IV SA/Gl 511/16

WyrokWSA w Gliwicach2016-12-21

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kozicka, Stanisław Nitecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, mimo że strona skarżąca twierdziła, iż nie została należycie poinformowana o możliwości uzyskania innego świadczenia?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu niespełnienia kryterium dochodowego, które jest obligatoryjną przesłanką przyznania tego świadczenia. Obowiązek informacyjny organów (art. 9 k.p.a.) nie obejmuje udzielania pomocy prawnej ani zastępowania strony w wyborze optymalnego sposobu postępowania, a strona skarżąca jasno formułowała swoje żądanie dotyczące konkretnego świadczenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania M.K. specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Zarówno organ pierwszej instancji (Prezydent Miasta S.), jak i organ odwoławczy (Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.) utrzymały w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunków dochodowych określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Strona skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 9 k.p.a., twierdząc, że nie została poinformowana o możliwości uzyskania innego świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu na w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r., Nr [...] orzekł w sprawie odmowy przyznania M. K. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad A.K.. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że po przeanalizowaniu materiału dowodowego odmówił przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia w okresie od 01.02.2013 r. do 31.10.2015 r., ponieważ strona nie spełniała warunków określonych w art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Od tej decyzji M. K. wniósł odwołanie, w którym zakwestionował rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Strona podkreśliła, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma żadnych świadczeń pieniężnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że zgodnie z przepisem art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (tj. 623 zł. a w okresie zasiłkowym 2014/2015 - 664zł ), a przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. Dodatkowo - w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Organ odwoławczy wskazał, że M. K. wnioskiem z dnia 29.05.2015 r. wystąpił o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką A. K.. Dodatkowym oświadczeniem z dnia 29.05.2015 r. wskazał, że prosi MOPS w S. o ustalenie praw wg wniosku do specjalnego zasiłku opiekuńczego dla niego na stałe za okres od dnia 01.02.2013 r. do dnia 12.08.2013 r. i za okres od 15.12.20013 r. i cały 2014, 2015 ok. do nadal. Kolegium podniosło, że z akt sprawy wynika, że rodzina jest dwuosobowa, A.K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe od dnia 03 lutego 2013 r. (prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w S. V Wydział [...] z dnia 15.04.2015 r., sygn. akt [...]). Z oświadczenia złożonego w dniu 29.05.2015r. przez M. K. wynika, że nie pracuje, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, opiekuje się mamą, nie pobiera świadczeń z ZUS, nie prowadzi działalności gospodarczej. Zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił stronie wnioskowanego świadczenia ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zgodnie z zawartymi w decyzjach Kolegium z dnia [...] r. nr [...] oraz z dnia [...] r. nr [...] wskazaniami rozpatrzył wniosek strony o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego za okres od 01.02.2013 r. do 31.10.2015 r. Organ odwoławczy zaakcentował, iż ustalając uprawnienie strony do specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od 01.02.2013 r. do 31.10.2013 r. organ I instancji brał pod uwagę dochody uzyskane przez rodzinę w 2011 r. Z akt sprawy wynika, że M. K. w 2011 r. nie osiągnął dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, natomiast A. K. zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika US w S. osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (pomniejszony o podatek należny w wysokości 1461 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 1771,40 zł.) w wysokości 16449,48 zł , miesięczny dochód rodziny wyniósł 1370,79 zł , a w przeliczeniu na osobę 685,40 zł. Miesięczny dochód członka rodziny tj. kwota 685,40 zł przekracza kwotę uprawniającą do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego tj. 623 zł o kwotę niższą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu. Jednakże specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od 01.02.2013r. do 31.10.2013r. nie może zostać przyznany na podstawie 16a ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym (świadczenie zostało wprowadzone w dniu 01.01.2013 r.). Kolegium wskazało, że ustalając uprawnienie strony do specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od 01.11.2013 r. do 31.10.2014 r. organ I instancji brał pod uwagę dochody uzyskane przez rodzinę w 2012 r. Z akt sprawy wynika, że M.K. w 2012 r. nie osiągnął dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, natomiast A. K. zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika US w S. osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (pomniejszony o podatek należny w wysokości 1544 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 1844,22 zł.) w wysokości 17102,82 zł, miesięczny dochód rodziny wyniósł 1425,24 zł , a w przeliczeniu na osobę 712,62 zł. Jak ustalono wyżej miesięczny dochód członka rodziny tj. kwota 712,62 zł przekracza kwotę uprawniającą do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego tj. 623 zł o kwotę większą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu. Stąd też specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od 01.11.2013 r. do 31.10.2014r. nie mógł zostać przyznany na podstawie z powodu przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego. Kolegium zaznaczyło, że ustalając uprawnienie strony do specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od 01.11.2014 r. do 31.10.2015 r. organ I instancji brał pod uwagę dochody uzyskane przez rodzinę w 2013 r. Z akt sprawy wynika, że dochodem M. K. w 2013r. był dochód z tytułu wygasłej już umowy zlecenia , został on potraktowany jako dochód utracony, natomiast A. K. zgodnie z zaświadczeniem z US w S. osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomniejszony o podatek należny, składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł 18039,48 zł , miesięczny dochód rodziny wyniósł 1503,29 zł, a w przeliczeniu na osobę 751,65 zł. Jak ustalono wyżej miesięczny dochód członka rodziny tj. kwota 751,65 zł przekracza kwotę uprawniającą do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego tj. 664 zł o kwotę większą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu. Zatem, specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od 01.11.2014 r. do 31.10.2015 r. nie mógł zostać przyznany na podstawie z powodu przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego. Kolegium wskazało, że pismem z dnia 18.03.2016 r. wezwało M. K. do sprecyzowania żądania zawartego w jego piśmie zatytułowanym "wniosek" z dnia 17.02.2016 r. M.K. w piśmie z dnia 31.03.2016 r. stwierdził, że jego pismo z dnia 17.02.2016 r. jest odwołaniem od decyzji organu I instancji z dnia [...] r., Nr [...] jak również jest to wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieka nad mamą A. K. lub przyznaniem mu okresowego -celowego zasiłku począwszy od 01.11.2015 r. Kolegium poinformowało stronę, że winna złożyć odrębne podanie do MOPS w S. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na nowy okres zasiłkowy, zasiłku celowego czy zasiłku okresowego. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skarżący M. K. domagał się zobowiązania MOPS w S. do wydania decyzji przyznających mu specjalny zasiłek opiekuńczy. Szeroko opisał stan zdrowia swojej matki oraz swoja sytuacje materialno-bytową. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym datowanym na 21/22.09.2016 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia 10.10.2016 r., ustanowiony pełnomocnik skarżącego, wniósł o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawie. Wskazał, że wedle wyjaśnień skarżącego udał się on do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z intencją uzyskania pomocy w sytuacji sprawowania przez niego opieki nad matką. Wniosek spisał odręcznie i opatrzył datą 29.05.2016 r. i w tym samym dniu złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w S.. W opinii pełnomocnika, uwagę zwraca specyficzna forma tego wniosku, który rozpoczyna się od opisania sytuacji skarżącego, a dopiero w pkt 5 znajduje się sformułowanie, że wnosi on o ustalenie praw do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Pełnomocnik zaznaczył, że dopiero po kontakcie z pracownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. skarżący wypełnił stosowny formularz, co spowodowało wszczęcie postępowania na podstawie art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Pełnomocnik zaznaczył, iż na tym etapie sprawy, ani na żadnym innym etapie postępowania bądź przed jego wszczęciem skarżący nie uzyskał informacji od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej ani od innego organu orzekającego w sprawie, że przysługuje mu prawo do zasiłku dla opiekuna na podstawie przepisów ustawy z dnia 04.04.2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W opinii pełnomocnika, analiza odręcznego wniosku skarżącego wskazuje na to, że jego intencją było właśnie otrzymanie takiego zasiłku gdyż wskazał w nim, że rości sobie prawa do zasiłku za okres od 01.02.2013 r. kiedy specjalny zasiłek opiekuńczy jeszcze nie istniał. W opisanej sytuacji – zdaniem pełnomocnika - zarówno Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S., Prezydent Miasta S. