IV SA/Gl 560/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: zawiesić postępowanie. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Miasta P. odmówił J. Ł. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną J. Ł. - mężem. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Podniósł, że w świetle cytowanego przepisu specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje takiej osobie, która faktycznie rezygnuje z wykonywanej dotychczas pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a strona nie spełnia warunków ustawy do przyznania wnioskowanego zasiłku. Od tej decyzji J. Ł. złożyła odwołanie, w którym wskazała, że decyzja ta jest dla niej krzywdzącą i niesprawiedliwa, prosząc jednocześnie o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Podnosiła, że do 2010 r. posiadała status bezrobotnego i wyrejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w tej dacie, albowiem było to warunkiem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieka nad mężem. Nadto szczegółowo opisała zły stan zdrowia jej męża i trudną sytuację jej rodziny. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. działając m.in. na podstawie art. 16a, art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 03 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013r. poz. 3), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego - (Dz. U. z 2013r. poz. 267) orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że warunki nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz zasady ich ustalania i przyznawania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 16a ust. 1 tej ustawy stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ odwoławczy podkreślił, iż organ I instancji prawidłowo uznał, że żona należy do kręgu osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, gdyż jest obciążona powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego względem męża. Kolegium podniosło, ze wnioskowany zasiłek przysługuje pod warunkiem, że osoba zobowiązana do alimentacji rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną. Organ zaakcentował, że nie każda rezygnacja z zatrudnienia jest podstawą do przyznania zasiłku, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki, a to prowadzi do wniosku, że istotą specjalnego zasiłku opiekuńczego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującej z niej (np. rozwiązanie stosunku pracy, rezygnacja z prowadzenia działalności gospodarczej) po to, aby opiekować się osobą niepełnosprawną. W opinii Kolegium celem tego przepisy było udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania, a świadczenie ma tym samym zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas dochodu. Kolegium wskazało, że J. Ł. nie spełnia w/wym. przesłanki tj. braku rezygnacji z faktycznego zatrudnienia, albowiem jak wynika z dołączonego do akt sprawy świadectwa pracy z firmy A S.A. P. J. Ł. była zatrudniona tamże do 30 listopada 1998 r., a następnie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako osoba bezrobotna w okresie od 10 czerwca 1999 r. do 30 lipca 2006 r., od 08 listopada 2006 r. do 14 stycznia 2008 r. oraz od 17 kwietnia 2008 r. do 29 listopada 2010 r. W dniu 30 listopada 2010 r. J. Ł. została wyłączona z ewidencji osób bezrobotnych na własny wniosek. W tym stanie rzeczy – w opinii Kolegium - uznać należało, że skoro rezygnacja z pracy może m.in. stanowić podstawę przyznania wnioskowanego świadczenia, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie - zasiłek ten nie może być J. Ł. przyznany, gdyż nie zrezygnowała ona z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad swoim mężem. Kolegium zaznaczyło przy tym, że przepisy dotyczące specjalnego zasiłku opiekuńczego nie pozostawiają organom administracyjnym swobody w ich przyznawaniu. Konstrukcja tych przepisów oparta jest na uzależnieniu przyznania prawa do tego zasiłku od spełnienia łącznie wszystkich przesłanek określonych w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Żadne inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać wnioskowanego zasiłku kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca J. Ł. kwestionowała rozstrzygnięcie organu II instancji, podnosząc, że została wyłączona z ewidencji osób bezrobotnych na własny wniosek jednakże powodem dla którego zrezygnowała z dalszego zarejestrowania w PUP jako osoba bezrobotna była potrzeba i konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, chorym mężem. Skarżąca wnosiła o uchylenia decyzji organu I instancji a także organu II instancji oraz o stwierdzenie, iż spełnia kryteria do przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi nawiązując do rozważań ujętych w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W dniu 12 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowił przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: czy art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późniejszymi zmianami), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, rozstrzygający czy, mający w sprawie niniejszej zastosowanie przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późniejszymi zmianami) jest zgodny z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, będzie miał wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zachodzi w sprawie przesłanka do zawieszenia postępowania sądowego, o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na tej podstawie zawiesił postępowanie sądowe do czasu rozstrzygnięcia powyższego pytania prawnego przez Trybunał Konstytucyjny