IV SA/Gl 555/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. nr [...], Prezydent Miasta T. odmówił K. J. prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że dochód na osobę w rodzinie wynosi 2252,29 zł i przekracza wskazaną w art. 15b ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 – dalej "u.s.r."), kwotę 1922 zł uprawniającą do wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie zapomogi lub skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Stwierdziła, że orzeczenie jest chybione, a ustalenie organu dowolne i błędne. Wskazała, że organ I instancji przywołał nieobowiązujące już Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. Podkreśliła, że po narodzeniu dziecka w dniu 10 stycznia 2017 r. strona zgłosiła się do organu, gdzie w dniu 20 lutego 2017 r. złożyła wniosek o świadczenie przedkładając wraz z nim deklaracje podatkowe PIT za 2016 r., a zatem za ostatni rok obrachunkowy, a także odpisy wyroków w sprawie rozwodu, postanowienie o przywróceniu pełni władzy rodzicielskiej oraz inne dokumenty. W ocenie strony organ I instancji niesłusznie za podstawę ustalenia dochodu na osobę w rodzinie przyjął dochód uzyskany w roku 2015, albowiem organ I instancji winien był przyjąć do obliczeń dochód rodziny z roku 2016. W dalszej części odwołania skarżąca przedstawiła własne wyliczenia dochodu rodziny za rok 2016 r. Odwołując się do brzmienia art.2 ust. 12 ustawy strona stwierdziła, że w skład jej rodziny wchodzi również syn jej małżonka z poprzedniego małżeństwa, a tym zakresie przytoczyła fragment uzasadnienia decyzji [...], z którego wynika, że syn małżonka z pierwszego małżeństwa znajduje się pod naprzemienną opieką obojga rodziców. Wskazując na powyższe stwierdziła dalej, że dochód za ostatni rok obrachunkowy jakim był rok 2016 winien zostać podzielony na 4 osoby, a w takim przypadku kwota dochodu na jednego członka rodziny to 1518, 33 zł. Zauważyła również, że gdyby nawet organ I instancji podzielił dochód za rok obrachunkowy 2016 na 3 osoby tj. pominięciem syna małżonka z pierwszego małżeństwa, to dochód na jednego członka rodziny wynosi 1691.10 zł, co nie przekracza kryterium określonego w art. 15b ust. 2 u.s.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło definicje legalne pojęć "dochód’, "dochód rodziny" oraz "rodzina" określone w art. 3 u.s.r. podkreślając, że zgodnie z art. 3 pkt 2a u.s.r., dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 lis 4-4b (przepisy regulujące utratę i uzyskanie dochodu, w tym także po roku poprzedzającym okres zasiłkowy). Z kolei okres zasiłkowy to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10). Ponadto zauważyło, że w art 3 pkt 16 u.s.r. zamieszczono definicję pojęcia rodziny, przez którą rozumieć należy odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Odnosząc się do ustaleń organu I instancji w kwestii miesięcznego dochodu rodziny strony w przeliczeniu na osobę w wysokości 2252,29 zł Kolegium wskazało, że kwota ta została obliczona jako suma miesięcznego dochodu uzyskanego w roku 2015 przez męża strony w wysokości 5603,40 zł, a także miesięcznego dochodu uzyskanego przez stronę w 2015 r. w kwocie 1153,47 zł. Uzyskaną sumę 6756,87 zł organ I instancji podzielił przez 3 bowiem z tylu osób składa się rodzina. Kolegium, na podstawie dokumentów przedłożonych przez stronę, dokonało weryfikacji dochodu rodziny uzyskanego w roku bazowym 2015 r. i stwierdziło, że suma miesięcznych dochodów strony i jej męża wynosi 6756,87 zł, a dochód na osobę w rodzinie wynosi 2252,29 zł. i przekracza kryterium dochodowe 1922 zł. Wobec powyższego stwierdziło, że ustalenia organu I instancji są prawidłowe a dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do jednorazowej zapomogi pieniężnej z tytułu urodzenia się dziecka. Zaakcentowało, że jednorazowa zapomoga pieniężna z tytułu urodzenia się dziecka jest świadczeniem o charakterze socjalnym, którego przyznanie uzależnione jest od sytuacji dochodowej rodziny osoby ubiegającej się o jego przyznanie. Tym samym, w ocenie Kolegium, organ I instancji zasadnie odmówił stronie wnioskowanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła decyzji wadliwe ustalenie stanu faktycznego oraz wadliwą subsumcję prawa - ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wniosła o zmianę decyzji i przyznanie stronie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka lub uchylenie decyzji i skierowanie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów wpisu oraz dojazdu