IV SA/Gl 53/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (PPIS) w R. orzekł, że wobec B. M. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu rowka nerwu łokciowego - wymienionej w poz. 20.2 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu podniósł, że dochodzenie epidemiologiczne przeprowadzone w sprawie wykazało, iż skarżąca w całym okresie zatrudnienia, tj. w latach 1992 – 2009, na stanowisku ślusarz i operator pras wykonywała częste ruchy zginania i prostowania rąk w stawach łokciowych. Jednakże praca nie wymagała ciągłego utrzymywania łokci w pozycji zgiętej przy równoczesnym opieraniu ich o twarde podłoże. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w wyniku rozpoznania odwołania B. M., decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 235¹ K.p. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 z 2009 r. poz. 869), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawił sprawozdanie z dotychczasowego postępowania i przytoczył treść art. 235¹ Kodeksu pracy. Następnie wskazał, że na podstawie ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdził, iż wykonywanie pracy przez skarżącą w całym okresie zatrudnienia, tj. w latach 1992 – 2009, na stanowisku ślusarz i operator pras, było związane z częstym zginaniem i prostowaniem rąk w stawach łokciowych, lecz nie wymagało ciągłego utrzymywania łokci w pozycji zgiętej przy równoczesnym opieraniu ich o twarde podłoże. Wobec tego, na podstawie oceny narażenia zawodowego w całym okresie zatrudnienia skarżącej uznał, że sposób wykonywania przez nią pracy nie stwarzał warunków do powstania ucisku na nerw łokciowy. Ponadto wskazał, że skarżąca była badana w Poradni Chorób Zawodowych WOMP w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. i z dnia [...] r.), jednakże lekarze specjaliści tej placówki diagnostycznej – biorąc pod uwagę m.in. opis sposobu wykonywania pracy - nie stwierdzili podstaw do rozpoznania zespołu rowka nerwu łokciowego pochodzenia zawodowego. Podkreślił, że lekarze orzecznicy, w oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, ortopedyczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz wynik badania neurograficznego, rozpoznali u skarżącej stan po uwolnieniu nerwu pośrodkowego lewego z utrzymującymi się klinicznymi objawami obustronnego zespołu cieśni nadgarstka oraz zespołu rowka nerwu łokciowego po stronie lewej. Jednakże ze względu na brak potwierdzonego narażenia zawodowego – uznali, że nie ma podstaw do rozpatrywania zawodowej etiologii zespołu rowka nerwu łokciowego. Ponadto organ dodał, że lekarze specjaliści Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na podstawie obserwacji klinicznej przeprowadzonej w okresie 13 grudnia 2010 r. – 17 grudnia 2010 r., w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r., nie stwierdzili podstaw do rozpoznania u skarżącej przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu rowka nerwu łokciowego. Uzasadniając brak podstaw do rozpoznania wymienionej choroby zawodowej, lekarze specjaliści wyjaśnili, że według oceny narażenia zawodowego skarżącej, wykonywanie przez nią pracy wymagało częstych ruchów zginania i prostowania kończyn górnych w stawach łokciowych, a praca była wykonywana przy zgiętych kończynach górnych w stawach łokciowych, bez podparcia o podłoże. W związku z tym stwierdzili, że analiza narażenia zawodowego w zakresie sposobu wykonywania pracy nie ujawniła warunków powstania ucisku na nerw łokciowy. Dodali, że zespół rowka nerwu łokciowego może mieć związek z pracą w przypadku wykonywania czynności zawodowych wymagających ciągłego utrzymywania łokci w pozycji zgiętej przy równoczesnym opieraniu ich o podłoże. Natomiast według opisu sposobu wykonywania pracy przekazanego przez PPIS w R., skarżąca wykonywała pracę, przy której nie było konieczności podparcia stawów łokciowych. Ponadto lekarze orzecznicy stwierdzili, że wystąpienie zmian neurograficznych w nerwach pośrodkowych, łokciowym lewym oraz w nerwach kończyn dolnych może