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. naruszyły art. 9 k.p.a. zgodnie z którym były one obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy te miały czuwać nad tym, aby skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu miały udzielać skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Pełnomocnik podkreślił, że wniosek swój skarżący złożył w dniu 29.05.2015 r. czyli w terminie określonym w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Wspomniany wyżej wyrok uprawomocnił się w dniu 07-05-2015 r. (okoliczność ta wynika z pieczęci na tym wyroku w aktach sprawy) czyli termin do złożenia wniosku upływał w dniu 07.09.2015 r. W opinii pełnomocnika - błędy te mogą zostać naprawione poprzez dobrowolną zmianę zaskarżonej decyzji i takie pokierowanie postępowaniem administracyjnym, aby skarżący uzyskał należne mu świadczenie w sytuacji w której znajduje się w skrajnej biedzie. Z uwagi na przedmiot niniejszego postępowania Sad nie znalazł podstaw do prowadzenia mediacji. W kolejnym piśmie datowanym na 05/06.10.2016 r. skarżący podnosił, że to urzędnicy MOPS skierowali go na złą drogę, aby składał wnioski o ustalenie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Podstawą materialno-prawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowi przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1518, zwanej dalej w skrócie u.ś.r.) . Powołany przepis obowiązuje od dnia 01 stycznia 2013 r., kiedy to ustawodawca do katalogu świadczeń rodzinnych obejmującego zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca dodał nowe świadczenie nazywane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, uregulowane szczegółowo w dodanym art.16a ustawy o świadczeniach rodzinnych . Zgodnie z tym przepisem specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom: - na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli: nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 u.ś.r. ). Wskazać przy tym należy ,że przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest jednocześnie od kryterium dochodowego i przysługuje jedynie w sytuacji , w której łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 u.ś.r.) , a zatem nie przekracza kwoty kryterium dochodowego wynoszącego. Tym samym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego. Przy czym uzależnienie możliwości ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy od spełnienia kryterium dochodowego jest istotnym elementem konstrukcji tego świadczenia . Zastosowanie tego kryterium odnoszącego się do łącznych dochodów dwóch rodzin – rodziny osoby sprawującej opiekę i rodziny osoby wymagającej opieki , miało służyć wprowadzeniu najbardziej racjonalnych zasad przyznawania tego świadczenia oraz ustalenia dochodu w sposób odpowiadajmy rzeczywistości. Godzi się zauważyć ,że przewidziane w art.16 a ust.2 u.ś.r. uzależnienie możliwości ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy od spełnienia kryterium dochodowego obliczanego z uwzględnieniem łącznych dochodów rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki było przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego , który wyrokiem z dnia 21 października 2014r. sygn. K 38/13 orzekł , że przepis ten jest zgodny z art.2 , art.32 ust.1 i art.69 Konstytucji RP. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego rozwiązanie to – mimo ,że wprowadza ograniczenie w odniesieniu do pewnej kategorii podmiotów podobnych – ma uzasadnienie z punktu widzenia zasady sprawiedliwości społecznej (art.2 Konstytucji) . Odpowiada również treści art. 71 ust.1 zdania drugiego Konstytucji , który umożliwia ustawodawcy odmienne traktowanie rodzin w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 3 pkt 16 u.ś.r. za dochód osoby sprawującej opiekę, uważa się dochód następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Z kolei przepis art. 16a ust.4 pkt 2 u.