IV SA/Gl 521/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , , po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy E.W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. Następnie w dniu 12 lipca 2012r. do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku E.W. podała, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej oraz aktualnie przebywa z rodziną w Irlandii. Podkreśliła, że jedynym źródłem utrzymania dla niej, małżonka oraz ich pełnoletniej córki jest "świadczenie na rodzinę", w kwocie 1.511,60 Euro pobierane przez męża, który w ostatnim okresie utracił pracę. Jednocześnie strona oświadczyła, że miesięczne koszty utrzymania ich gospodarstwa domowego to ogółem 1.702 Euro i w związku z tym "żyją na długach". Zadeklarowała przy tym, że posiada mieszkanie o powierzchni 36 m2, nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Po ustanowieniu przez skarżącą pełnomocnika do doręczeń w kraju, pismem z dnia 12 września 2012r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku. W tym zakresie skarżącą wezwano o: a.) nadesłanie dokumentów (faktury VAT, dowody wpłaty itp.) potwierdzających wysokość ponoszonych przez nią kosztów związanych z lokalem zamieszkiwanym w Irlandii (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, Internet, telefony itp.), jak również z posiadanym mieszkaniem na terenie Polski; b.) sprecyzowanie wysokości pobranych pożyczek (kredytów) oraz wskazanie osób lub instytucji, od których zobowiązania te zostały zaciągnięte; c.) nadesłanie dokumentu potwierdzającego wysokość świadczenia pobieranego aktualnie przez jej małżonka; d.) przedłożenie dokumentu potwierdzającego fakt, iż skarżąca oraz jej pełnoletnia córka nie uzyskują jakiegokolwiek dochodu (np. zaświadczenie potwierdzające rejestrację w instytucji zajmującej się pośrednictwem pracy, zaświadczenie instytucji zajmującej się pomocą społeczną itp.); Równocześnie wskazano, że dokumenty, o których mowa w pkt c) i d) niniejszego wezwania powinny być przetłumaczone na język polski. W odpowiedzi E.W. nadała do Sądu pismo procesowe, w którym wywiodła, iż nie jest w stanie wykonać powyższego wezwania w wyznaczonym w jego treści czternastodniowym terminie. Z tego powodu zarządzeniem z dnia 28 września 2012r. wspomniany termin przedłużono zakreślając go na 21 dni licząc od daty doręczenia rzeczonego zarządzenia z dnia 28 września 2012r. W zakreślonym terminie skarżąca przedłożyła sporządzone w języku angielskim: dokument potwierdzający wysokość świadczenia pobieranego przez jej męża (342,60 Euro tygodniowo + 20 Euro), dokument, z którego wynika, że jej córka studiuje w "A" oraz umowę najmu lokalu mieszkalnego, w której określono wysokość miesięcznego czynszu na kwotę 920 Euro. Równocześnie strona nadesłała pismo procesowe, w którym wskazała, iż dokumenty te nie zostały przetłumaczone na język polski z uwagi na to, że nie pozwala na to jej sytuacja finansowa. W związku z powyższym postanowieniem Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wydanym w dniu 6 listopada 2012r. sygn. akt IV SA/Gl 521/12 odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia adwokata. Z treści uzasadnienia przywołanego postanowienia wynikało, że w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 12 września 2012r. skarżąca nadesłała jedynie dokument potwierdzający wysokość świadczenia pobieranego przez jej męża, dokument, z którego wynikało, że jej córka studiuje oraz umowę najmu lokalu mieszkalnego, w której określono wysokość miesięcznego czynszu na kwotę 920 Euro. Wszystkie te dokumenty, które nie zostały przetłumaczone na język polski, nie obrazują sytuacji materialnej strony w zakresie, który wskazano w wezwaniu. Zdaniem referendarza wnioskodawczyni w żaden sposób nie udokumentowała pozostałych kosztów utrzymania (związanych z mieszkaniem w Irlandii i w Polsce) oraz nie potwierdziła faktu, iż sama nie osiąga dochodu. Ponadto nie sprecyzowała wysokości zaciągniętych pożyczek ani też nie wskazała osób lub instytucji, od których te zobowiązania zaciągnęła. Wobec powyższego, zdaniem rozpoznającego wniosek skarżąca nie zobrazowała swojego stanu majątkowego i sytuacji materialnej w sposób dostatecznie dokładny. Przyznanie prawa pomocy jest natomiast możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W zakreślonym terminie E.W. wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie. Podkreśliła, że dokumenty nadesłała w terminie, jednakże nie jest w stanie ponieść kosztów ich przetłumaczenia. W jej ocenie dokumenty te są czytelne i zrozumiałe. Ponadto wskazała, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C. próbuje "wyłudzić" pieniądze przeksięgowane z konta, które sam założył. Do sprzeciwu dołączyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z dnia 20 listopada 2012 r. przez pracowników Ośrodka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2012r., wobec tego postanowienie to utraciło moc a sprawa została przejęta przez Sąd. W przedmiotowej sprawie E.W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Mając na względzie to, że skarga została wniesiona na postanowienie w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, skarżąca nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zgodnie z regulacją art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Zatem w tym zakresie wniosek jest bezprzedmiotowy i nie podlega rozpoznaniu. Zgodnie z regulacją art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. Odnosząc się do wniosku skarżącej o ustanowienie adwokata należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., to na skarżącej spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie E.W. nie wykazała okoliczności przemawiających za przyznaniem jej prawa pomocy. Zaakcentować należy, że skarżąca pomimo wezwania z dnia 12 września 2012r. (do wykonania którego przedłużono jej termin zarządzeniem z dnia 28 września 2012r.) nadesłała jedynie sporządzone w języku angielskim: dokument potwierdzający wysokość świadczenia pobieranego przez jej męża w wysokości 362,60 Euro tygodniowo, dokument potwierdzający studiowanie jej córki w "A" oraz umowę najmu lokalu mieszkalnego, w której określono wysokość miesięcznego czynszu na kwotę 920 EURO. Jednakże skarżąca nie udokumentowała pozostałych kosztów utrzymania. Równocześnie nie określiła wysokości zaciągniętych zobowiązań oraz nie wskazała osób lub instytucji, w których je zaciągnęła. Podkreślenia natomiast wymaga, że to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej, a Sąd z kolei nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, wobec istniejącego po stronie ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Zatem w interesie strony skarżącej leży przedstawienie w sposób najobszerniejszy jej stanu majątkowego, finansowego oraz realnych możliwości płatniczych (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012r. sygn. akt I OZ 179/12). Jak podkreśla się w orzecznictwie, jeśli skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, to w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (np. postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2009r., I FZ 71/09, LEX nr 564253). Ponadto, brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie, a wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.