na rozprawę. W uzasadnieniu skarżąca podniosłą zarzut wadliwego ustalenia stanu faktycznego w zakresie ilości osób pozostających w rodzinie K. i M. J. W tym zakresie stwierdziła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w prawomocnej decyzji z dnia [...]r. w sprawie o sygn. akt [...] wskazało, iż zgodnie z wyrokiem Sadu Rejonowego dla K. w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...] dziecko W. J. znajduje się pod opieką naprzemienną obojga rodziców. Sąd wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim W. J. pozostawił bowiem obojgu rodzicom ustalając, że miejscem zamieszkania W. J. będzie miejsce zamieszkania matki. Zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy (...) w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sadu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Mając powyższe na uwadze w rozumieniu przepisów ustawy (...) rodzina pana M. J. jest obecnie 4 osobowa, a w jej skład wchodzą pan M.J., pani K. J. oraz dzieci K. J. i W. J. ( który znajduje się pod naprzemienna opieką obojga rodziców, a więc zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców ). Podniosła, że z art. 3 ust. 4 u.s.r. dzieckiem będącym członkiem rodziny jest każde dziecko pozostające pod opieką prawną rodziny. Skarżąca uznała za chybione dokonywanie w roku 2017 obliczeń dochodu rodziny w oparciu o dochody z roku 2015, gdyż w jej ocenie przyjęcie takiej podstawy obliczeń nie znajduje uzasadnienia w treści u.s.r. W tym zakresie przywołała definicje legalne "dochodu", "dochodu rodziny" oraz "dochodu członka rodziny" określone w art. 3 ust. 1 pkt 1a u.s.r., art. 3 ust. 2 u.s.r. oraz art. 3 ust. 2a u.s.r. Wyraziła opinię, że art. 3 pkt. 10 u.s.r. określająca długość okresu rozliczeniowego nie dotyczy sytuacji gdy zasiłek wypłacany jest jednorazowo, a norma ta nie przewiduje odmiennego sposoby przyjmowania podstawy do wyliczenia dochodu, a więc innego niż wskazany w art. 3 ust. 2a u.s.r. Podniosła, że w dniu 10 stycznia 2017 r. skarżąca uzyskała prawo do ubiegania się o jednorazowe świadczenie rodzinne z tytułu urodzenia dziecka, a wniosek o to świadczenie został złożony w dniu 20 lutego 2017 r. Stwierdziła dalej, że skoro w roku 2017 nabyła uprawnienie do wnioskowanego świadczenia to organ winien dokonać obliczenia dochodów strony na podstawie danych z roku kalendarzowego poprzedzającym okres (datę) w jakim zasiłek ma być wypłacony a więc dochody w 2016 r.. Ustalenia dokonane przez organ na podstawie dochodu z 2015 r. a zatem dochodu sprzed dwóch lat od roku, w którym zasiłek ma zostać wypłacony jest błędne. Podobnie jak w odwołaniu podniosła, że całkowity dochód rodziny strony winien zostać podzielony na 4 osoby, lecz bez obejmowania alimentów płaconych na rzecz W. J. - syna małżonka z pierwszego małżeństwa. Nadto dokonała własnych wyliczeń dochodu członka rodziny skarżącej stwierdzając, że zgodnie z jej wyliczeniami skarżącej przysługiwała jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka. Upoważniła nadto swojego męża – M. J. do reprezentowania jej w rozpatrywanej sprawie przed WSA w Gliwicach i NSA w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm. ) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 - dalej "p.p.s.a.") wynika natomiast, że tylko w przypadku, gdy kontrolowany akt narusza prawo materialne, co miało wpływ na wynik sprawy, bądź to narusza prawo dając podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też narusza przepisy postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. kontroli legalności działania organów administracji publicznej dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w ramach przyznanych mu kompetencji uznał, że skarga nie może być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w rozumieniu przywołanego wyżej art. 145 § 1 p.p.s.a. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.- dalej "u.s.r.). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości wykładni zastosowanych w sprawie przez organ przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, na podstawie których organy obu instancji uznały, iż w sprawie miało miejsce przekroczenie określanego w ustawie o świadczeniach rodzinnych kryterium dochodowego, skutkującego brakiem uprawnienia do jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, uregulowanego w art. 15b ust. 2 u.s.r., czy też - jak twierdzi skarżąca - podstawą tej oceny winny być dochody rodziny z 2016.r, przy czym zdaniem skarżącej organ błędnie nie uwzględnił jako członka rodziny syna współmałżonka z poprzedniego małżeństwa. Zdaniem skarżącej skoro jej mąż sprawuje nad synem z poprzedniego małżeństwa opiekę naprzemienną to dziecko to winno być uwzględnione w składzie rodziny w rozpatrywanej sprawie. Zdaniem Sądu prezentowane przez skarżącą rozumienie przepisów regulujących uprawnienie do jednorazowego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka, o którym mowa w art. 15b u.s.r. nie jest jednak trafne. Definicje legalne pojęć: "dochód", "dochód rodziny" oraz "rodzina" zamieszczone zostały w art. 3 u.s.r. Art. 3 ust 1 u.s.r. stanowi, że dochód oznacza - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z póżn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także inne dochody określone w pkt 1 lit. b i c przedmiotowej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Dochodem rodziny, w świetle art. 3 pkt 2 u.s.r. jest suma dochodów członków rodziny, natomiast po myśli art. 3 pkt 2a wspomnianej regulacji, dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 lis 4-4b (przepisy regulujące utratę i uzyskanie dochodu, w tym także po roku poprzedzającym okres zasiłkowy), Z kolei okres zasiłkowy to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10). Ponadto w ar 3 pkt 16 u.s.r. zamieszczono definicję pojęcia rodziny, przez którą rozumieć należy odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Legalna definicja pojęcia "rodzina" określona w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest definicją odmienną niż wskazywana przez skarżącą definicja tegoż pojęcia wynikająca z art. 2 ust. 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. po. 195) rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Definicja rodziny określona w art. 2 ust. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest definicją legalną dla celów ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Zatem w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, że rodzina skarżącej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych jest rodziną trzyosobową. Zauważyć również należy, że zgodnie z ust. 2 art. 15b u.s.r. jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawemu albo faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922 zł. Należy zaznaczyć, że warunkiem uzyskania prawa do tego świadczenia jest złożenie przez osobę spełniającą ustawowe warunki stosownego wniosku, a momentem nabycia tego prawa było złożenie przez nią wniosku. Świadczenie uregulowane w art. 15b u.s.r. jest świadczeniem jednorazowym, ale uzyskiwanym w określonym okresie zasiłkowym, którą to konstrukcją posługuje się ustawa o świadczeniach rodzinnych. Pojęcie "okresu zasiłkowego" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 10 u.s.r. W pojęciu tym jednocześnie ustawodawca określił granice czasowe przysługującego świadczenia. Zgodnie z tym artykułem, przez okres zasiłkowy rozumieć należy okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. W wypadku jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka pojęcie okresu zasiłkowego ma znaczenie dla określenia, z którego roku dochody będą podstawą do ustaleniu dochodu rodziny (stanowiącego sumę dochodów członków rodziny o jakich mowa w art. 3 pkt 2a u.s.r.) w przeliczeniu na osobę i odniesienia go do granicznej kwoty dochodu, do której jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, tj. do kwoty 1922 zł. Uprawnienie do świadczenia wynikające z zastosowania kryterium dochodowego ustalane jest zatem na podstawie dochodu ustalonego za rok poprzedzający okres zasiłkowy, w którym świadczenie miało być wypłacone. Kryteria dochodowe uzyskania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka ustala się zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 3 pkt 2 - 2a z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4b u.s.r. Zauważyć należy, że w odniesieniu do świadczenia jednorazowego ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera odrębnych uregulowań w zakresie ustalania kryterium dochodowego ich uzyskania. Biorąc zatem pod uwagę to, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka w dniu 20 lutego 2017 r., a więc w okresie zasiłkowym od dnia 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. organ słusznie przyjął za podstawę do ustalenia dochodu rodziny rok 2015. W konsekwencji należy uznać, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz subsumpcja ustalonego stanu faktycznego sprawy odpowiadają prawu w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.