IV SA/Gl 55/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi B. Ż. i A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących kwotę 240 złotych (słownie: dwieście czterdzieści złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] Nr[...], na podstawie art.9 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm., zwanej dalej "ustawą") i art. 104 i 107 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku E. Ż. z dnia 20 sierpnia 2014 r., odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym B. Ż. i A. Ż. Organ wskazał, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni obliczony na podstawie zaświadczenia Nr [...] o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych z Urzędu Skarbowego za 2013 r. wyniósł 741,41 zł. Prezydent powołał art. 9 ust. 2 ustawy akcentując, że świadczenie przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 725 zł. Zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Jednocześnie w myśl art. 9 ust. 4 w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przeliczono dochód za 2013 r. rodziny i podzielono przez 10 miesięcy zgodnie z umowami o pracę oraz utracono dochód z tytułu umowy o dzieło i Powiatowego Urzędu Pracy. Od powyższej decyzji pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł odwołanie. Podniósł, że obowiązkiem organu jest dokładne przeanalizowanie sytuacji faktycznej E. Ż. i jej rodziny. Rokiem kalendarzowym, o którym mowa w art. 9 ustawy, a który poprzedza okres świadczeniowy jest rok 2013. Zatem dochody osiągnięte przez członków rodziny wnioskodawczyni w roku 2013 muszą zostać zbadane dla celów ustalenia prawa do świadczeń. W roku 2013 r. E. Ż. osiągnęła dochody: z zasiłku z Powiatowego Urzędu Pracy wypłaconego w miesiącach od stycznia do lutego 2013 r.; umowy o pracę, z tytułu której dochód był wypłacony w miesiącach od marca do grudnia 2013 r. (10 miesięcy) i umowy o dzieło, która zakończyła się przez końcem roku 2013. Zdaniem pełnomocnika dochody z tytułu zasiłku i umowy o dzieło nie powinny być uwzględniane przy obliczaniu dochodu rodziny dla celów ustalenia uprawnienia do świadczeń. Pełnomocnik odwołał się do pojęcia dochodu zdefiniowanego odpowiednio w art. 2 pkt 4 i art. 2 pkt 5 ustawy, która odsyła do regulacji zawartej w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm. zwana dalej: "u.ś.r."). Pełnomocnik zacytował definicję dochodu na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. oraz wskazał, że przy ustaleniu dochodu rodziny należy wziąć pod uwagę jedynie dochód osiągnięty na podstawie stosunku pracy od marca do grudnia 2013 r. Następnie szczegółowo wskazał, że wnioskodawczyni osiągnęła przychód z tego tytułu w kwocie 30.253.86 zł (pole nr 25 informacji PIT-11). Ten przychód pomniejszony o koszty uzyskania 1.390,60 zł daje kwotę 28.863,26 zł, którą należy pomniejszyć o zaliczki pobrane przez płatnika (1.995 zł), co daje 26.868,26 zł. Powyższą kwotę należy pomniejszyć o składki społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu (4.157,78 zł) i składki na ubezpieczenie zdrowotne (2.463,20 zł), co daje kwotę 20.247,28 zł. Pełnomocnik podzielił tę kwotę przez 10 miesięcy i przeciętny miesięczny dochód rodziny wyniósł 2.024,73 zł, a dochód na członka trzyosobowej 674,91 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (art. 9 ust. 2 w/w ustawy). Natomiast stosownie do art. 9 ust.3 oraz art.2 pkt. 17 w/wym. ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Kolegium wskazało, że pismem z dnia 20 sierpnia 2014 r. E. Ż. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz B. i A. Ż. Z akt sprawy wynika, iż na mocy wyroku Sądu Rejonowego w G. Wydział [...] z dnia [...] sygn. akt[...]zostały zasądzone świadczenia alimentacyjne od P. Ż. na rzecz B. Ż. i A. Ż. w kwocie po 800zł. miesięcznie na każde dziecko. Z zaświadczenia komornika sądowego wynika, iż egzekucja w/w alimentów jest bezskuteczna. Odwołująca zamieszkuje z córkami. W ocenie organu dochody uzyskane przez stronę w 2013r. w postaci zasiłku z Powiatowego Urzędu Pracy oraz wynagrodzenia za umowę o dzieło należy traktować jako dochody utracone i nie uwzględniać ich przy obliczaniu dochodu rodziny. Natomiast od dnia 1 marca 2013 r. odwołująca podjęła zatrudnienia w firmie A. Sp. z o. o. w G. E. Ż. w 2013 r. osiągnęła dochód w wysokości 31.603,43 zł (zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w G.). Podatek należny wyniósł 497 zł, a składki na ubezpieczenia społeczne wyniosły 4.157,78 zł. Z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w firmie A Sp. z o. o. w G. uzyskała w okresie od 1 marca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. dochód w wysokości 28.863,26zł (druk PIT - 11). Składki na ubezpieczenia społeczne wyniosły 4.157,78 zł. Jednocześnie podatek należny z tytułu tego zatrudnienia wyniósł 467,91 zł (94,148 % podatku należnego z całego podatku ustalonego na podstawie PIT 11 z zakładu pracy i urzędu pracy). Zdaniem organu dochód rodziny w kwocie 28.863,26 zł pomniejszony o podatek należny z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w firmie A. Sp. z o.o. w G. (467,91 zł), składki na ubezpieczenie społeczne (4.157,78 zł) i składkę na ubezpieczenia zdrowotne (2.463,20 zł) wynosi 21.774,37 zł. Dochód ten podzielony na 10 miesięcy daje 2.177,43zł. Zatem przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 725,81 zł. (2.177,43zł : 3 osoby) i przekracza