IV SA/Gl 533/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia oddala skargę Decyzją z dnia [...], nr [...] Inspektor Powiatowy Powiatowego Urzędu Pracy w D. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta D., orzekł o utracie przez A.G. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] z uwagi na podjęcie zatrudnienia. Następnie, to jest postanowieniem z dnia [...], nr [...] organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku przez skarżącego, w wyniku czego wydał decyzję z dnia [...], nr [...], mocą której uchylił przywołaną decyzję z dnia [...], nr [...] i orzekł o utracie przez wyżej wymienionego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]. Nadto, organ ten decyzją nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c i art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia za okres od [...] do [...] w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wskazał, że A.G. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. w dniu [...] i pobierał zasiłek dla bezrobotnych w okresie od [...] do [...]. Tymczasem na podstawie świadectwa pracy przedłożonego przezeń w dniu [...] wynika, że pracował on od dnia [...],a nie, jak podano wcześniej od [...]. W konsekwencji zasiłek pobrany za okres od [...] do [...] należało uznać za świadczenie nienależne, podlegające zwrotowi. W tym miejscu organ I instancji zaznaczył, iż rzeczone świadczenie nienależne w kwocie [...] zł zostało już przez stronę wpłacone na rachunek bankowy Powiatowego Urzędu Pracy w D. w dniu [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...], złożonym do Wojewody Ś., A.G. podniósł, że jakkolwiek zwrócił kwotę [...] zł stanowiącą wartość zasiłku pobranego za okres od [...] do [...], to jednak nie zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji aby stanowiła ona świadczenie nienależne. Podkreślił bowiem, że umowa o pracę zawarta przezeń w dniu [...] z spółką A na okres próbny od dnia [...] określa w pkt [...], że dniem rozpoczęcia pracy jest [...]. W konsekwencji, zgodnie z art. 26 Kodeksu pracy nawiązanie rzeczonego stosunku zatrudnienia nastąpiło właśnie z dniem [...]. Mając na względzie powyższe skarżący zażądał zwrotu kwoty, którą wpłacił na rachunek bankowy Powiatowego Urzędu Pracy w D. W toku postępowania odwoławczego Wojewoda Ś. w dniu [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanych wyżej decyzji organu I instancji z dnia [...], nr [...] (o utracie przez A.G. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...]) oraz z dnia [...], nr [...] (o uchyleniu rzeczonej decyzji z dnia [...] i pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z dniem [...]). W wyniku tego postępowania organ odwoławczy wydał w dniu [...] decyzję nr [...], mocą której stwierdził nieważność obu przywołanych rozstrzygnięć. Równocześnie, po rozpoznaniu odwołania Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...], nr [...] uchylił rozstrzygnięcie z dnia [...], nr [...] (orzekające o zwrocie nienależnego świadczenia) i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy podkreślając, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tej kwoty zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający był pouczony o tych okolicznościach. Mając na względzie powyższe organ II instancji podniósł, że zasiłek dla bezrobotnych pobrany przez skarżącego za okres od [...] do [...] jest świadczeniem nienależnym, gdyż wyżej wymieniony od dnia [...] był osobą zatrudnioną a tym samym nie spełniał wymogów wynikających z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. Niezależnie od powyższego Wojewoda Ś. wskazał, że okoliczności sprawy uzasadniają uchylenie decyzji stanowiącej przedmiot odwołania i umorzenie postępowania organu I instancji. Wywiódł bowiem, że wobec stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia [...] (o utracie przez A.G. statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...]) oraz z dnia [...] (o uchyleniu rzeczonej decyzji z dnia [...] i pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...]), kwestia pozbawienia strony statusu bezrobotnego podlegać będzie ponownemu rozpatrzeniu przez organ I instancji a tym samym postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia stało się bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.G. oświadczył, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego ponownie żądając zwrotu kwoty [...] zł, którą wpłacił na rachunek Powiatowego Urzędu Pracy w D. z tytułu zasiłku nienależnie pobranego za okres od [...] do [...]. Skarżący raz jeszcze podniósł zarzut naruszenia art. 26 Kodeksu pracy wywodząc, że skoro w umowie o pracę zawartej z spółką A określono, iż dniem rozpoczęcia przezeń pracy jest [...], to nawiązanie stosunku pracy nastąpiło dopiero począwszy od tej daty. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ II instancji powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji wskazując, że kwota zasiłku dla bezrobotnych pobrana przez A.G. za okres od [...] do [...] stanowi świadczenie nienależne albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, iż wyżej wymieniony nawiązał stosunek pracy od [...]