IV SA/Gl 557/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] organ I instancji - Prezydent Miasta B. – zmienił swoja decyzje z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie przyznania M. O. zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej i składki na ubezpieczenie zdrowotne, w ten sposób, że świadczenia te przysługują do [...] 2010 r.. W uzasadnieniu wskazał, że w związku z osiągnięciem dodatkowego dochodu należało zweryfikować posiadane przez stronę uprawnienia do w/wym. świadczeń. W odwołaniu od tej decyzji M. O. wskazał, że nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji. Podnosił, ze skoro od odszkodowania otrzymanego z ZUS nie potrąca się podatku, to niesłusznie zostało ono uznane jako dochód. Podkreślił, że kwota odszkodowania jest przeznaczona na jego leczenie. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 8 ust. ust. 1,3,4,11, art.37 ust. 1 pkt 1, ust.2 pkt 1 ,art.106 ust.5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego orzeczono utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] r. Nr [...] organ I instancji przyznał stronie zasiłek stały w wys. [...] zł. miesięcznie wraz ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne. Z przeprowadzonego w dniu [...] 2010 r. wywiadu środowiskowego wynikało, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje, nie posiada własnego dochodu, a z uwagi na stan zdrowia została zaliczona orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] r. Nr [...] r. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności okresowo tj. do [...] 2010 r.. podniesiono, iż z akt wynika również, że strona uległa wypadkowi i z tytułu odszkodowania otrzymała z ZUS kwotę [...] zł. w dniu [...] 2010 r.. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie, samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek stały ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku stałego nie może być jednak niższa niż 30zł miesięcznie. Nadmieniono, że przepis art. 8 ust. 3 cyt. ustawy stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak ustalonego dochodu, zgodnie z ust. 4 cyt. przepisu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Organ odwoławczy podkreślił, iż w świetle powyższego przepisu nie ma więc znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, albowiem uzyskane odszkodowanie jak i pożyczka, czy też kredyt jest przychodem mogącym stanowić Źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki, odszkodowania, czy też kredytu. Natomiast katalog odliczeń jest określony i zamknięty i nie ma możliwości odliczenia kwoty otrzymanej przez stronę odszkodowania. Ponadto wskazano, że w art. 8 ust. 11 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku, lub w okresie pobieranego świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w różnych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Stąd też strona w opisanym stanie rzeczy nie kwalifikowała się do otrzymania zasiłku stałego, gdyż nie spełniała ustawowego kryterium dochodowego. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł, natomiast dochód strony przekraczał powyższe kryterium dochodowe. Skład orzekający podkreślił, że decyzja w sprawie przyznania zasiłku stałego nie jest decyzją uznaniową. Stosownie zatem do treści art. 106 ust.5 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 (...) organ I instancji mógł zmienić decyzję z dnia [...] r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. O. domagał się pozytywnego załatwienia jego sprawy, podnosząc, że zaskarzona decyzja jest rażąco niesprawiedliwa. Powtórzył argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zarzuty skargi nie są zasadne. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Po pierwsze wskazać przyjdzie, że zgodnie z treścią artykułu 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Powyższe oznacza zatem, że organy administracji państwowej działają w oparciu o obowiązującą normę prawną, o przepisy prawa powszechnie obowiązującego. W dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.). Ustawa ta w art. 8 ust. 1 pkt 1 stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477zł., zwanej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, przy jednoczesnym wystąpieniu okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej skarżący jest osobą bezrobotną, niepełnosprawną i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód na dzień złożenia wniosku nie przekraczał kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z tego względu organ pomocy społecznej przyznał mu decyzją z dnia [...] r. prawo do zasiłku stałego. Jednakże w miesiącu kwietniu 2010 r. sytuacja finansowa skarżącego uległa zmianie z uwagi na uzyskanie przez niego odszkodowania powypadkowego w łącznej kwocie [...] zł.. W myśl art. 8 ust. 11 powołanej ustawy w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Z kolei art. 8 ust.3 ustawy stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o : miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz składki na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast z treści art. 8 ust. 4 wynika, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Powyższa regulacja oznacza, że do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, jak również korzystającej z takiego świadczenia, należy zaliczyć wszystkie dochody poza tymi, które mocą wyraźnego postanowienia ustawy zostały wyłączone. Ponieważ jednorazowe odszkodowanie nie zostało mocą ustawy o pomocy społecznej wyłączone z dochodów uwzględnianych przy ustalaniu prawa do świadczeń, nie jest także świadczeniem w naturze ani jednorazowym świadczeniem socjalnym, prawidłowo organy pomocy społecznej doliczyły je do dochodu skarżącego. Taka interpretacja powołanych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych i nie nasuwa wątpliwości - patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 06 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 90/06. Skoro zatem w niniejszym przypadku kwota wypłaconego skarżącemu odszkodowania przekraczała ponad pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a odszkodowanie to stanowi dochód podlegający uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, organ administracji publicznej zobligowany był, z mocy art. 106 ust.5 tej ustawy, uchylić na niekorzyść strony bez zgody skarżącego decyzję przyznającą zasiłek stały, co skutkuje odmową prawa do tego zasiłku, poczynając od miesiąca maja 2010 r.. Należy także podkreślić, że ustawa o pomocy społecznej w sposób wyczerpujący i kompletny definiuje pojęcie dochodu dla celów ustalania prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Błędny jest zatem pogląd skarżącego, że skoro od odszkodowania nie odprowadza się podatku dochodowego, to powinno być ono wyłączone z jego dochodu przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego, ponieważ przepisy prawa podatkowego nie mają w tej sprawie zastosowania. Na marginesie jedynie wskazać można, że kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych podlegają zwolnieniu przedmiotowemu od podatku dochodowego na mocy art. 21 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz.176 ze zm.). Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy -zdaniem Sądu -skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) .