IV SA/Gl 539/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2010 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stwierdził u G.P. choroby zawodowej wywołanej działaniem promieniowania jonizującego pod postacią zaćmy popromiennej wymienionej w poz. 16/5 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ ten odwołał się wpierw do orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawionego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Następnie wskazany organ przywołał ustalenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz ocenę narażenia sporządzoną przez przedstawicieli służb BHP KWK "A" wykluczającą narażenie na promieniowanie jonizujące. Wskazano, że strona pracująca na stanowisku [...],oraz [...] od 1994 r. do nadal, pracowała w warunkach, w których narażenie na promieniowanie jonizujące jest na bardzo niskim poziomie i nie przekracza 1 mSv/rok, czyli w takich, które nie stwarzały możliwości powstania choroby zawodowej – zaćmy popromiennej. Z powyższą decyzją nie zgodziła się G. P., która wniosła odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K.. W odwołaniu tym podniosła, że od 1996 r. do 2004 r. używała na stanowisku pracy analizatora niezabudowanego, który nie był zamykany. Pracuje w kontroli jakości węgla, a w pomieszczeniu znajdują się urządzenia jonizujące analizatory. Dopiero od 2004 r. analizatory te są zabudowane. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył warunki, które muszą być spełnione, aby rozpoznać chorobę zawodową. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że strona nie pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania zaćmy popromiennej i podkreślił, że obie placówki medyczne w wydanych orzeczeniach nie rozpoznały u G. P. choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych. Rozpoznane u strony schorzenie wyklucza jego związek z pracą zawodową. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podniósł, iż zapewnił stronie czynny udział w prowadzonym postępowaniu oraz zwrócił uwagę na fakt, że brak jest podstaw do skierowania strony na dodatkowe badania z uwagi na wyczerpanie dwuinstancyjnego trybu orzeczniczego w tym zakresie. Podniesione okoliczności skłoniły organ do wydania rozstrzygnięcia odmawiającego uwzględnienie wniesionego odwołania. G. P. nie zgodziła się z przedstawioną powyżej decyzją i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wystąpiła o uchylenie powyższej decyzji i o stwierdzenie choroby zawodowej. W motywach skargi podniosła, że w trakcie badań okresowych stwierdzono u niej zaćmę popromienną na dowód czego załączyła zaświadczenie lekarskie oraz odpisy wyników badań profilaktycznych. Podtrzymała swoje oświadczenie zamieszczone w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji o wykonywaniu przez nią pracy do 2004 r. przy źródle otwartym analizatora LT1 niezabudowanego. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 maja 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 1160/07 uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia podkreślono, że postępowanie dowodowe w sprawie zawiera szereg uchybień, które uzasadniają uwzględnienie wniesionej skargi. Wskazano, iż organ nie wyjaśnił czy skarżąca pozostawała w narażeniu na promieniowanie jonizujące o niskiej dawce promieniowania, czy też w środowisku jej pracy nie występowało narażenie na promieniowanie jonizujące. Zwrócono uwagę na fakt, iż orzeczenia obu uprawnionych placówek medycznych nie są prawidłowe, ponieważ nie można z nich wywnioskować, czy przy wydawaniu ich wzięto pod uwagę dokumentację lekarską pochodzącą z kolejnych badań profilaktycznych skarżącej, a także z badań, jakim poddana była przy przyjmowaniu do pracy. Zdaniem Sądu organ administracji publicznej nie może oprzeć rozstrzygnięcia na orzeczeniu lekarskim nie zawierającym przekonującego uzasadnienia, bądź sprzecznym z przepisami prawa. Dysponując wadliwym orzeczeniem organ administracji publicznej zobowiązany jest wezwać orzeczników do uzupełnienia wydanych orzeczeń w kierunku przez niego wskazanych bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki medycznej z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Uwzględniając skargę Sąd zobowiązał organ odwoławczy do dokonania weryfikacji stanowiska placówki medycznej przede wszystkim w celu uzyskania odpowiedzi, czy uszkodzenie narządu wzroku w postaci zaćmy podtorebkowej tylnej oka lewego, jakie występuje u skarżącej nosi cechy zaćmy popromiennej. Ocena wpływu środowiska pracy na jej schorzenie powinna zostać dokonana, przy uwzględnieniu indywidualnych cech skarżącej na czynniki szkodliwe występujące w środowisku pracy. W ramach ponownego postępowania dowodowego zalecono zweryfikować oceny narażenia zawodowego poprzez nakazanie pracodawcy dokonania ustaleń, czy skarżąca poddana była procesowi, w którym jej organizm podlegał działaniu promieniowania jonizującego, jak również pracodawca winien wyjaśnić jakiego rodzaju urządzenie obsługiwała skarżąca, w tym okresie, gdy pojęcie "zamkniętego źródła promieniowania" nie miało odniesienia prawnego. