IV SA/Gl 555/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.H. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2012 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 1202/11 ze skargi na pismo Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie działalności Wojewody [...], w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia na zarządzenie tutejszego Sądu z dnia 28 września 2012 r. (o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłącznie sędziów), M.H. złożyła pismo procesowe datowane na 28 października 2012 r., w którym wniosła o zwolnienie z rzeczonej opłaty sądowej powołując się na trudną sytuację materialną. Wobec faktu, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 5 listopada 2012 r. skarżącą wezwano do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. M.H. przedłożyła rzeczony formularz w dniu 15 listopada 2012 r. precyzując w nim, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Równocześnie zadeklarowała, że gospodaruje samotnie, zamieszkuje w nieruchomości, w której ma prawo do zamieszkiwania w jednym pokoju o powierzchni 9 m2 na zasadzie "tzw. zachowku" z możliwością korzystania z kuchni i łazienki oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Utrzymuje się przy tym z renty rodzinnej w kwocie 1.218,61 zł ponosząc relatywnie znaczne koszty związane między innymi z zakupem leków (ponad 200 zł) oraz z opłatami za tzw. media (400-450 zł). Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (pismo z dnia 19 listopada 2012 r.), skarżąca nadesłała decyzję organu rentowego ustalającą wysokość pobieranej renty rodzinnej, kopię przekazu pocztowego dokumentującego wypłatę tego świadczenia za listopad 2012 r. oraz faktury VAT i dowody wpłaty dokumentujące wysokość kosztów poniesionych z tytułu niektórych opłat za tzw. media, a także paragony potwierdzające wydatki dokonane w ostatnim miesiącu (listopad 2012 r.) w związku z naprawą pieca kuchennego. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącej należy wskazać, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana tym kontekście analiza stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Z oświadczeń wyżej wymienionej wynika bowiem, że nie posiada ona żadnych zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku. Jedynym źródłem dochodu jest przy tym dla niej renta rodzinna w kwocie netto 1.218,61 zł (vide: nadesłany przekaz pocztowy) co - zważywszy wysokość deklarowanych przez nią kosztów utrzymania, które zostały częściowo udokumentowane, a do których należy wszak doliczyć wydatki na wyżywienie - nie wystarcza na poczynienie w zasadzie jakichkolwiek oszczędności. W tym stanie rzeczy uznano, iż wnioskodawczyni wykazała w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów niniejszego postępowania i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy. Tylko na marginesie - ustosunkowując się do zawartych w piśmie procesowym z dnia 27 listopada 2012 r. wywodów strony, w których dała ona wyraz swojemu niezadowoleniu z faktu wezwania jej o przedłożenie dokumentów źródłowych potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów utrzymania - należy podkreślić, że treść przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., w tym użyty w nim zwrot "gdy wykaże" nie pozostawia wątpliwości co do tego, że rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). To wnioskodawca musi bowiem wykazać brak zdolności płatniczych, z kolei na Sądzie ciąży obowiązek przeanalizowania okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, przy czym - co warto zaakcentować - analiza ta musi być wnikliwa i szczegółowa, jako że ewentualne zwolnienie strony od kosztów sądowych prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na budżet państwa, czyli na innych obywateli. W tym stanie rzeczy, wezwanie osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych o uzupełnienie lub uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, konieczne do uzyskania pełnego, miarodajnego i wiarygodnego obrazu jej sytuacji materialnej, stanowi nie tylko uprawnienie, lecz co więcej - obowiązek Sądu. Podstawę prawną do takiej weryfikacji ustawodawca wskazał przy tym wyraźnie w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.