IV SA/Gl 51/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...]. Prezydent Miasta S. decyzją Nr [...] z dnia [...]r. odmówił przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla P.K. w okresie 01 października 2014 r. do 30 września 2015 r. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu ww. decyzji wskazał, że sytuacja dochodowa strony nie pozwala na przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego z uwagi na przekroczenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie powyżej kryterium ustawowego tj. kwoty 725 zł. Organ I instancji ustalił, że dochód rodziny strony w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 760.15zł. netto i przekroczył kryterium dochodowe. Od powyższej decyzji w terminie odwołała się matka P.K., T.D. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Odwołująca wskazała, że przekroczenie kryterium dochodowego rodziny spowodowane zostało otrzymaniem przez nią w lipcu 2014r. jednorazowej nagrody, a jej miesięczny dochód wynosi 1242,20zł. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a (Dz. U. z 2013r. poz. 267) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ I instancji wszczął postępowanie na wniosek zainteresowanej złożony w dniu 21 sierpnia 2014 r., którym zwróciła się o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na P.K. Podniosło, że zgodnie z art. 2 pkt 1 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 poz. 1063) osobą uprawnioną do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. W przedmiotowej sprawie komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. w dniu 11 sierpnia 2014r. wydał zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanego T.K. Ponadto organ zaznaczył, że, jak stanowi art. 9 ust. 1-2 cytowanej ustawy: 1. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. 2. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W ocenie Kolegium Odwoławczego przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe pozwoliło organowi na ustalenie rzeczywistej sytuacji dochodowej rodziny strony. Dalej organ wyjaśnił sposób obliczania dochodu na potrzeby ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawiera definicji "dochodu", odsyłając w tym zakresie do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a tej ostatniej ustawy przez dochód rozumieć należy, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast "dochodem członka rodziny - jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeńiowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a (art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Kolegium wskazało, że dokonując analizy sytuacji dochodowej strony należy wziąć pod uwagę również definicje dochodu utraconego i uzyskanego zawarte odpowiednio w art. 2 pkt 17 i 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. 1 tak utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a uzyskanie dochodu to uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem zatrudnienia. Dochód pani T.D. z tytułu zatrudnienia w firmie ..A" w 2013 r. został potraktowany jako dochód utracony, ponieważ stosunek pracy uległ zakończeniu z dniem 31 maja 2014 r. Natomiast jako dochód uzyskany potraktowany został dochód strony z tytułu stosunku pracy w B Sp. z o.o., w której to firmie T.D. została zatrudniona od 01 czerwca 2014r. na czas określony do 30 czerwca 2015r. Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z art. 9 ust. 4a w/w ustawy przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeńiowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dla ustalenia wysokości dochodu strony na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego konieczne było zatem uwzględnienie dochodu osiągniętego przez nią w lipcu 2014r. Z treści zaświadczenia wydanego przez pracodawcę wynika, że w lipcu 2014r. T.D. uzyskała dochód w wysokości 2080,00zł. brutto, co oznacza kwotę 1520,30zł. netto (po odliczeniu należnego podatku - 113.00zł.. składki na ubezpieczenie społeczne - 285.17zł. oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne - 161.53zł.). Ponieważ T.D. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnim synem dochód na osobę w rodzinie wyniósł 760,15zł. (1520,30zł. : 2). W przekonaniu Kolegium przekroczenie kryterium ustawowego uniemożliwia stronie zgodnie z prawem (cyt. wyżej przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) uzyskanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Stąd też – w opinii Kolegium - z uwagi na powyższe zaskarżona decyzja organu I instancji odpowiada prawu i powinna pozostać w obiegu prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca T.D. wniosła o ponowne i wnikliwe rozpoznanie sprawy. Podniosła, że dochód za miesiąc lipiec 2014 r. nie odzwierciedla otrzymywanego przez nią stale wynagrodzenia, ponieważ otrzymała wówczas jednorazową nagrodę. Natomiast miesięcznie jej dochód wynosi 1242,20zł. netto i uprawnia ją do otrzymywania wnioskowanych świadczeń. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz.1647) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy kontroli legalności sąd dokonuje z urzędu nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I Instancji nie może się ostać. Na wstępie podkreślić należy, że podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r., poz. 859) zwanej dalej ustawą. Wskazać należy, że ustawa ta ma za zadanie wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej w związku z niemożliwością wyegzekwowania środków na bieżące utrzymanie od osób zobowiązanych do alimentacji. Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Stosownie natomiast do treści art. 9 ust. 2 ustawy, świadczenia te przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Przyczyną odmowy przyznania stronie skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego było przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy. W zakresie pojęcia dochodu i dochodu rodziny ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odwołuje się w art. 2 pkt 4 i 5 do ich znaczenia w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456) dochód to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na dzieci. Z kolei dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy przypomnieć trzeba, iż w oparciu o zgromadzone dokumenty organ ustalił, iż strona była zatrudniona w firmie "A" w 2013 r., a dochód tamże uzyskany został potraktowany jako dochód utracony, ponieważ stosunek pracy uległ zakończeniu z dniem 31 maja 2014 r. Natomiast jako dochód uzyskany potraktowany został dochód strony z tytułu stosunku pracy w B Sp. z o.o., w której to firmie T.D. została zatrudniona od 01 czerwca 2014 r. na czas określony do 30 czerwca 2015 r. Organy oceniły, iż z uwagi na powyższe w grę wchodzi przepis art. 9 ust. 3 ustawy, który stanowi, iż w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Okresem świadczeniowym jest zaś, jak wynika z art. 2 pkt 8 ustawy, okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 01 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Zdaniem składu orzekającego z taką oceną organu należy się zgodzić, gdyż niewątpliwie strona utraciła dochód uzyskiwany w roku kalendarzowym – 2013 – poprzedzającym okres świadczeniowy – 01 października 2014 r. do 30 września 2015 r. Sąd w składzie tu orzekającym nie podziela oceny organu co do sposobu zastosowania w niniejszej sprawie art. 9 ust. 4a ustawy. Przepis ten przewiduje on, iż w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Mając na uwadze brzmienie przytoczonej normy prawnej organ stwierdził, iż skoro strona podjęła zatrudnienie na podstawie umowy o pracę od dnia 01 czerwca 2014 r. na czas określony do dnia 30 czerwca 2015 r., to zastosowanie znajduje instytucja dochodu uzyskanego. W ocenie sądu odczytując zapis art. 9 ust. 4a ustawy, należy mieć na uwadze, iż ustawodawca jasno wskazał, iż warunkiem uwzględnienia dochodu jako uzyskanego jest aby ten dochód był uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ wyliczył dochód przyjmując, na podstawie zaświadczenia pracodawcy, wynagrodzenie uzyskane przez stronę w lipcu 2014 roku, przy czym zupełnie nie dostrzegł, iż na kwota wynagrodzenia netto w tym miesiącu wyraźnie różni się wysokością od kwoty wynagrodzenia netto w innych miesiącach (za które to miesiące organ odwoławczy posiadał odpowiednią dokumentację), a mianowicie czerwcu, sierpniu i wrześniu 2014 r. Organ nie wyjaśnił skąd wzięła się różnica między kwotą wynagrodzenia w miesiącu lipcu 2014 r., a kwotą wynagrodzenia w pozostałych miesiącach (sama strona skarżąca wyjaśniła, że na przyjęta przez organ kwotę składał się element stały i zmienny w postaci premii). Pomimo posiadania w tej mierze odpowiedniej dokumentacji, brak jest wyraźnych, umotywowanych ustaleń organu w jego wywodach, co do okoliczności, czy dochód ten (z miesiąca lipca 2014 r.) uzyskiwany był w dniu ustalania prawa do świadczeń, a zatem w dacie 15 września 2014 r. W opinii Sądu - brzmienie przepisu art. 9 ust. 4a ustawy jednoznacznie wskazuje, że przesłanką jego zastosowania jest nie tylko samo uzyskanie dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ale również zaistnienie tożsamości dochodu uzyskanego w miesiącu następującym po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty (w tym przypadku jest to dochód z miesiąca lipca 2014 r.) i dochodu uzyskiwanego w dniu ustalania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Godzi się tu zaznaczyć, że tożsame stanowisko zajął WSA w Łodzi w wyroku z dnia 24.04.2015 r., sygn. akt II SA/Łd 133/15 – dostępnym w internetowej bazie orzeczeń CBOSA. Brak wyraźnych ustaleń organów w powyższym zakresie oznacza, że nie można było jednoznacznie przyjąć, iż wynagrodzenie skarżącej z miesiąca lipca 2014 r. jest to "ten" dochód uzyskiwany w dacie ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o jakim stanowi art. 9 ust. 4a ustawy. Zgromadzone w aktach sądowych sprawy dokumenty wskazują jednoznacznie, że faktyczne wynagrodzenie skarżącej w miesiącach od czerwca do listopada 2014 r. (za wyjątkiem miesiąca lipca 2014 r.) to zawsze stała kwota 1242,20 zł netto i właśnie taką kwotę skarżąca uzyskiwała miesięcznie w dniu ustalania uprawnień do przedmiotowego świadczenia. Zatem oczywistym jest, że nie wystąpiła w sprawie tożsamość dochodu uzyskanego w miesiącu następującym po miesiącu, w którym "dochód uzyskany" został osiągnięty, a dochodem uzyskiwanynym w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania mającego na celu wyjaśnienie niezbędnych dla rozstrzygnięcia okoliczności i analizy dokumentów sprawy, organ obowiązany będzie ważyć poprawność konkluzji w kontekście powyższych uwag sądu, a następnie wydać rozstrzygnięcie, które będzie odpowiadało przepisom prawa materialnego, a motywy rozstrzygnięcia znajdą swoje odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.