. Pomimo to Wojewoda Ś. zaakcentował, że skoro decyzje organu I instancji orzekające o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku zostały unieważnione, to postępowanie w kwestii nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych stało się bezprzedmiotowe i dlatego decyzję z dnia [...], orzekającą o zwrocie omawianego świadczenia należało uchylić, umarzając jednocześnie postępowanie w I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Równocześnie, po myśli art. 134 §1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonego aktu, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Zasady dotyczące przyznawania i wypłacania świadczenia w postaci zasiłku dla bezrobotnych, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, określone zostały w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Stosownie zatem do treści art. 71 ust. 1 przywołanej regulacji, prawo do zasiłku przysługiwało bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli spełniał wymogi określone w pkt 1 i 2 wskazanego przepisu. W świetle powyższego nie budzi więc wątpliwości, że przesłanką warunkującą pobieranie rzeczonego zasiłku jest legitymowanie się statusem osoby bezrobotnej. Zgodnie przy tym z art. 2 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. za bezrobotnego uważa się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a - g lub i, j, lub cudzoziemca – członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy jednoczesnym spełnieniu warunków, o których mowa w lit. a – k tego przepisu. Z brzmienia przywołanego unormowania wynika zatem jednoznacznie, że bezrobotnym może być wyłącznie osoba niezatrudniona. W konsekwencji, z chwilą nawiązania stosunku pracy, uprawniony do pobierania zasiłku przestaje mieścić się w definicji bezrobotnego i dlatego starosta powiatowy jest tu zobligowany do wydania decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego (art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). W takiej sytuacji zasiłek dla bezrobotnych pobrany za okres następujący po nawiązaniu stosunku zatrudnienia jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 2004 r. Przepis ten stanowi bowiem, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający był o rzeczonych okolicznościach pouczony. Z mocy art. 76 ust. 1 osoba, która świadczenie takie pobrała, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, otrzymanej z tego tytułu kwoty wraz z przekazaną od niej zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Organ zatrudnienia wydaje w tym zakresie decyzję administracyjną w trybie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W niniejszej sprawie organ I instancji wydał decyzję orzekającą o zwrocie zasiłku dla bezrobotnych pobranego przez A.G. za okres od [...] do [...]. Powodem podjęcia takiego rozstrzygnięcia była okoliczność, iż wcześniejszą decyzją tego organu (wydaną [...]) skarżący z dniem [...] został pozbawiony statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Przywołana decyzja z dnia [...] uchylała poprzedni akt z dnia [...], mocą którego rozstrzygnięto o utracie przez wyżej wymienionego statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku począwszy od [...]. Organ I instancji orzekł o pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z dniem [...] albowiem jego zdaniem w tej dacie A.G. nawiązał stosunek pracy. Trzeba jednak podkreślić, że oba wskazane wyżej rozstrzygnięcia (to jest z dnia [...] oraz z dnia [...]) zostały unieważnione decyzją Wojewody Ś. z dnia [...]. Konsekwencją wskazanego faktu było to, że skutek prawny w postaci utracenia przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku przestał obowiązywać a w rezultacie odpadła okoliczność stanowiąca faktyczną podstawę orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organ II instancji prawidłowo uchylił decyzję zapadłą w tej kwestii w I instancji i orzekł o umorzeniu postępowania. Skoro bowiem w dniu wydania zaskarżonego aktu przyczyna rozstrzygnięcia o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku, polegająca na utracie przez skarżącego prawa do jego pobierania przestała istnieć, to omawiane rozstrzygnięcie nie mogło pozostać w obrocie prawnym. Należy także zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody Ś., że w przedstawionej sytuacji wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania, będąca podstawą do jego umorzenia. W świetle zaprezentowanych wyżej rozważań godzi się wskazać, że podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące prawidłowości ustalenia daty nawiązania przezeń stosunku pracy nie mogły odnieść skutku. Stanowią one bowiem przedmiot rozpoznania w odrębnym postępowaniu zawisłym przed tutejszym Sądem i pozostają bez wpływu na legalność decyzji stanowiącej przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie. O zgodności z prawem rozstrzygnięcia Wojewody Ś. z dnia [...], nr [...] przesądza bowiem to, że wobec odpadnięcia przyczyny wydania decyzji pierwszoinstancyjnej (zaistniałego wskutek stwierdzenia nieważności decyzji orzekających o utracie przez skarżącego statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku), uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania było w pełni uzasadnione. Równocześnie trzeba wyjaśnić, że sąd administracyjny nie jest władny nakazać wypłatę skarżącemu kwoty [...] zł uiszczonej przezeń na rachunek Powiatowego Urzędu Pracy w D. w ramach zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Skarżącemu przysługuje natomiast prawo do wystąpienia z takim żądaniem do właściwego organu zatrudnienia po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku. Umorzenie postępowania w kwestii nienależnie pobranego świadczenia powoduje bowiem jedynie to, że obciążający skarżącego obowiązek zwrotu wskazanej wyżej kwoty, przestał istnieć. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego podjęcia i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.