kryterium dochodowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik strony skarżącej powtórzył zarzuty odwołania oraz dokonał ponownego przeliczenia dochodu na osobę w rodzinie skarżącej. Zdaniem pełnomocnika okoliczności sprawy nie zostały dostatecznie wyjaśnione przez organ. Podniósł, że jedynym dochodem skarżącej za 2013 r. był dochód z tytułu umowy o pracę w okresie od marca do grudnia 2013 r. Ponownie stwierdził, że w informacji PIT – 11 (część E. wiersz 1) widnieje przychód 30.253,86 zł, który należy pomniejszyć o koszty jego uzyskania w kwocie w kwocie 1.390,60 zł, otrzymując kwotę 28.863,26 zł. Od tej kwoty należy odjąć należny podatek dochodowy od osób fizycznych (497 zł), składki społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu (4.157,78 zł) i składki na ubezpieczenie zdrowotne (2.463,20 zł), co daje kwotę 21.745,28 zł. Pełnomocnik powyższą kwotę podzielił przez 10 miesięcy i uzyskał 2.174,53 zł, czyli przeciętny miesięczny dochód rodziny skarżącej. Jednocześnie przeciętny dochód na członka trzyosobowej rodziny skarżącej obliczył na 724,84 zł. Autor skargi nie zgodził się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że od uzyskanego dla celów powyższej arytmetyki dochodu należy odjąć jedynie 94,148% podatku należnego. Ustawodawca nie wprowadził takiego sposobu obliczania dochodu w art. 9 ust. 3 ustawy. Wskazano w nim jedynie, że dla celów ustalenia kryterium dochodowego nie uwzględnia się jedynie dochodu utraconego - a nie podatku należnego związanego z tym dochodem utraconym. Zdaniem pełnomocnika taka interpretacja jest szkodliwa, naruszająca zasady sprawiedliwości społecznej oraz stosowania prawa na korzyść obywatela i świadczy o rażącym naruszeniu tego przepisu prawa materialnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływana dalej jako P.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. z 2012 r., poz. 1445 ze zm.). Zgodnie z art. 9 ust. 1 cyt. ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Osobą uprawnioną do świadczeń alimentacyjnych jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 11 ustawy). Stosownie do treści art. 9 ust. 2 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Należy zauważyć, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie określa własnej definicji dochodu oraz dochodu rodziny, lecz zgodnie z art. 2 pkt 4 i 5, odsyła w tym zakresie do stosowania przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 3 pkt 1 u.ś.r., ilekroć w ustawie tej jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt. 1 lit. a). Dochód rodziny zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r stanowi zaś sumę dochodów członków rodziny. Natomiast definicja dochodu członka rodziny zawarta została w art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 3). W przedmiotowej sprawie spór dotyczy sposobu obliczenia i wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącej. Organ pierwszej instancji obliczając dochód na osobę w rodzinie w 2013 r. (roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy) przyjął, że wynosi on 741,41 zł, co wobec przekroczenia ustawowo określonej kwoty 725 zł dało podstawę do odmownego rozpoznania wniosku skarżącej w zakresie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Natomiast organ odwoławczy obliczył dochód na kwotę 725,81 zł i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z kolei pełnomocnik strony zawarł w odwołaniu oraz skardze różne wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie, które każdorazowo spełniały kryterium dochodowe. W ocenie Sądu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko organu odwoławczego w zakresie interpretacji art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawniony do alimentów, zawierającego definicje dochodu członka rodziny, jest błędne. Organ odwoławczy uzyskany dochód rodziny skarżącej w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli 2013 r. w wysokości 21.774,37 zł podzielił przez 10 miesięcy uznając, że dochód był uzyskany od 1 marca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. W ten sposób otrzymał kwotę 2.177,43 zł, uznając, że przeciętny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wynosi 725,81 zł i przekroczył kryteriom dochodowe. W ocenie Sądu, w świetle definicji dochodu członka rodziny z art. 2 pkt 5a ustawy ("przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a") należy przyjąć, że organy administracji mają obowiązek podzielenia dochodu członka rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy przez okres 12 miesięczny. Dopiero w ten sposób uzyskana kwota jest przeciętnym miesięcznym dochodem członka rodziny i może stanowić podstawę do przyznania wnioskowanego świadczenia albo odmowy jego przyznania. W przedmiotowej sprawie rodzina skarżącej w roku 2013 r. uzyskała dochód w rozumieniu 2 pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w wysokości 21.774,37 zł. Dochód ten podzielony przez 12 wynosi 1.814,53 zł. Wobec tego przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 604,84 zł. Zdaniem Sądu dostrzeżone uchybienie w sposobie obliczenia dochodu członka rodziny skarżącej stanowi przesłankę nakazującą uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawioną przez Sąd interpretację prawną powyższych przepisów i obliczy prawidłowo dochód i da temu wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200 tej samej ustawy