IV SA/Gl 509/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata postanawia 1. umorzyć postępowanie w kwestii wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić ustanowienia adwokata. Wyrokiem z dnia 15 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A.D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Dnia [...] r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała, iż osiąga dochody pochodzące z [...],[...] oraz [...] w wysokości [...] zł miesięcznie, nadto posiada mieszkanie [...] o powierzchni [...] m-. Dodatkowo oświadczyła, że nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych. Z uwagi na fakt, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, Sąd wezwał ją do uzupełnienia wskazanego wniosku o dodatkowe oświadczenia i dokumenty dotyczące osiąganych przychodów oraz ponoszonych wydatków. W zakreślonym terminie skarżąca nadesłała dokumenty potwierdzające, iż otrzymuje świadczenie [...] wraz z [...] i [...] w wysokości netto [...] - zł. miesięcznie (k - [...]), ponosi miesięczne wydatki związane z (k - [...]): opłatami czynszowymi - [...] zł dostarczaniem wody i odprowadzaniem ścieków w wysokości - [...] - zł, opłatami za telefon - [...] zł, opłatą za gaz w wysokości - [...] zł, ubezpieczeniem mieszkania - [...] zł, dostarczaniem energii elektrycznej - [...] zł, opłatami za telewizję kablową - [...] zł, abonamentem TV - [...] zł oraz zakupem leków - [...] zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że rozpoznawany wniosek (zgodnie z dyspozycją zawartą w rubryce 4 urzędowego formularza) obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Na podstawie art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) lub w zakresie częściowym (obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego). Zauważyć jednak przyjdzie, że skarga w niniejszej sprawie złożona została na decyzję wydaną w przedmiocie choroby zawodowej. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zatem skarżąca jest objęta ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych, co w świetle art. 241 p.p.s.a. oznacza, że jest zwolniona zarówno od uiszczania opłat sądowych, w tym wpisów sądowych i opłat kancelaryjnych, jak i ponoszenia wydatków. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącej, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy za bezprzedmiotowy i dlatego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. postępowanie w tym zakresie zostało umorzone, co orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku skarżącej w zakresie ustanowienia adwokata należy wskazać, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, a więc zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, następuje wtedy, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższych uregulowań kryterium decydującym o przyznaniu bądź odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie wnioskowanego prawa. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że ciężar wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem prawa pomocy spoczywa na stronie jako wnioskodawcy, która w druku wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób nie budzący zastrzeżeń winna udzielić wyczerpujących wyjaśnień, co do stanu rodzinnego i majątkowego. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 319). Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych i przedłożonych przez skarżącą na wezwanie Sądu wskazuje, iż jest ona osobą prowadzącą samodzielnie gospodarstwo domowe i otrzymuje stały dochód w wysokości miesięcznie netto [...] zł. Przedstawiona przez skarżącą sytuacja dochodowa oraz stan majątkowy pozwalają uznać, że nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, z uwagi na okoliczność posiadania stałego źródła utrzymania w postaci [...]. Dodatkowo mając na uwadze rozmiar tego dochodu, po odliczeniu ponoszonych stałych wydatków miesięcznych (ok. [...] zł miesięcznie) nie sposób uznać, aby skarżąca mogła ponieść dotkliwy uszczerbek majątkowy z tytułu udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi do sporządzenia skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu, z oświadczeń skarżącej nie wynika również, aby zachodziły w jej przypadku nadzwyczajne okoliczności skutkujące powstaniem szczególnie trudnej sytuacji finansowej lub obciążeniem jej ponadprzeciętnie wysokimi wydatkami. Należy w tym miejscu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (por. art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie omawianej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., zeszyt 1, poz. 8). Biorąc pod uwagę wysokość dochodu i oświadczenie o stałych miesięcznych wydatkach skarżąca nie spełnia kryterium, od którego ustawa p.p.s.a. uzależnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W ocenie Sądu, posiadane przez skarżącą środki finansowe pomniejszone o wykazane koszty pozwalają na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb bytowych. Nie sposób bowiem uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z udzieleniem pełnomocnictwa do sporządzenia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie adwokatowi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb bytowych. Zważyć również należy, iż przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy i podniesione wyżej okoliczności, Sąd, działając na podstawie art. 245 § 1 i 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.