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację prezentowaną przez organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Wskazano, iż wypełniając zalecenia tutejszego Sądu za pośrednictwem organu pierwszej instancji przeprowadzono ocenę narażenia zawodowego skarżącej i uzyskano z Instytutu Medycyny Pracy w Ł. orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., w którym lekarz specjalista orzekł o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej – zaćmy popromiennej, to jest zaćmy wywołanej działaniem promieniowania jonizującego, gdyż uznał, że obraz kliniczny zmian stwierdzanych badaniem okulistycznym ( starczowzroczność, krótkowzroczność, zaćma biegunowa przednia oka lewego) i fakt, że G. P. nie pracowała w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące, brak jest podstaw do uznania zmian w narządzie wzroku skarżącej jako następstwo warunków pracy i tym samym do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zaćmy popromiennej. W końcowej części uzasadnienia wskazano, iż strona miała zapewniony czynny udział w sprawie i możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła G. P. W skardze tej stwierdza, że w orzeczeniach trzech placówek medycznych nie rozpoznaje się u niej zaćmy popromiennej w sytuacji, kiedy lekarz przychodni przyzakładowej stwierdza występowanie takiej zaćmy. Organ odwoławczy uznaje, że strona nie pracowała w warunkach stwarzających ryzyko zaćmy popromiennej, strona natomiast utrzymuje, że do 2004 r. pracowała w warunkach narażenia, gdyż w pobliżu otwartego źródła, którego dzisiaj już na terenie Kopalni nie ma – analizatora typu LT1 niezabudowanego znajdującego się w pomieszczeniu wykonywanej pracy. Został on zlikwidowany dopiero po 2004 r. na analizator zabudowany. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny stosownie do postanowień art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem legalności, a zatem w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 12 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd, stosownie do postanowień art. 134 cytowanej ustawy rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie w pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na unormowania prawne stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji, otóż decyzja ta podjęta została w oparciu o postanowienia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Podniesiona okoliczność posiada znaczenie w rozpatrywanej sprawie, albowiem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w zakresie w jakim określa wytyczne dotyczące treści rozporządzenia oraz wymienione powyżej rozporządzenie Rady Ministrów są niezgodne z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Co prawda wskazany wyrok zakładał, że przepisy te utracą moc po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku, co nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r. Zatem zdaniem Sądu z dniem 3 lipca 2009 r. nastąpiła utrata mocy wskazanych przepisów i z tą chwilą orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydana została ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie. Wskazane stanowisko znajduje umocowanie w treści art.190 ust. 4 Konstytucji RP, który zawiera zasadę wzruszenia ostatecznych rozstrzygnięć, jakie zapadły na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją RP. Stosownie do postanowień art. 145 a Kodeksu postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy decyzja wydana została na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą strona może żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględnia wniesioną skargę jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Obok wskazanej powyżej przesłanki uzasadniającej uwzględnienie wniesionej skargi przyjdzie dostrzec także i inne uchybienie, którego dopuścił się organ administracji, otóż w wyroku tutejszego Sądu z 16 maja 2008 r. wskazano jakie okoliczności mają być wyjaśnione przez uprawnioną placówkę medyczną w ramach ponownie prowadzonego postępowania dowodowego. Wskazania te zostały precyzyjnie określone i sprowadzały się do wyjaśnienia genezy schorzenia występującego u skarżącej – stwierdzonego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy zwrócił się do uprawnionej placówki o zajęcie stanowiska w sprawie. W przedłożonych aktach administracyjnych znajduje się orzeczenie lekarskie nr [...] sporządzone w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. W przypadku tego orzeczenia przyjdzie zwrócić uwagę na następujące okoliczności. Orzeczenie to sporządzone zostało jednoosobowo. Jak można wnioskować z informacji w nim zawartych oraz pisma przekazującego dokumentację medyczną skarżącej, orzeczenie to sporządzone zostało na podstawie przedłożonej dokumentacji medycznej oraz po przeprowadzeniu własnych badań jednakże w orzeczeniu tym nie wyjaśniono kluczowych wątpliwości, na które uwagę zwrócił w swoim uzasadnieniu tutejszy Sąd. Oznacza to, że organ odwoławczy z formalnego punktu widzenia wykonał zalecenia zamieszczone w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu, jednakże od strony merytorycznej podniesione wątpliwości nie zostały wyjaśnione. W konsekwencji należy uznać, że organ administracji nie wypełnił nałożonych na niego obowiązków, a tym samym dopuścił się naruszenia nie tylko przepisów art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, ale także i art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ administracji publicznej winien kierując się wskazaniami zamieszczonymi w wyroku tutejszego Sądu z dnia 16 maja 2008 r. uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie opinii uprawnionej do tego placówki medycznej oraz mając na względzie nowe uregulowania prawne obowiązujące od dnia 3 lipca 2009 r. podjąć stosowną decyzję administracyjną. W niniejszej sprawie Sąd nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji, stosownie do postanowień art. 152 wyżej wymienionej ustawy, ponieważ mocą zakwestionowanej decyzji organy odmówiły rozpoznania u strony choroby zawodowej. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. su.