IV SA/Gl 542/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant St. sekr. sąd Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A S.A. w C. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.), oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził u G.M. chorobę zawodową: nowotwór złośliwy powstały w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi – raka płuca, wymieniony w poz. 17/1 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził, że orzeczeniem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] nr [...] rozpoznano u G.M. chorobę zawodową – nowotwór złośliwy powstały w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi – rak płuca. W dalszej części uzasadnienia organ ten przedstawił przebieg kariery zawodowej strony i stwierdził, że wykonywał on pracę w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej z uwagi na pracę w narażeniu na czynniki szkodliwe: arsen, jednocześnie ustalono, że nie był narażony na chrom i azbest. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się A S. A. w C., która wniosła odwołanie do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. W odwołaniu tym zarzuciła powyższej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w stopniu pozwalającym na obiektywną ocenę stanu zdrowia G.M. oraz przyczyn wystąpienia u niego choroby i chwili powstania. Nadto zarzucono naruszenie art. 80 tego Kodeksu polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, a w tym uznania, że choroba powstała w następstwie pracy w A S.A. w C., jak również braku wskazania związku przyczynowego pomiędzy tym schorzeniem a pracą na rzecz wymienionego podmiotu. Dodatkowo decyzji tej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez pominięcie dowodów, które stanowiły przeciwdowód orzeczeniu lekarskiemu i podważały zawarte w nim wnioski. Wskazanej decyzji zarzucono również naruszenie zasady prawdy obiektywnej albowiem przeprowadzono niewłaściwą ocenę stanu faktycznego poprzez uznanie, że choroba spowodowana została warunkami pracy. W motywach stanowiska rozwinięto postawione zarzuty i przedstawiono argumentację, która skłoniła do wniesienia odwołania. Pismem z dnia [...] odwołująca się A wniosła pismo uzupełniające domagając się w nim wystąpienia z urzędu do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w celu sporządzenia dodatkowej opinii dotyczącej możliwości wywołania stwierdzonej u G.M. choroby zawodowej w następstwie wykonywania zatrudnienia w warunkach narażenia w odwołującej się A, nadto o dopuszczenie z urzędu opinii biegłego sporządzonej na analogiczną okoliczność, nadto wystąpiono o wydłużenie terminu do zgłoszenia przez odwołującą się A nowych wniosków i dowodów. W kolejnych pismach kierowanych do organu odwoławczego strona odwołująca się postulowała sporządzenie opinii przez Instytut Medycyny Pracy im. [...] w Ł., jak również podkreślono w nich, że to na organie ciąży obowiązek zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania oraz przybliżył motywy, którymi kierował się organ pierwszej instancji podejmujący kwestionowaną decyzję, a następnie przytoczono przepisy prawa warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej. W dalszej części uzasadnienia przybliżono warunki pracy wykonywanej przez G.M. i uznano, że pracował on w warunkach narażenia na powstanie przedmiotowej choroby zawodowej, ponieważ pracował w środowisku, w którym występowały związki arsenu. Podkreślono również, że placówka medyczna wypowiadająca się w tej sprawie rozpoznała u wyżej wymienionego chorobę zawodową. Dalsza część uzasadnienia decyzji organu odwoławczego poświęcona została przedstawieniu stanowiska odwołującej się A, jak i zgłaszanych wniosków dowodowych. Zauważono, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wyłącznie pracownik jest podmiotem upoważnionym do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie badania przez lekarzy jednostki orzeczniczej II stopnia i sytuacja taka nie narusza zasady równości stron w postępowaniu administracyjnym wywodzonej z treści art. 32 Konstytucji RP. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła A w C., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego I.S. W skardze tej zarzucono powyższej decyzji naruszenie art. 2351 Kodeksu pracy poprzez przyjęcie, że znajduje on zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki warunkujące uznanie choroby G.M. za chorobę zawodową; naruszenie art. 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, polegające na wydaniu decyzji na podstawie orzeczenia lekarskiego, które wydane zostało z naruszeniem tego przepisu; art. 6 ust. 4 i ust. 5 powyższego rozporządzenia poprzez pominięcie przez organ okoliczności, iż ocenę narażenia zawodowego sporządza się w oparciu o ocenę przeprowadzoną bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego, jak również w oparciu o dokumentację medyczną z leczenia pracownika; art. 8 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 4 tegoż rozporządzenia poprzez pominięcie dowodów zgłoszonych przez skarżącego, jak również poprzez przyjęcie, że formularz oceny narażenia zawodowego został sporządzony w sposób rzetelny i prawidłowy. Nadto zarzucono powyższej decyzji naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na nie dokonaniu wnikliwej oceny sprawy i wyjaśnienia stanu faktycznego; art. 8 tego Kodeksu poprzez naruszenie zawartej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli, polegające na rozstrzygnięciu wątpliwości na niekorzyść skarżącego; art. 75 powyższego Kodeksu polegające na pominięciu dowodów i środków dowodowych zgłoszonych przez stronę skarżącą; art. 77 powoływanego aktu polegające na zebraniu niepełnego materiału dowodowego i poddanie go błędnej ocenie oraz naruszenie art. 80 wskazanego Kodeksu polegające na niedopełnieniu przez organ obowiązku oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście tego, czy rozpoznanie choroby zawodowej u G.M. zostało wystarczająco udokumentowane. W motywach skargi rozwinięto podniesione powyżej zarzuty, jak również podkreślono, że w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego nie wyjaśniono w sposób pełny tego, czy powstała choroba mogła mieć podłoże genetyczne, przebyte choroby oraz wynikać z palenia tytoniu. Zdaniem skarżącej A, w aktach brak jest na tę okoliczność jakichkolwiek ustaleń. W tej części uzasadnienia zwrócono również uwagę na fakt, iż organ orzekający w sprawie nie dokonał wnikliwej analizy sprawy, a mianowicie nie dokonał oceny ilości i postaci arsenu występującej w środowisku pracy, która zdaniem skarżącej jest śladowa. Nadto w odniesieniu do tej okoliczności nie przeprowadzono żadnych badań pod kątem szkodliwości, a ponadto pominął zgłoszone przez skarżącą dowody i środki dowodowe. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącej strony podtrzymał wniesioną skargę, jak również podkreślił, iż z posiadanej przez skarżącą karty charakterystyki nie wynika zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka w związku z występującą znikomą ilością arsenu w zakładzie pracy. Zwrócono także uwagę na występowanie arsenu w środowisku, a w szczególności w glebie i w powietrzu i podniesiono, że organ na tę okoliczność nie przeprowadził żadnych czynności procesowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie przedstawić stan prawny jaki stanowił podstawę do podjęcia rozstrzygnięć przez organy administracji w sprawie. Stosownie do postanowień art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym. Po myśli art. 2352 tego Kodeksu rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W świetle powyższych przepisów z chorobą zawodową spotykamy się jedynie wówczas, gdy wystąpi związek przyczynowo-skutkowy między zdiagnozowaną chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych a "narażeniem zawodowym", czyli występowaniem szkodliwych dla zdrowia czynników w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tym samym rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, bez występowania narażenia zawodowego oznaczało będzie, że dana choroba nie została spowodowana czynnikami występującymi w środowisku pracy i nie będzie mogła być uznana za chorobę zawodową. Analogiczne rozstrzygnięcie zapadnie także wówczas, gdy pomimo rozpoznania schorzenia odpowiadającego chorobie zawodowej oraz zatrudnienia w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby, uprawnione placówki medyczne wskażą w sposób nie budzący wątpliwości inne powody schorzenia niż związane z wykonywaniem pracy w warunkach narażenia. Choroba zawodowa nie zostanie rozpoznana także wówczas, gdy udokumentowane objawy choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych wystąpią po okresie zatrudnienia w warunkach narażenia i po okresie wskazanym w przepisach prawa jako uprawniającym do rozpoznania takiej choroby. Przedstawiona powyżej analiza stanu normatywnego była niezbędna, albowiem w rozpatrywanej sprawie Sąd zetknął się z sytuacją, w której pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił rozstrzygnięciom organów administracji liczne naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. W rozpatrywanej sprawie kluczową rolę odgrywa unormowanie zamieszczone w art. 2352 Kodeksu pracy. Zgodnie z nim rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym, albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Jak wynika z treści odwołania i skargi do tutejszego Sądu, pełnomocnik skarżącej Spółki utrzymuje, że postępowanie dowodowe w sprawie nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i pozwalający ustalić faktyczny wpływ zatrudnienia przez skarżącą Spółkę na stan zdrowia G.M., a w szczególności rozpoznane u niego schorzenie. W tej sytuacji odnieść należy się do zgromadzonego przez organy administracji materiału dowodowego leżącego u podstaw zapadłych w sprawie rozstrzygnięć. Podkreślić należy, że organy obu instancji, okres narażenia na ryzyko powstania choroby zawodowej wyznaczyły na lata [...] oraz [...]. Analogiczny okres narażenia przyjęła placówka medyczna wypowiadająca się w sprawie. W tym miejscu podkreślić należy, że wskazany okres narażenia wynika ze sporządzonej karty oceny narażenia zawodowego, jak również z dołączonych do niej kart charakterystyki poszczególnych preparatów, z którym G.M. w trakcie zatrudnienia miał kontakt. Zaznaczyć trzeba, że karty charakterystyki preparatów, z którymi G.M. miał kontakt dołączone zostały przez skarżącą Spółkę na etapie postępowania odwoławczego. Z kart zgromadzonych w trakcie postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji wynika, że G.M. w okresie zatrudnienia w skarżącej Spółce narażony był na oddziaływanie arsenu, a zatem czynnika wywołującego schorzenie u niego występujące. W sporządzonej karcie oceny narażenia zawodowego przyjęto, iż G.M. pracował w warunkach narażenia na wskazany środek. Wyniki przedłożone przez skarżącą Spółkę na etapie postępowania odwoławczego nie wykluczyły wpływu tego środka na stan zdrowia G.M., a sygnalizują jedynie, że poziom jego występowania był niewielki. W orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] okres narażenia zawodowego oznaczono w sposób przyjęty w karcie oceny narażenia zawodowego i zamieszczono w nim następujące stwierdzenie, iż biorąc pod uwagę narażenie zawodowe, okres latencji, charakter i lokalizację nowotworu istnieją podstawy do uznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii stwierdzonego u pacjenta raka płuc. W świetle powyższego organy administracji dysponowały materiałem dowodowym, jak również przewidzianym orzeczeniem uprawnionej placówki medycznej, w którym rozpoznano u G.M. schorzenie uznane za chorobę zawodową. W tej sytuacji zgromadzony materiał dowodowy uprawniał organ do wydania rozstrzygnięcia korzystnego dla osoby ubiegającej się o stwierdzenie występowania u niej choroby zawodowej. Pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił decyzjom organów inspekcji sanitarnej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego ocenić wpływu na stan zdrowia G.M. warunków pracy w skarżącej Spółce. Pełnomocnik Spółki zaakcentował, że w trakcie postępowania dowodowego nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia. Podkreślono, że lekarz orzecznik nie przeprowadził pełnego wywiadu w kierunku innych czynników mogących wywołać rozpoznaną chorobę, nadto w trakcie postępowania nie dokonano obiektywnej oceny warunków narażenia zawodowego. Sygnalizując powyższe uchybienia zgłoszono liczne naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, zwłaszcza w zakresie wyjaśnienia prawdy obiektywnej. Podkreślić należy, że zarzuty sformułowane przez pełnomocnika skarżącej Spółki mają istotny charakter i w przypadku potwierdzenia ich zasadności stanowiłyby przesłankę uwzględnienia wniesionej skargi. Na wstępie tej części rozważań przyjdzie stwierdzić, że w ramach postępowania dowodowego Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. wypowiedział się w orzeczeniu z dnia [...]. Orzeczenie to w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie odpowiada wymogom przewidzianym takiemu dokumentowi, ponieważ zawiera opis przeprowadzonych badań, wskazuje na lokalizację nowotworu, jak również zawiera jasną i jednoznaczną konkluzję. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że z uwagi na korzystne dla G.M. orzeczenie nie występował on ze środkiem odwoławczym do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., a podkreślenia wymaga fakt, iż tylko zainteresowany pracownik uprawniony jest do skorzystania ze środka odwoławczego względem orzeczenia uprawnionej placówki pierwszej instancji. Pozbawienie zakładu pracy możliwości wnoszenia odwołania od takiego orzeczenia nie jest przejawem naruszenia zasady równości stron w postępowaniu administracyjnym. Zatem sformułowany przez pełnomocnika skarżącej Spółki zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego nie może być uwzględniony. Zdaniem skarżącej Spółki organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisów dotyczących postępowania dowodowego oraz związanych z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, że zdaniem skarżącej Spółki organy obu instancji podjęły rozstrzygnięcia w sprawie bez należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności nie odniosły się do innych przyczyn etiologii rozpoznanego u G.M. schorzenia. Zarzuty skarżącej Spółki nie mogą być uwzględnione, ponieważ wynikają one z subiektywnego przeświadczenia, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności. Potwierdzeniem takiego stanowiska skarżącej Spółki są zarzuty dotyczące etiologii schorzenia u G.M., ponieważ zarzucono organom administracji, iż nie przeprowadziły stosownego postępowania wyjaśniającego na okoliczność oddziaływania arsenu występującego w środowisku, czy też inne czynniki takie jak palenie tytoniu, czynniki genetyczne czy przebyte choroby. Zarzuty tego typu nie mogą być uwzględnione, ponieważ podstawą podjęcia rozstrzygnięcia przez organy obu instancji były dokumenty uzyskane w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, a mianowicie orzeczenie uprawnionej placówki medycznej oraz ocena narażenia zawodowego. Zgromadzone w ramach postępowania dowodowego dokumenty w sposób jednoznaczny stwarzały organom administracji publicznej podstawę dla podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. Zgłaszane przez skarżącą Spółkę wnioski dowodowe zmierzają nie tyle do wyjaśnienia okoliczności sprawy, ale do przedłużenia prowadzonego postępowania i podejmowania czynności procesowych, które w sposób pozorny będą zmierzały do ustalenia stanu faktycznego. W świetle powyższego zdaniem składu orzekającego sformułowany zarzut dotyczący naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie, a tym samym brak jest podstaw do uznania, że organy administracji naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. mw