odpowiadać początkom polineuropatii lub zmianom korzeniowym w związku ze stwierdzonymi zmianami zwyrodnieniowymi i dyskopatycznymi odcinków – szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Współistniejące schorzenia skarżącej, takie jak ; cukrzyca, dna moczanowa, otyłość, zaburzenia gospodarki lipidowej, zaburzenia hormonalne, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, zaliczane są do pozazawodowych czynników patologicznych mających udział w powstawaniu neuropatii nerwów obwodowych typu neuropatii obwodowej. Wskazali, że uwzględniając powyższe dane, nie można uznać w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem, związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy. W opinii uzupełniającej z dnia [...] r., po przeanalizowaniu nadesłanych, nowych kart oceny narażenia zawodowego, lekarze specjaliści podtrzymali wnioski orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej wymienionej choroby zawodowej. Podkreślili, że w kolejno wykonywanych badaniach elektrofizjologicznych, stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przewodnictwa, nie tylko w nerwach pośrodkowych i łokciowym, ale również dotyczące fali zwrotnej w nerwach długich kończyn dolnych (brak jakiegokolwiek związku z wykonywaną pracą – polineuropatia). Organ odwoławczy stwierdził, że w jego ocenie opinie obu placówek diagnostycznych są spójne i zgodne w konkluzjach, a strona nie przedstawiła dowodów podważających ich zasadność. Podniósł, że orzeczenia WOMP i IMPiZŚ w S. uznał za uzasadnione w stopniu pozwalającym na przyjęcie ich za podstawę rozstrzygnięcia. Ponadto dodał, że skarżąca, poinformowana pismem z dnia 26 listopada 2012 r. w trybie art. 10 K.p.a. o prawie ustosunkowania się do całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, powiadomiła telefonicznie, iż podtrzymuje zarzuty odwołania i nie ma nowych dowodów mogących mieć wpływ na wynik postępowania w sprawie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, B. M. wskazała, że przez 17 lat pracowała jako operator pras, wykonując powtarzalne, wielokrotne, w krótkich odstępach czasu, szybkie i długotrwałe ruchy zginania i prostowania nadgarstków, a także szybkie, powtarzalne ruchy zginania i prostowania rąk w stawach łokciowych, co w efekcie doprowadziło do zespołu cieśni nadgarstka w obu dłoniach i aksonalnego uszkodzenia nerwu łokciowego lewego, a także prawego w mniejszym stopniu. Podniosła, że praca była wykonywana w pozycji siedzącej i stojącej, a sterowanie prasy było ręczne albo nożne, co spowodowało także zmiany chorobowe w zakresie kończyn dolnych, niesłusznie uznane za polineuropatię. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, podkreślenia wymagało, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zatem zrealizowanie dwóch warunków: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz ustalenie, że została - bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem - spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły łącznie przesłanki określone w cytowanym wyżej art. 235¹ Kodeksu pracy. Jak bowiem podkreślił organ odwoławczy, wykonywanie pracy przez skarżącą w całym okresie zatrudnienia, tj. w latach 1992 – 2009, na stanowisku ślusarz i operator pras, było związane z częstym zginaniem i prostowaniem rąk w stawach łokciowych, jednakże nie wymagało ciągłego utrzymywania łokci w pozycji zgiętej przy równoczesnym opieraniu ich o twarde podłoże. Wobec tego, na podstawie oceny narażenia zawodowego, dotyczącej całego okresu zatrudnienia skarżącej organ uznał, że sposób wykonywania przez nią pracy nie stwarzał warunków do powstania ucisku na nerw łokciowy, a więc również do wystąpienia zespołu rowka nerwu łokciowego. Uwzględniając powyższe, prawidłowo organ stwierdził, że pomimo rozpoznania przez lekarzy orzeczników, klinicznych objawów zespołu rowka nerwu łokciowego po stronie lewej - ze względu na brak narażenia zawodowego – nie było podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii tej choroby. Podkreślenia