ś.r. określa co uważa się za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, a mianowicie jest to dochód następujących członków rodziny - w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia: a) osoby wymagającej opieki, b) małżonka osoby wymagającej opieki, c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia - z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko . W badanej sprawie pozostaje poza sporem konieczność oraz fakt sprawowania opieki nad swoją matką przez stronę skarżącą . W związku z tym rozpatrując przedmiotowy wniosek organ zobowiązany był w pierwszej kolejności wyjaśnić , czy w niniejszej sprawie spełnione zostało kryterium dochodowe uprawniające stronę do przyznania wnioskowanego zasiłku. Poczynione przez oba organy orzekające w sprawie ustalenia co do wysokości łącznego dochodu rodziny strony skarżącej oraz dochodu jej matki jako osoby wymagającej opieki nie budzą wątpliwości Sądu i znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Stąd też po dokonaniu stosownych wyliczeń (wyżej już opisanych, a podzielanych przez Sąd) w kwestii dochodu rodziny, przy uwzględnieniu dochodu utraconego, prawidłowo organy przyjęły, że miesięczny dochód rodziny wyniósł w poszczególnych – wyżej opisanych – okresach zasiłkowych, co w przeliczeniu na osobę dawał zawsze bezspornie przekraczającą kwotę wyżej wspominanego kryterium dochodowego w stosunku, co do każdego z zbadanych okresów zasiłkowych. W tej sytuacji zasadnie organ odwoławczy uznał, że strona skarżąca nie spełniła jednej z przesłanek warunkujących uprawnienie do przedmiotowego zasiłku, a tym samym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego przez nią zasiłku opiekuńczego. Natomiast poczynione w badanej sprawie przez organy orzekające ustalenia na taką konstatację pozwalały. Wprawdzie w analizowanej sprawie jako bezsporna przedstawiała się trudna sytuacja życiowa strony skarżącej oraz niebudzący wątpliwości fakt, że niepodejmowanie przez stronę skarżącą zatrudnienia było spowodowane koniecznością sprawowania przez nią opieki nad wymagającą opieki matką, to przypomnieć należy, że sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji administracyjnych, pod względem ich zgodności z przepisami prawa. Z kolei organy administracji obowiązane są do przestrzegania naczelnych zasad postępowania administracyjnego, do których zalicza się zasada praworządności ( legalności ), wyartykułowana w art. 6 k.p.a. , a więc działanie na podstawie i w granicach prawa. Dodatkowo uwypuklić należy ,że decyzja w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest decyzją uznaniową. Przeciwnie ma charakter decyzji związanej. Organ administracji publicznej podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie obowiązany jest dokonać ustaleń , czy spełnione zostały ustawowe wymagania dla jego otrzymania , a następnie wydać decyzję uwzględniając okoliczności wskazane w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Brak zatem jakiejkolwiek swobody, luzu decyzyjnego organu co do uznania, że pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek , świadczenie może być przyznane. Konkludując powyższe , skoro zatem przepis prawa materialnego nie dawał postaw do przyznania stronie skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, to organom administracji nie pozostawało zatem nic innego, jak tylko odmówić jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Co do kwestii podnoszonych w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 10.10.2016 r. wskazać należy, co następuje. Obowiązek z art. 9 k.p.a. nie obejmuje udzielania stronom pomocy prawnej ani zastępowania ich w wyborze optymalnego sposobu postępowania. Nadto nie sposób nie zauważyć, że wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej nie stanowi obowiązku ingerowania w zakres żądania strony w sytuacji, gdy przedmiot i zakres żądania został przez wnioskodawcę określony w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. Prawo do informacji (art. 9 k.p.a.) nie ma charakteru nieograniczonego, gdyż ograniczone jest tylko i wyłącznie do praw i obowiązków będących przedmiotem danego postępowania administracyjnego. Innymi słowy, artykuł 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. Nie może być utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów czy zastępowaniem jej aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Zasady ogólne k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Nie sposób nie zauważyć, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie zwrócił się do organów z zapytaniem jakiego rodzaju świadczenie może uzyskać, a od początku postępowania (a nawet w treści skargi do Sądu) jasno i precyzyjnie formułował swoje żądania (specjalny zasiłek opiekuńczy) i dopiero po kontakcie z ustanowionym w sprawie pełnomocnikiem (udzieleniu mu porady prawnej) zmienił swoje dotychczasowe twierdzenia (pismo skarżącego z daty 05/06.10.2016 r.). W tym stanie rzeczy zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło