IV SA/Gl 536/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...]., Nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u E. B. choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, która to choroba została wymieniona w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115), zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem z dnia 30 lipca 2002 r. W jej uzasadnieniu organ administracyjny potwierdzając fakt zatrudnienia E. B. w warunkach narażenia na szkodliwe działanie hałasu, tj. pracę w okresie: [...] w obsłudze [...] (min. [...] i [...]);[...] jako [...] i [...] r. jako [...];[...] w KWK "A" w Z. kolejno na stanowiskach [...],[...],[...] i [...], [...], nie stwierdził podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej słuchu. Organ podkreślił, że strona była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie nie rozpoznano choroby zawodowej z uwagi na niespełnione kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym. W odwołaniu pełnomocnik E. B. wniósł o zmianę powyższego rozstrzygnięcia poprzez stwierdzenie choroby zawodowej słuchu. Zdaniem pełnomocnika należy przyjąć, że jeżeli u odwołującego wykryto schorzenia słuchu, a warunku pracy wskazują z niemal całkowitym prawdopodobieństwem na jego etiologię zawodową, to jego obowiązkiem było stwierdzenie choroby zawodowej. Tym bardziej, że organ orzekający nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z długoletnią pracą w narażeniu na czynnik szkodliwy. Nadto, pełnomocnik odwołującego wniósł o przeprowadzenie powtórnego badania laryngologicznego przez biegłych lekarzy innej jednostki orzeczniczej. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem z dnia 30 czerwca 2009 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W pierwszej kolejności organ odwoławczy podniósł, że w dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., którego § 11 ust. 1 nakazuje do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosowanie przepisów tego rozporządzenia z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Dotyczy to zwłaszcza wydanych już w sprawie orzeczeń lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Poradni Chorób Zawodowych S. z dnia [...]r. nr [...] i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. nr [...]. Nadto podkreślono, iż obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, znajduje się w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. pod tą samą pozycją, co w załączniku do nieobowiązującego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Organ wskazał, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało pracę E.B. w latach: [...] w B, C, D jako [...],[...] w E, F jako [...] i w latach [...] w KWK "A" w Z., "G" w G. jako [...] oraz jako [...], gdzie był eksponowany na hałas. Uznano tym samym, że strona w okresie swojej aktywności zawodowej w latach [...] pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Odwołujący został poddany badaniu w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]) oraz w toku postępowania odwoławczego w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]). Lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) w konkluzjach orzeczeń wykluczyli u badanego istnienie choroby zawodowej narządu słuchu i nie zakwalifikowali rozpoznanego niedosłuchu do poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczeń uznano, że stwierdzony na podstawie aktualnych badań audiometrycznych stan narządu słuchu odwołującego nie spełnia określonych w wykazie chorób zawodowych kryteriów diagnostycznych ze względu na wielkość ubytków słuchu (obustronnie poniżej 45dB) oraz lokalizację uszkodzenia słuchu (niedosłuch odbiorczy obustronny bez cech lokalizacji ślimakowej). Inaczej ujmując, charakter niedosłuchu oraz trwałe podwyższenie progu słuchu obustronnie nie spełniające kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym nie upoważniają zgodnie z obowiązującymi kryteriami diagnostyczno - orzeczniczymi do uznania choroby zawodowej narządu słuchu. Powyższe orzeczenia lekarskie w świetle obecnie obowiązujących przepisów zachowują swoją ważność, gdyż zakres badań i ich metodologia nie uległy zmianie. Ze zgromadzonej dokumentacji (karty oceny narażenia zawodowego z dnia [...] r. i z dnia [...] r., skierowania do badania w celu rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...] r., zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie choroby zawodowej z dnia [...] r.) wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie rozpoznania choroby zawodowej zostało rozpoczęte w czasie obowiązywania przepisów rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Nadto, pełnomocnik odwołującego poinformowany pismem z dnia [...] r., w trybie art. 10 K.p.a., o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji nie przedstawił nowych dowodów i okoliczności dotyczących toczącego się postępowania w sprawie choroby zawodowej nie znanych do tej pory organom inspekcji sanitarnej. W konsekwencji wobec braku rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie miał podstaw by uwzględnić odwołanie. Odpowiadając na zarzuty podniesione w odwołaniu organ wyjaśnił, że zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej został uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. i był w niniejszej sprawie zachowany. Zgodnie z zawartą w § 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. definicją choroby zawodowej - konieczną przesłanką jej stwierdzenia jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie stanowiącym załącznik do tego aktu prawnego. Do medycznego rozpoznawania chorób zawodowych właściwymi są lekarze zatrudnieni w upoważnionych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia wymienieni w § 5 powołanego rozporządzenia. Odwołujący był badany w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych, gdzie lekarze specjaliści uznali, że brak jest przesłanek do zdiagnozowania choroby zawodowej. Nie ma również podstaw by te orzeczenia, oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczym, kwestionować. Musiało to skutkować u odwołującego odmową stwierdzenia przez organ choroby zawodowej słuchu wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania celem wydania decyzji stwierdzającej u skarżącego zawodowego urazu akustycznego. Ponadto, domagał się zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na stwierdzeniu braku związku przyczynowego ubytku słuchu z warunkami pracy oraz ustaleniu, że występujący u skarżącego niedosłuch nie ma cech choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w sprawie dotychczasowe stanowisko i przytaczając argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności z przyjdzie zauważyć, iż Kodeks pracy (Dz. U z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały już w chwili wydania decyzji organu odwoławczego. W rezultacie to według zapisów rozporządzenia należy oceniać postępowanie organów administracji. