IV SA/Gl 517/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 30 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy pieniężnej, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, M. W. złożył do Sądu pismo procesowe datowane na [...], w którym dał wyraz swemu niezadowoleniu z konieczności poniesienia rzeczonej opłaty powołując się na trudną sytuację materialną związaną z faktem obciążenia znacznymi kosztami leczenia i zakupu leków. Pismem z dnia 1 sierpnia 2008 r., wystosowanym w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV skarżącego wezwano o sprecyzowanie, czy przywołane wyżej pismo jest zażaleniem na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu czy też wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Ponieważ strona nie ustosunkowała się do powyższego wezwania w zakreślonym siedmiodniowym terminie, zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2008 r. Przewodniczący Wydziału IV uznał jej pismo z dnia [...] za wniosek o przyznanie prawa pomocy (zgodnie z rygorem zawartym w wezwaniu z dnia 1 sierpnia 2008 r.). Z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 26 sierpnia 2008 r. skarżącego wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. M. W. złożył rzeczony formularz w dniu [...] precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ponownie powołał się na okoliczność znacznych kosztów utrzymania wywodząc, że w roku 2007 przeznaczył na leki około [...] zaś wartość miesięcznych wydatków obciążających jego rodzinę to ogółem [...]. Nadto oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i posiada mieszkanie o powierzchni [...]. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy wykazany został w kwocie [...], na którą składa się pobierana przezeń [...] w wysokości [...] oraz [...] jego małżonki, w rozmiarze [...]. Następnie, to jest w dniu [...], w odpowiedzi na wezwanie do uprawdopodobnienia danych wykazanych we wniosku (pismo z dnia 3 września 2008 r.) skarżący nadesłał oświadczenie, w którym podał wysokość wydatków ponoszonych na zakup leków w poszczególnych miesiącach 2007 r., swe zeznanie podatkowe za ten rok, wyciąg ze swego rachunku bankowego obrazujący operacje dokonane na tym koncie w lipcu i sierpniu 2008 r., decyzje ustalające wysokość [...] pobieranych przezeń i jego małżonkę a także dokumenty źródłowe potwierdzające wysokość niektórych z ponoszonych kosztów. W toku rozpoznania sprawy zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku M. W. godzi się podnieść, iż w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem sytuacja taka nie ma w niniejszej sprawie miejsca albowiem miesięczny dochód netto przypadający na gospodarstwo domowe skarżącego wynosi [...] (patrz: wyciąg bankowy obrazujący wpływ [...] wnioskodawcy i jego małżonki na konto – karta nr 34 akt sprawy). M. W. powoływał się wprawdzie na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem. Z jego oświadczeń wynika jednak, że suma miesięcznych wydatków ponoszonych z tytułu czynszu, opłat za tzw. media, spłat zaciągniętych pożyczek, składek ubezpieczeniowych oraz zakupu leków wynosi [...]. W rezultacie, po ich odliczeniu, do dyspozycji jego i małżonki pozostaje miesięcznie [...] (różnica pomiędzy sumą [...] netto a omawianymi wydatkami). Nawet więc uwzględniwszy, że kwotę tą należy dodatkowo pomniejszyć o niezbędne koszty związane z wyżywieniem i zakupem środków czystości, to umożliwia ona poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku dla niezbędnych potrzeb życiowych strony. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem nie sposób zgodzić się, aby skarżący lub jego małżonka mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kosztów związanych z niniejszą sprawą, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi wynoszącego [...]. Osiągają oni bowiem dochód, który (nawet zważywszy rozmiar ponoszonych kosztów utrzymania) pozwala na zaoszczędzenie takiej kwoty. W tym stanie rzeczy, nawet uwzględniając zły stan zdrowia wnioskującego nie sposób uznać aby spełniał on przesłankę, od której ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia zastosowanie prawa pomocy. Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.