IV SA/Gl 577/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta P., na podstawie art. 17 pkt 11, art. 50 ust. 1 , ust. 3 i ust. 6 oraz art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593) , a także przy uwzględnieniu uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] w sprawie szczegółowych warunków przyznawania, ustalania odpłatności i zwalniania od opłat za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz trybu pobierania opłat postanowiono przyznać K.W. usługi opiekuńcze poprzez skierowanie do Dziennego Domu Pomocy Społecznej w G. przy ul. [...] będącego ośrodkiem wsparcia , na okres od [...] do [...]. Jednocześnie organ pomocy społecznej ustalił odpłatność za przyznaną usługę opiekuńczą w postaci pobytu w ośrodku wsparcia w wysokości [...]% całkowitych kosztów tj. [...] zł za każdy dzień pobytu. Uzasadniając wskazane rozstrzygnięcie stwierdzono, iż dochód strony, która jest osobą samotną, przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, gdyż K.W. otrzymuje rentę w wysokości [...] zł miesięcznie. Ustalono nadto, iż stan zdrowia strony wymaga usług opiekuńczych , zwłaszcza w zakresie zaspokajania potrzeb wyższego rzędu poprzez zapewnienie kontaktów społecznych, co oferuje Dzienny Dom Pomocy Społecznej w G. Od decyzji opisanej wyżej K.W. odwołał się, kwestionując w swoim odwołaniu zarówno rodzaj przyznanych mu usług opiekuńczych, czasokres , na jaki przyznano mu pomoc, jak i ich cenę. Wskazał , powołując się na swoje schorzenia, iż konieczna jest dla niego rehabilitacja ruchowa w zakresie doprowadzenia do sprawności w wykonywaniu podstawowych, codziennych czynność, a nie rehabilitacja w zakresie potrzeb wyższego rzędu, jak określono w zaskarżonej decyzji. Poddał w wątpliwość czy po okresie [...] dni, na które przyznano mu pobyt w ośrodku wsparcia, jako schorowany [...] letni mężczyzna, jest w stanie zacząć normalne funkcjonowanie. W jego opinii usługi opiekuńcze powinny były zostać przyznane mu na okres [...]. Odnosząc się natomiast do wysokości odpłatności określonej w decyzji, odwołujący przywołał uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia [...] w sprawie organizacji oraz szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia, z której wynikało, iż osoby skierowane do ośrodka ponoszą wyłącznie koszty wyżywienia, określone zgodnie z obowiązującą stawką wyżywienia na kwotę [...] zł przy odpłatności [...]%. Wskutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ponownie rozpoznało sprawę i decyzją Nr [...] z dnia [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Po dokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy, powołując się na brzmienie przepisów art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej oraz na uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] w sprawie szczegółowych warunków przyznawania, ustalania odpłatności i zwalniania od opłat za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz trybu pobierania opłat Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż organ pomocy społecznej I instancji był zobowiązany działać w oparciu o zacytowane normy prawne. Konsekwencją tego była konieczność ustalenia pełnej odpłatności za usługi opiekuńcze świadczone na rzecz odwołującego w Dziennym Domu Pomocy Społecznej w G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, iż w ramach postępowania przed organem I instancji nie rozważono sprawy pod kątem występowania szczególnie uzasadnionego przypadku uzasadniającego częściowe lub całkowite zwolnienie od odpłatności ,nie mniej jednak w ramach odrębnego postępowania okoliczność ta została uwzględniona poprzez przyznanie odwołującemu decyzją z dnia [...] Nr [...] specjalnego zasiłku celowego w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zmniejszenie obciążeń z tytułu ponoszenia odpłatności za pobyt w Dziennym Domu Pomocy Społecznej w G. Odnosząc się do kwestionowanego przez odwołującego czasokresu przyznanej mu pomocy społecznej organ odwoławczy wskazał, iż przyznanie usług opiekuńczych w następnym okresie tj. od dnia [...] było przedmiotem odrębnego postępowania. K.W., nie godząc się ze stanowiskiem organu odwoławczego, skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której ograniczył swój zarzut do zakwestionowania wysokości nałożonej na niego odpłatności z tytułu pobytu w ośrodku wsparcia. Do skargi załączył uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia [...] w sprawie organizacji oraz szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia, z której wynikało, iż odpłatność za pobyt w ośrodku obejmuje wyłącznie koszty wyżywienia, określone zgodnie z obowiązującą stawką wyżywienia, co przy [...]% odpłatności wynosi kwotę [...] zł. W odpowiedzi na skargę , wnosząc o jej oddalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej P.p.s.a.. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o braku możliwości uwzględnienia skargi. Na wstępie należy przypomnieć, iż po myśli art. 19 k.p.a. organy administracji państwowej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Pod pojęciem właściwości rozumieć należy zdolność prawną organu administracji do rozstrzygania określonego rodzaju spraw w postępowaniu administracyjnym. Właściwość ta wynikać musi z obowiązujących przepisów, czy rangi ustawowej, czy przepisów wykonawczych lub z zawartych w oparciu o ustawy porozumień. Właściwość organów administracji musi pozostawać ściśle określona i nie zachodzi w tej mierze jakakolwiek dowolność. W szczególności nie dopuszczalna jest zamienność właściwości organów administracji. Przestrzeganie przepisów o właściwości jest obowiązkiem organu administracyjnego. Rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem tych przepisów uznane jest za ciężką wadę decyzji, która może skutkować stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Według przepisów procedury administracyjnej . właściwość miejscowa ustalana jest zasadniczo według miejsca zamieszkania strony postępowania administracyjnego (art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a). Zasada ta powtórzona została w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593) / , gdyż zgodnie z jej art. 101 ust. 1 właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Reasumując, właściwym miejscowo do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych , o co wnioskował skarżący zamieszkały w P., był wyłącznie Burmistrz Miasta P. Trzeba podkreślić, iż wydanie pozytywnej decyzji w zakresie przyznania świadczeń w postaci usług opiekuńczych łączy się dla organu z konsekwencjami finansowymi. Konsekwencje te ponosi gmina właściwa miejscowo, chociażby przyznane stronie usługi opiekuńcze miałyby zostać wykonywane poza jej terytorium. W przypadku, gdyby gmina decydująca o przyznaniu usługi opiekuńczej nie wykonywałaby jej, powierzając to zadanie na mocy porozumienie innej gminie, jest ona zobowiązana do zwrotu wydatków poniesionych przez wykonawcę usługi. Stwierdzenie to wynika wprost z treści przywołanego art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Skoro bowiem ustawodawca wprowadził zasadę, że właściwą do udzielenia pomocy jest gmina miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, oznacza to, iż ma ona nie tylko rolę decydenta w zakresie udzielania świadczeń ale także pokrywa koszty takiej pomocy. Jest zatem zobowiązana, jak wcześniej zauważa się, do zwrotu wydatków związanych z udzielonym wsparciem w przypadku świadczenia ich na mocy porozumienia, przez inną gminę. Z tych więc przyczyn stosować musi regulację prawną odnoszącą się do jej budżetu, w szczególności regulację odnoszącą się do zwolnień z odpłatności i wysokości udziału strony w tej odpłatności. Nie każda bowiem gmina w Polsce ma jednakowe możliwości finansowania świadczeń z zakresu pomocy społecznej i zasady ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze według zasad obowiązujących w gminie świadczącej usługę mogłoby być nie adekwatne do sytuacji finansowej gminy miejsca zamieszkania strony. Zauważa się, iż organ reprezentujący Gminę P. przyznał skarżącemu usługi opiekuńcze, które wykonywane być miały w ośrodku wsparcia będącym jednostką organizacyjną pomocy społecznej Gminy G. Łączyło się to z koniecznością przyjęcia na siebie przez Gminą P. obowiązku zwrotu wydatków Gminy G. związanych z przyznaną skarżącemu pomocą. Stąd też słusznym było oparcie się organu wydającego decyzję na własnej regulacji prawnej w sprawie szczegółowych warunków przyznawania, ustalania odpłatności i zwalniania od opłat za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz trybu pobierania opłat zawartej w uchwale Nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...]. Koszt realizacji powierzonego Gminie G. zadania publicznego w jego rzeczywistej wartości obciążał bowiem budżet gminy P. Strona natomiast ponosić powinna koszty przyznanej jej usługi opiekuńczej zgodnie z przyjętymi przez Gminę P. warunkami ustalania odpłatności, które oparte zostały na kryterium dochodowym. Koszt usługi opiekuńczej obciążający strony nie jest bowiem zawsze tożsamy z rzeczywistym wydatkiem gminy świadczącej usługę opiekuńczą . Ze względu na wysokość uzyskiwanych dochodów skarżący obciążony został kosztami tymi w [...]%. Tak też orzeczono w decyzji organu I instancji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją. Zauważa się nadto, iż zgodnie do treści pkt 8 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] sprawie szczegółowych warunków przyznawania, ustalania odpłatności i zwalniania od opłat za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz trybu pobierania opłat organ pomocy społecznej nie ma obowiązku orzekać z urzędu w kwestii zwolnienia od odpłatności świadczeniobiorcy ze względu na szczególną jego sytuację Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt, skarżący nie wystąpił z takim wnioskiem. Wniosku takiego nie złożył również pracownik socjalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny , biorąc pod uwagę przedstawione wyżej argumenty, uznał za niezasadny zarzut skarżącego co do nieprawidłowego ustalenia odpłatności za jego pobyt w Dziennym Domu Pomocy Społecznej w G. i orzekł jak w sentencji po myśli art. 151 P.p.s.a.