IV SA/Gl 565/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2010 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., po rozpoznaniu wniosku M.K. z dnia [...], odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] NR [...] o braku podstaw do stwierdzenia u ww. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Organ uznał, że wnioskodawca wskazując jako podstawę wznowienia art. 145 §1 pkt 2 k.p.a., tj. wydanie decyzji w wyniku przestępstwa, nie udowodnił, że o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia dowiedział się w ustawowym terminie jednego miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (149 § 3 k.p.a.). Następnie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie uwzględnił odwołania M.K. i decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy wskazane wyżej rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Zdaniem organu wnioskodawca nie udowodnił, że ostateczna decyzja została wydana w wyniku przestępstwa oraz, że składając wniosek o wznowienie postępowania zachowany został ustawowy jednomiesięczny termin do jego złożenia. Dodatkowo podniesiono, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] toczyło się już postępowanie wznowieniowe w oparciu o przesłanki wznowienia określone w art. w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Postępowanie to, ze względu na brak wystąpienia wskazanych podstaw wznowienia zostało zakończone decyzją PWIS w K. z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję PPIS w T. z dnia [...] o odmowie uchylenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. ostatecznej decyzji PTIS w T. z dnia [...]. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 833/06 skargę wniesioną na tą decyzję oddalił. Z kolei w związku ze skargą M.K. na powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 września 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 402/08 uchylił zarówno tą decyzję jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie zawarł w zaskarżonej decyzji żadnego uzasadnienia odnośnie stwierdzenia, że skarżący nie udowodnił, iż zachował ustawowy jednomiesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Nie ustalono także, czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego został oparty na podstawie wymienionej w art. 145 § 1 k.p.a., wobec braku sprecyzowania przez stronę okoliczności, które miały przemawiać za przyjęciem podstawy wznowienia, określonej w tym przepisie. Ustalenie podstawy wznowienia miało znaczenie także z uwagi na toczące się już uprzednio postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej decyzja z [...]. Sąd podkreślił również, że w pierwszym etapie rozpatrywania podania o wznowienie postępowania organ administracji bada wyłącznie dopuszczalność wznowienia, a więc m.in. czy wniosek opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Na tym etapie organ nie może zatem oceniać, czy strona wykazała zaistnienie przyczyny wznowienia oraz czy pomiędzy przyczynami wznowienia postępowania - wskazanymi przez stronę, a treścią kwestionowanej decyzji ostatecznej zachodzi związek przyczynowy. Kwestie te organ może rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd nakazał ustalić podstawę wniosku M.K. z dnia [...] o wznowienie postępowania poprzez odebranie od skarżącego oświadczenia dotyczącego okoliczności, które mają przemawiać za określeniem jednej z przyczyn wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., a następnie - w przypadku stwierdzenia, że wniosek opiera się na podstawie z art. 145 § 1 k.p.a., a jednocześnie nie dotyczy podstawy, która została objęta poprzednim postępowaniem wznowieniowym ustalić, czy przedmiotowy wniosek został złożony w terminie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. postanowieniem z dnia [...] [...], w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] NR [...] o braku podstaw do stwierdzenia u M.K. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. Z kolei decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1pkt 2 k.p.a., wskazany wyżej organ odmówił uchylenia decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu organ podał, że uwzględniając wytyczne Sądu, przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, w toku którego M.K. złożył oświadczenie, iż żąda wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z popełnieniem przestępstwa polegającego na zaniżeniu wyniku badania w piśmie [...] Centrum Medycznego Przychodni Chorób Zawodowych w K. z dnia [...], o czym dowiedział się [...]. Wtedy to bowiem przeczytał w książce prof. Sułkowskiego opisy audiogramów i na podstawie tych opisów wyciągnął wniosek, że wyniki badań, na podstawie których wydano decyzję, zostały zaniżone – przez co sfałszowane. Wobec wskazanych okoliczności wznowiono postępowanie, w wyniku którego uzupełniono materiał dowodowy poprzez włączenie do akt odpisów postanowień Prokuratury Rejonowej w T.: z dnia [...] o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie poświadczenia nieprawdy w dokumentach o stanie zdrowia M.K.; z dnia [...] w sprawie niedopełnienia obowiązków przez inspektorów sanitarnych oraz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach poprzez wydanie decyzji i orzeczeń niezgodnych z ustaleniami M.K.; z dnia [...] o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie poświadczenia nieprawdy przez pracowników instytucji wydających opinie o stanie zdrowia M.K. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w T. Wydział VII Grodzki z dnia [...], którym utrzymano w mocy wskazane wyżej postanowienie Prokuratury z [...]. Ponieważ w toku postępowania nie stwierdzono, by decyzja z dnia [...] została wydana w wyniku przestępstwa, a tym samym nie stwierdzono wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., to brak było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej. Nie zgadzając się z powyższą decyzją M.K. wniósł odwołanie, w którym akcentował okoliczność wykonywania pracy w hałasie. Podniósł, iż z powodu uszkodzenia słuchu został zwolniony z pracy i innej pracy nie mógł już podjąć. Nadto wskazał, że stosowane leczenie nie przynosi rezultatów. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy obszernie przedstawił dotychczasowy tok postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia u M.K. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. Następnie podzielił ustalenia i wnioski organu pierwszej instancji co do braku wystąpienia w sprawie podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazał, że organy ścigania nie ustaliły by w związku z tą sprawą zostały popełnione przestępstwa. Powołał się przy tym na postanowienie Sądu Rejonowego w T. z [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prokuratury Rejonowej w T. z [...] o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie poświadczenia nieprawdy przez pracowników instytucji wydających opinie o stanie zdrowia M.K. Wskazał, że Sąd Rejonowy oceniając materiał dowodowy w sprawie stwierdził brak danych uzasadniających popełnienie czynu zabronionego, brak wskazania przez M.K. nowych okoliczności nieznanych uprzednio organom postępowania przygotowawczego, a nadto zwrócił uwagę na przedawnienie karalności czynów, jeśliby takowe miały miejsce. W ocenie organu analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że decyzja ostateczna z dnia [...] nie została wydana w wyniku przestępstwa, co stanowiło podstawę do nieuwzględnienia odwołania strony. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M.K. zakwestionował powyższą decyzję. Skarżący rozstrzygnięcie to uznał za mało uzasadnione, gdyż organ nie wziął pod uwagę wyników badań okresowych, które są podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, długości pracy w narażeniu, rodzaju urządzeń emitujących hałas o natężeniu przekraczającym dopuszczalne normy. Natomiast wziął pod uwagę opinię Instytutu Medycyny Pracy w S., którą skarżący "uważa za nieprawdę". Za niemające znaczenia w sprawie skarżący uznał postanowienia Prokuratury i Sądu, albowiem wydano je bez przeprowadzenia dochodzenia w związku z upływem okresu przedawnienia karalności czynów popełnionych w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga jest bezzasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie dała podstaw do podważenia jej legalności. Otóż sprawa już raz była rozpoznawana w tutejszym Sądzie, który wyrokiem z dnia 8 września 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 402/08 uchylił decyzje organów inspekcji sanitarnej odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u M.K. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, zapadłe w wyniku wniosku wyżej wymienionego z dnia [...]. Wobec powyższego przy ocenie legalności zaskarżonej tu decyzji należało mieć na względzie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ocena i wskazania dla organu zamieszczone w wyroku tutejszego Sądu z dnia 8 września 2008 r. wyznaczają zakres kontroli i ocenę działań podejmowanych przez organ. W powołanym wyżej wyroku Sąd wskazał na dwa etapy postępowania wznowieniowego podkreślając, że w pierwszym z nich organ administracji bada wyłącznie dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc m.in. czy wniosek opiera się na ustawowej podstawie wznowienia oraz termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Sąd stwierdził, że w tym zakresie nie poczyniono stosownych ustaleń. Zaznaczył jednocześnie, że na tym etapie organ nie może oceniać, czy strona wykazała zaistnienie przyczyny wznowienia oraz czy pomiędzy przyczynami wznowienia postępowania - wskazanymi przez stronę, a treścią kwestionowanej decyzji ostatecznej zachodzi związek przyczynowy. Kwestie te organ może rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Sąd uznał zatem konieczność należytego wyjaśnienia sprawy co do podstawy wniosku skarżącego z dnia [...] o wznowienie postępowania celem ustalenia, czy podstawa wznowienia nie została objęta poprzednim postępowaniem w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wymienioną decyzją ostateczną, a w konsekwencji czy przedmiotowy wniosek został złożony w terminie. W tym zakresie Sąd nakazał odebranie od skarżącego oświadczenia co do okoliczności, które mają przemawiać za określeniem jednej z przyczyn wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., a w następstwie dokonanych ustaleń podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Skład orzekający mając na względzie wskazania dla organów zawarte w powołanym wyżej wyroku zobowiązany był więc sprawdzić ich wykonanie i uwzględnienie przez organy w kwestionowanych obecnie decyzjach. W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy sprostały postawionym przed nimi wymogom w pełni uwzględniając zawarte w wymienionym wyroku wskazania. Ponownie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające zostało uzupełnione we wskazanym kierunku. Na podstawie oświadczeń skarżącego, złożonych do protokołu z dnia [...] oraz z dnia [...], organ poczynił ustalenia co do przyczyny wznowienia oraz zachowania terminu do złożenia wniosku, w konsekwencji czego w dniu [...] wydał postanowienie o wznowieniu postępowania w oparciu o podstawę określoną w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. Postępowanie wyjaśniające prowadzone w tym zakresie wykazało, że skarżący domagał się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., podając okoliczność popełnienie przestępstwa polegającego na zaniżeniu wyników badania w piśmie [...] Centrum Medycznego Przychodni Chorób Zawodowych w K. z dnia [...], w oparciu o które została wydana decyzja odmawiająca stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Przedstawił również m.in. kserokopie postanowień Prokuratury Rejonowej oraz Sądu Rejonowego w T. w sprawie dotyczącej poświadczenia nieprawdy przez pracowników instytucji wydających opinie o stanie jego zdrowia. Skoro więc skarżący zarzucił poświadczenie nieprawdy w dokumencie stanowiącym podstawę wydania decyzji z dnia [...], a tym samym wydanie tej decyzji w wyniku przestępstwa, to zasadnym było wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., której nie obejmowało poprzednie postępowanie wznowieniowe. W toku postępowania wznowieniowego (a zatem w drugim etapie tegoż postępowania) organ był więc zobowiązany ocenić, czy powołana przez skarżącego podstawa wznowienia rzeczywiście występuje. Podnieść w tym miejscu należy, że analizowana podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. obejmuje sytuacje, w których musi istnieć fakt popełnienia przestepstawa stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu oraz związek przyczynowy między popełnieniem przestepstawa a wydaniem decyzji. Stwierdzenia przestępstwa nie może zatem dokonać organ uprawniony do wznowienia postępowania, ale wyłącznie sąd lub inny organ. Warunek ten uzasadniony jest ustawowym podziałem kompetencji organów państwa, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania organów administracji publicznej, właściwych do wznowienia postępowania, o przestępstwie. Wyjątkowo natomiast wznowienie może nastąpić przed stwierdzeniem popełnienia przestepstawa w sytuacji, gdy popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie niezbędne do uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.). Innymi słowy we wskazanym przypadku popełnienie przestępstwa nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości. Jednakowoż fakt wznowienia w takiej sytuacji postępowania nie może zwolnić organu od uzyskania stwierdzenia popełnienia przestępstwa przez sąd lub inny właściwy w tych sprawach organ. Wyjątkowo, w myśl art. 145 § 3 k.p.a., organ może również wznowić postępowanie, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach (m.in. przedawnienie ścigania i orzekania w sprawach przestępstw). Pomimo bowiem wystąpienia czynu karalnego, postępowanie przed sądem nie może być prowadzone, a wszczęte podlegać będzie umorzeniu. Odnosząc te rozważania do okoliczności faktycznych sprawy stwierdzić należy, że żadnego orzeczenia sądu lub innego organu, które stwierdzałoby popełnienie przestępstwa w związku z wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] skarżący nie przedstawił. Co więcej ze znajdującego się w aktach administracyjnych odpisu postanowienia Prokuratury Rejonowej w T. z dnia [...] sygn. akt [...] wynika, że organ ten odmówił wszczęcia dochodzenia w sprawie poświadczenia nieprawdy przez pracowników instytucji wydających opinie o stanie zdrowia M.K. w toku postępowania prowadzonego przez PWIS w K. oraz Wojewódzki Sad Administracyjny we Gliwicach o stwierdzenie u niego choroby zawodowej wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia opisanego czynu zabronionego oraz przedawnienia karalności czynu zabronionego. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego w T. Wydział VII Grodzki z dnia [...] sygn. akt [...]. Sąd ten podzielił stanowisko Prokuratury oraz stwierdził, że w świetle stanu faktycznego sprawy nie można doszukać się znamion czynu zabronionego w działaniu domniemanych sprawców wskazanych przez pokrzywdzonego, tj. osób wydających opinie o jego stanie zdrowia, zaś samo przeświadczenie pokrzywdzonego, o tym, że popełniono czyn zabroniony nie jest przesłanką uzasadniającą popełnienie przez kogokolwiek czynu zabronionego. W tej sytuacji w niniejszej sprawie bez znaczenia jest powołanie się skarżącego na przedawnienie karalności czynu zabronionego, skoro uprawnione do tego organy nie znalazły uzasadnienia dla przyjęcia jego popełnienia. Słusznie zatem organ odwoławczy stwierdził, że organy ścigania nie ustaliły by w związku z sprawą o stwierdzenie choroby zawodowej popełniono przestępstwo. Tym samym prawidłowe jest stanowisko organów orzekających w sprawie o braku wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., skoro przez właściwe w tym zakresie organy państwowe nie został stwierdzony fakt popełnienia przestępstwa, w wyniku którego była wydana decyzja w sprawie choroby zawodowej. W rezultacie należało dojść do przekonania, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy uzupełniony materiał dowodowy dawał organowi odwoławczemu pełne podstawy do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] wobec braku stwierdzenia wystąpienia przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w związku z czym, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.