IV SA/Gl 522/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 22 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie doraźnej pomocy pieniężnej, w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, J. K. nadała do Sądu pismo procesowe datowane na [...], w którym dała wyraz swemu niezadowoleniu z rzeczonego wezwania. Pismem z dnia 4 sierpnia 2008 r., wystosowanym w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 31 lipca 2008 r. skarżącą wezwano o sprecyzowanie, czy przywołane wyżej pismo jest zażaleniem na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, czy też wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi skarżąca nadesłała do Sądu pismo procesowe z dnia [...], w którym podała, iż jej intencją było zgłoszenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 19 sierpnia 2008 r. skarżącą wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. J. K. złożyła rzeczony formularz w dniu [...], precyzując, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów utrzymania, w tym między innymi związanych z zakupem węgla na zimę za kwotę [...]. Oświadczyła też, iż gospodaruje samotnie, zamieszkuje w domu należącym do [...] i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczny dochód brutto strony wykazany został w kwocie [...] uzyskiwanej przez nią z tytułu [...]. Nadto, w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 5 września 2008 r.) skarżąca nadesłała pismo procesowe datowane na [...], w którym określiła wysokość ponoszonych przez nią kosztów utrzymania, a także dokumenty źródłowe potwierdzające wysokość tych wydatków. W toku rozpoznania sprawy zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku J. K. godzi się podnieść, iż w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Skarżąca jest wprawdzie osobą w podeszłym wieku, [...] (patrz: orzeczenie stanowiące kartę nr 18 akt sprawy), wymaga [...] i uskarża się na zły stan zdrowia (vide: zaświadczenia lekarskie stanowiące karty nr 3 i 4 akt administracyjnych niniejszej sprawy), a w rezultacie jej sytuacja życiowa jest niewątpliwie trudna. Należy jednak zaznaczyć, że miesięczny dochód brutto wyżej wymienionej wynosi [...] (netto: [...] - patrz: nadesłany przekaz pocztowy dokumentujący wysokość [...] za [...] - karta nr 35 akt sprawy), co znacznie przekracza aktualnie obowiązującą kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę, w wysokości [...], ustalonego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. (Dz. U. Nr 171, poz. 1209). Zgodnie zaś ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie (postanowienie z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Godzi się tu zauważyć, że wnioskująca powoływała się na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów utrzymania. Na podstawie oświadczenia strony z dnia [...] oraz nadesłanych wraz z nim stosownych dokumentów źródłowych (faktury VAT, dowody wpłaty) ustalono, że wyżej wymieniona wydatkuje miesięcznie na leki [...], za zużycie wody [...] miesięcznie, za wywóz śmieci [...] za 6 miesięcy (co daje [...] miesięcznie), za zużycie prądu [...] miesięcznie oraz ponosi koszty zakupu opału (jak podała w wyżej wymienionym oświadczeniu z dnia [...], jest to [...] ton węgla po [...], co daje [...] na rok, czyli średnio miesięcznie [...] i do tego jego transport oraz wyładunek, w kwocie [...], co daje [...] miesięcznie). Dochodzą do tego koszty zakupu środków czystości w kwocie [...] miesięcznie, opróżnienia szamba w wysokości [...] oraz zakupu sprzętu rehabilitacyjnego [...]. Nadto z dołączonego do akt niniejszej sprawy postanowienia Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...], zawierającego informację o sytuacji materialnej i rodzinnej J. K. oraz opinię w kwestii zasadności przyznania jej pomocy pieniężnej ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (patrz: karta nr 4) wynika, że wnioskodawczyni wydatkuje na podatek od nieruchomości [...] rocznie (co daje [...] miesięcznie) oraz na telefon [...] miesięcznie. W tym miejscu warto odnotować, że w cytowanym wyżej piśmie z dnia [...] skarżąca wymieniła dodatkowo [...], które miała przeznaczyć na leki. Nie sposób jednak uznać tego oświadczenia za przekonujące, skoro nie określiła ona w jakim okresie miała wydatkować tak znaczną kwotę ani nie nadesłała jakichkolwiek dokumentów mogących potwierdzać ten fakt (sama oświadczyła, że nie jest w stanie udokumentować tych wydatków). Jak zatem wynika z powyższego, przeciętna miesięczna wartość obciążających ją kosztów stałych wynosi [...] a w rezultacie, po ich odliczeniu pozostaje do jej dyspozycji miesięcznie [...] (różnica pomiędzy kwotą [...] netto a omawianymi wydatkami). Nawet więc uwzględniwszy, że kwotę tą należy dodatkowo pomniejszyć o niezbędne koszty związane z wyżywieniem, to nie budzi wątpliwości, że umożliwia ona poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku dla niezbędnych potrzeb życiowych strony. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem nie sposób zgodzić się, aby skarżąca mogła ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kosztów związanych z niniejszą sprawą, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi wynoszącego [...]. Osiąga ona bowiem dochód, który – zważywszy rozmiar ponoszonych przez nią kosztów utrzymania, bez trudu pozwala na zaoszczędzenie takiej kwoty. W tym stanie rzeczy, nawet uwzględniając zły stan zdrowia wyżej wnioskującej, nie sposób uznać aby spełniała ona przesłankę, od której ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia zastosowanie prawa pomocy. Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.