzgląd w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. mógłby stać się przyczyną uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy - działając w granicach właściwości sądu ograniczonej do badania zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych - na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.