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem 3 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. W tym stanie rzeczy, nie można odmówić mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim, wydanym na podstawie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., które mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) utraciło moc z dniem 3 lipca 2009r., albowiem czynności dokonane w toku postępowań wszczętych przed dniem 3 lipca 2009 r. pozostają skuteczne, a określenie definicji choroby zawodowej zawarte w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w całości bez wprowadzenia w nim zmian przejął art. 235¹ Kodeksu pracy. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Wymaga zaakcentowania, iż organy sanitarne obu instancji, działając w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego, zgodnie przyjęły, że skarżący pracował w warunkach, w których występował czynnik szkodliwy dla zdrowia w postaci hałasu. Bezsporna jest w związku z tym okoliczność świadczenia przez niego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., jak również nieobowiązującego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Jednakże wymaga podkreślenia, że dla zakwalifikowania schorzenia słuchu wywołanego hałasem, jako choroby zawodowej opisanej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, ustawodawca nakazał jej zdiagnozowanie, jako obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz. W konsekwencji pojęcie choroby zawodowej narządu słuchu zostało związane definicją prawną określoną w wykazie, która nie jest jednoznaczna z rozumieniem choroby w sensie medycznym (pozazawodowym). Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie lekarze orzecznicy obu uprawnionych jednostek orzeczniczych (I i II stopnia) nie stwierdzili u skarżącego choroby zawodowej. Oba orzeczenia lekarskie zostały wydane przez uprawnione jednostki, które dysponują specjalistycznymi wiadomościami, a ich uzasadnienia są przekonywujące. Wywiedziono w nich w sposób nie budzący wątpliwości, iż przeprowadzone specjalistyczne badania nie pozwoliły na stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej z uwagi na odmienny stopień i charakter niedosłuchu w odniesieniu do kryteriów ujętych w wykazie chorób zawodowych. Biegli lekarze Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. w orzeczeniu z dnia [...] r. po przeprowadzonej diagnostyce audiologicznej obejmującej audiometrię tonalną i impedancyjną stwierdzili wprawdzie u skarżącego obustronne uszkodzenie słuchu, jednakże nie upoważniające do stwierdzenia choroby zawodowej. Zdiagnozowano przesunięcie progu słuchu określone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2, 3 kHZ wynoszące w UP 35 dB, a w UL 28 db, natomiast w próbie nadprożowej nie dało się potwierdzić ślimakowej lokalizacji uszkodzenia słuchu. W konsekwencji potwierdzone uszkodzenie słuchu nie spełnia kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym. Również w kolejnym sporządzonym na potrzeby postępowania odwoławczego orzeczeniu lekarskim, Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. wskazano, że u skarżącego nie rozpoznano obustronnego trwałego ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego obustronnym podwyższeniem progu słuchu powyżej 45 dB, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz z uwagi na lokalizację uszkodzenia słuchu (niedosłuch odbiorczy obustronny bez cech lokalizacji ślimakowej oraz wielkość średniego ubytku wynoszącego dla UP 36 dB i UL 29 dB. Opinię wydano oparciu o przeprowadzone badania lekarskie oraz wykonaną diagnostykę audiologiczną. Zważyć należy, iż oba orzeczenia lekarskie zostały sporządzone przez profesjonalne jednostki, które dysponują specjalistycznymi wiadomościami, a uzasadnienie obu orzeczeń jest przekonywujące. Wywiedziono w nich w sposób nie budzący wątpliwości, że stwierdzony u skarżącego niedosłuch nie jest chorobą zawodową ani według rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., jak również nieobowiązującego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Podkreślenia wymaga, że organy inspekcji sanitarnej nie kwestionowały występowania u skarżącego schorzenia słuchu, jednak różny jest jego stopień w odniesieniu do kryteriów ujętych w wykazie chorób zawodowych. Opinie lekarskie obu jednostek orzeczniczych były w tym zakresie jednoznaczne i jednomyślne. Chorobą zawodową jest bowiem wyłącznie takie schorzenie, które widnieje w wykazie sporządzonym przez ustawodawcę, a decyzja wydana w tym przedmiocie pozbawiona jest cech uznania administracyjnego. Reasumując, brak przesłanki w postaci rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej, określonej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. przez upoważnione jednostki orzecznicze, uniemożliwia jej stwierdzenie. W tej sytuacji dla wyniku sprawy nie ma znaczenia okoliczność podnoszona w skardze, że skarżący pracował w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, skoro występującemu u niego schorzeniu nie można przypisać cech choroby zawodowej. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji. Wobec oddalenia skargi sąd nie miał możliwości zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.