wymagało, że – jak wskazał również organ w zaskarżonej decyzji - lekarze specjaliści Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (zwanego dalej również IMP), uzasadniając brak podstaw do rozpoznania wymienionej choroby zawodowej, wyjaśnili, że według oceny narażenia zawodowego skarżącej, wykonywanie przez nią pracy wymagało częstych ruchów zginania i prostowania kończyn górnych w stawach łokciowych, jednakże praca była wykonywana bez podparcia kończyn górnych w stawach łokciowych o podłoże. W związku z tym stwierdzili, że analiza narażenia zawodowego w zakresie sposobu wykonywania pracy, nie ujawniła warunków powstania ucisku na nerw łokciowy. Co szczególnie istotne – lekarze orzecznicy IMP wyjaśnili, że zespół rowka nerwu łokciowego może mieć związek z pracą w przypadku wykonywania czynności zawodowych wymagających ciągłego utrzymywania łokci w pozycji zgiętej przy równoczesnym opieraniu ich o podłoże. Natomiast według opisu sposobu wykonywania pracy, sporządzonego w niniejszej sprawie – jak wskazał organ odwoławczy - skarżąca wykonywała pracę, przy której nie było konieczności podparcia stawów łokciowych. W ramach kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania, stwierdzić należało, że cytowane ustalenia w zakresie sposobu wykonywania pracy przez skarżącą, były zgodne z oceną narażenia zawodowego, przeprowadzoną w dniu 24 listopada 2011 r., według której, wykonywana przez skarżącą praca, wymagała częstych ruchów zginania i prostowania rąk w stawach łokciowych, ale nie wymagała ciągłego utrzymywania łokci w pozycji zgiętej przy równoczesnym opieraniu ich o twarde podłoże (k. 44 akt administracyjnych). Podobnie – według oceny narażenia zawodowego z dnia 7 kwietnia 2011 r. (k. 29 akt administracyjnych) – podczas pracy skarżącej, łokcie były uniesione w powietrzu, na wysokości klatki piersiowej, bez możliwości opierania ich o podłoże. Zgodny z powyższym, był również pierwszy w tej sprawie opis sposobu wykonywania pracy przez skarżącą - z dnia 8 czerwca 2010 r. - zgodnie z którym, praca była wykonywana w pozycji zgięcia w stawach łokciowych, a łokcie uniesione w powietrzu. Wobec powyższego, prawidłowo organ odwoławczy (jak i organ I instancji) uznał, że z powodu braku narażenia zawodowego, nie ma podstaw do stwierdzenia wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20.2 wykazu chorób zawodowych, tj. zespołu rowka nerwu łokciowego. W tym zakresie dodać należało, że – jak podniósł także organ odwoławczy - zarówno lekarze IMP, jak i Poradni Chorób Zawodowych WOMP w S. (dwukrotnie) - w sposób zgodny - stwierdzili brak podstaw do rozpoznania u skarżącej wymienionej choroby zawodowej. Podkreślenia przy tym wymagało, że orzeczenie IMP zostało wydane w wyniku obserwacji klinicznej skarżącej w dniach od 13 do 17 grudnia 2010 r., a następnie wnioski zawarte w tym orzeczeniu, zostały potwierdzone w opinii uzupełniającej z dnia 28 września 2012 r., wydanej po przeanalizowaniu nadesłanych, nowych kart oceny narażenia zawodowego. W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż prawidłowo organy obydwu instancji przyjęły, iż okoliczności sprawy nie uzasadniają wydania decyzji o stwierdzeniu wyżej wymienionej choroby zawodowej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie było podstaw do rozstrzygania wbrew wnioskom zawartym w czterech orzeczeniach lekarskich, które w sposób jednoznaczny wykluczyły rozpoznanie wymienionej choroby zawodowej. W tym zakresie trafna była również ocena organu odwoławczego, że orzeczenia lekarskie jednostek medycznych, w tym opina uzupełniająca IMP, są ze sobą spójne, ich konkluzje są zgodne, a skarżąca nie przedstawiła dowodów podważających ich zasadność. W oparciu o prawidłową ocenę zebranych w sprawie dowodów, organ – zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego - przeprowadził ustalenia w rozpoznawanej sprawie i zgodnie z tymi ustaleniami wydał rozstrzygnięcie. W konsekwencji – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił.