IV SA/Gl 584/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2009 r. sprawy ze skargi H. S. - B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. orzekł, że u H. S.-B. brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej [...] - wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Organ ustalił, że w/wym. pracowała jako [...] od [...] r. na stanowisku [...], gdzie była narażona na [...], jednak aktualny stan zdrowia z lekarskiego punktu widzenia nie kwalifikuje się do uznania schorzenia jako zawodowe. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca domagała się przeprowadzenia badań a nadto podniosła, że w podtekście decyzji odmownej zawarte jest stwierdzenie, iż jej choroba jest innego pochodzenia, a wiec spowodowana wyłącznie [...] r., po której nie było jednak powikłań [...]. Dolegliwości te pojawiły się bowiem dopiero po osiemnastu latach, tj. od [...] r. i były skutkiem [...]. W [...] r. została też skierowana do Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie przez [...] lat była poddawana badaniom kontrolnym. Ś. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ ten podzielił ustalenia faktyczne co do przebiegu pracy zawodowej H. S.-B. i uznał, że pracowała ona w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej [...]. Nadto organ wskazał, że rozpoznane u skarżącej w wyniku badania w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. schorzenie w postaci [...]. Nie było więc podstaw by uznać rozpoznane schorzenie za chorobę zawodową. W wyniku wniesionej skargi na powyższą decyzję przez H. S.-B. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 października 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 2828/00 rozstrzygnięcie to uchylił. Sąd uznał jako okoliczność bezsporną, że wieloletnia praca na stanowisku [...] wiązała się z [...]. Nadto wskazał, że u skarżącej rozpoznano [...] są określone jako choroba zawodowa pod poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Zdaniem Sądu ocena wyrażona w zaskarżonej decyzji, a powtórzona za orzeczeniem Instytutu nie spełnia wymogów obalenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaną chorobą, a pracą w warunkach narażenia na jej powstanie. Jednocześnie Sąd nakazał uzupełnienie materiału sprawy o orzeczenie uzupełniające IMPiZŚ w S., celem ustalenia przyczyny powstania [...] u skarżącej i uznał za zasadny udział [...] przy wydawaniu tej opinii. W konkluzji Sąd stwierdził, że o ile orzeczenie uzupełniające nie wykaże, w sposób niewątpliwy, iż rozpoznany u skarżącej [...] jest efektem innych przyczyn, niż [...], obowiązkiem organu odwoławczego będzie stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał ponownie w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że uzyskał nowe orzeczenie lekarskie sporządzone przez Instytut z dnia [...] r., w którym lekarze specjaliści ponownie nie rozpoznali choroby zawodowej [...], zatem nie zostały spełnione przesłanki medyczne umożliwiające stwierdzenie występowania takiej choroby. H. S.-B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższą decyzję zarzucając niezgodność z wytycznymi zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2002 r. W jej ocenie lekarze orzecznicy ponownie nie ustalili przyczyn rozpoznanego u niej [...] oraz nie wykazali, że schorzenie to nie pozostaje w związku z jej ponad trzydziestoletnią pracą w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2005 r. sygn. akt 3II/SA/Ka 2957/03 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że skoro rozpoznano u skarżącej schorzenie w postaci [...], a skarżąca jako [...] pracowała ponad trzydzieści lat w warunkach związanych z [...], to należało dość do wniosku, iż w sprawie zachodzą podstawy do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych. Odmienne rozstrzygnięcie mogłoby zapaść, gdyby wykazano, w sposób niewątpliwy, iż przyczynę rozpoznanego schorzenia stanowiła inna przyczyna niż nadmierny [...]. Kolejną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w orzeczeniu z dnia [...] r. lekarze IMPiZŚ w S. rozpoznali [...], które nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. W wykazie tym pod poz. [...] wymienione jest bowiem schorzenie w postaci [...], które nie jest tożsame ze schorzeniem rozpoznanym u skarżącej. W konkluzji orzeczenia stwierdzono, że analiza porównawcza występującego u skarżącej [...] pochodzenia zawodowego wykazuje brak związku przyczynowo-skutkowego rozpoznanego schorzenia z warunkami pracy w narażeniu na [...] - co nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H.S. - B. podniosła, że stanowiąca podstawę decyzji, opinia biegłych jest lakoniczna i nie wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, innej przyczyny rozpoznanego u niej schorzenia niż [...] spowodowany warunkami pracy. Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. IV SA/Gl 1138/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę H.S.- B.i uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, iż opinia Instytutu z dnia [...] r., w oparciu o którą organ nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej [...] jest niejasna i rozbieżna w swojej treści w zakresie w jakim rozpoznanego u skarżącej [...] nie można utożsamiać z [...] pochodzenia zawodowego. Sąd nakazał organowi aby ten ustalił wspólnie z lekarzami orzecznikami Instytutu MPiZŚ jakie schorzenie występuje u skarżącej, czy jest to tylko [...], czy też obok [...] występuje także [...]. Sąd wskazał, że tylko w przypadku udokumentowania innej genezy schorzenia skarżącej, organ odwoławczy będzie mógł wydać dla niej decyzję negatywną. W przeciwnym przypadku zobowiązany będzie podjąć rozstrzygnięcie kierując się postanowieniami wynikającymi z treści art. 7 k.p.a., nakazującymi uwzględniać w pierwszej kolejności słuszny interes skarżącej, bowiem uwzględnienie interesu społecznego, jako silniejszego, będzie możliwe jedynie wówczas, gdy organ wykaże, że choroba skarżącej ma inną genezę. W wyniku ponownego rozpoznania odwołania organ mając na względzie wytyczne Sądu wystąpił ponownie do IMPiZŚ w S. o wydanie opinii oraz rozważenie możliwości przeprowadzenia dodatkowych badań konsultacyjnych w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w celu wyjaśnienia etiologii schorzenia. Orzeczeniem lekarskim z dnia [...] r. Instytutu Medycyny Pracy w Ł. rozpoznano [...]. W uzasadnieniu wskazano, że nie stwierdzono zmian organicznych w zakresie [...] (poz. [...]). Stwierdzone obecnie [...] w zakresie [...] nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Ponadto w piśmie z dnia [...] r. dodatkowo wyjaśniono, że z analizy dokumentacji wynika, ze zarówno w orzeczeniu IMPiZŚ w S. jak i orzeczeniu IMP w Ł. unieruchomienie dotyczy tego samego [...], a rozpoznanie [...] jest jedynie wynikiem pomyłki popełnionej w nazwaniu strony [...], albowiem zawarte w dokumentacji PCHZ IMPiZŚ (po datą [...] r. dr. n. med. A. B.) graficzne przedstawienie obrazu [...] dowodzi że [...], pomyłkowo nazwany prawym (obraz [...] jest odbiciem lustrzanym). Jednoczesnie wskazano, że na skierowaniu [...] do Poradni Chorób Zawodowych z dnia [...] r. widnieje rozpoznanie "[...]" świadczące również o [...]. Podsumowując wskazano, że rozpoznano to samo co w IMPiZŚ w S. schorzenie - [...], które nie ma związku z [...]. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na postawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), ponownie utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r. Organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie. Następnie wskazał, iż biorąc pod uwagę trudności medyczno - diagnostyczne jakie wystąpiły w trakcie [...] -letniego postępowania w sprawie oraz treść trzech zapadłych w sprawie wyroków sądów administracyjnych, przy uwzględnieniu treści orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] i opinii tej jednostki z dnia [...] r. Nr [...], nie znalazł podstaw do uznania rozpoznanego w skarżącej schorzenia za chorobę zawodową W ocenie organu rozpoznane przez wyżej wskazaną jednostkę orzeczniczą [...] skarżącej nie są objęte wykazem chorób zawodowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. S. - B.wyraziła niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Zarzuciła, iż wbrew wytycznym Sądów orzekających w sprawie nie wskazano innej przyczyny powstania rozpoznanego u niej schorzenia w obrębu [...], niż [...]. Ponadto zdaniem skarżącej organ odwoławczy bezkrytycznie zaakceptował wszystkie wydane w sprawie opinie biegłych lekarzy, które pozostawały ze sobą w sprzeczności i wskazywały wzajemnie wykluczające się diagnozy. Wobec braku wskazania innej genezy jej schorzenia niż [...], a co za tym idzie nieobalenia domniemania istnienia związku przyczynowego między rozpoznanym schorzeniem z poz. [...] wykazu chorób zawodowych, a warunkami jej pracy, organ odwoławczy nie mógł wydać decyzji o tej treści. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zwazył co następuje Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 tej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bierze zatem pod uwagę każde naruszenie prawa, także to niekwestionowane przez skarżącego. Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w tych ramach Sąd uznał, że sprawa w dalszym ciągu nie została dostatecznie wyjaśniona w związku z czym nie dojrzała do merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Wobec tego stwierdzone uchybienia, jako że mają wpływ na wynik sprawy, powodują, iż zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Przy ocenie prawidłowości poddanej kontroli decyzji organu odwoławczego należało mieć na względzie art. 153 P.p.s.a.. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że wskazania dla organu odwoławczego zamieszczone w wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 stycznia 2006 r. wyznaczają zakres kontroli i ocenę działań podejmowanych przez organ odwoławczy. Tymczasem organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie dokonał dostatecznych ustaleń w zakresie wskazanym w wytycznych zawartych w w/wym. wyroku, nie dokonał oceny wiarygodności zebranych w sprawie dowodów, w szczególności opinii lekarskich, nie wyjaśnił charakteru schorzenia [...] występującego u skarżącej i jego przyczyny, nie sporządził uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Przypomnieć należy, ze w sprawie postępowanie dotyczyło choroby zawodowej [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Pozycja ta obejmuje [...] związane z [...] ([...]). Poza sporem jest, że skarżąca pracując w latach [...] jako [...] narażona była na [...]. Sporny natomiast jest charakter schorzenia [...] oraz jego przyczyny. W wyroku z dnia 25 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, iż opinia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., w oparciu o którą organ nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej [...] jest niejasna i rozbieżna w swojej treści w zakresie w jakim rozpoznanego u skarżącej [...] nie można utożsamiać z [...] pochodzenia zawodowego. Sąd zwrócił uwagę, iż w szeregu opisach historii choroby skarżącej akcentuje się [...]. Ponadto Sąd uznał za zasadne wyjaśnienie czy schorzenie występujące u skarżącej stanowi tylko [...] czy tez obok [...] występuje również [...]. Tymczasem orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wydane w wyniku ponownego rozpoznania sprawy kwestii tych nie wyjaśnia, wręcz przeciwnie, zawarte w niej stwierdzenia odbiegają od dotychczas wyrażanych opinii. Po pierwsze w opinii tej lekarze orzecznicy rozpoznają [...]. Niejasne jest już to, czy [...] jest tożsame [...], czy też jest to [...], czy jest to zupełnie inna jednostka chorobowa. Powyższe ma istotne znaczenie zważywszy na tę okoliczność, iż znaczenie pojęć używanych w medycynie dla określenia danych stanów chorobowych nie zawsze odpowiada tym samym pojęciom w ujęciu językowym, często używanym zamiennie. Wprawdzie w podsumowaniu pisma wskazano, że rozpoznano "to samo co w IMPiZŚ w S. schorzenie [...] - [...]", lecz we wszystkich dotychczasowych opiniach tego Instytutu rozpoznawano [...]. Powyższe może wskazywać, że [...] jest tożsamą jednostką chorobową co [...]. Jednakowoż wymagało to jednoznacznego wyjaśnienia, zważywszy, że ani w treści opinii ani w piśmie wyjaśniającym lekarze Instytutu w Ł. dla określenia charakteru rozpoznanego schorzenia pojęciem "[...]" w ogóle się nie posługują. Ponadto nie można również pominąć okoliczności, że w znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy kopii dokumentacji medycznej z poradni [...] wskazuje się na [...], na co również zwrócił uwagę Sąd w powołanym wyżej wyroku. Na tle wskazanych wyżej niejasności, co do charakteru zmian chorobowych wątpliwości może budzić wyjaśnienie zaistniałych w opiniach rozbieżności w określeniu strony występowania tych zmian zawarte w piśmie Instytutu w Ł. z dnia [...] r. Ponadto w orzeczeniu tym nie wyjaśniono przyczyny rozpoznanego [...]. Lekarze przyjęli z wysokim graniczącym z pewnością prawdopodobieństwem, że schorzenie to jest wynikiem [...] przebytym przez skarżącą w [...] r. W orzeczeniu nie przedstawiono jednak jakiejkolwiek argumentacji, która doprowadziła biegłych do przyjęcia wskazanej etiologii schorzenia oraz wykluczenia związku tego schorzenia z [...]. Tymczasem w postępowaniu skarżąca podnosiła , iż [...] został u niej rozpoznany w [...] r., a zatem dopiero po [...] latach od [...] i że w [...] r. została skierowana do Poradni Chorób Zawodowych. Przyjdzie przypomnieć, że w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazano, że o obaleniu domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie można mówić wówczas, gdy w postępowaniu zostanie wykazane , że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej , to rozpoznana choroba została spowodowana przyczynami niepozostajacymi w związku z pracą. Orzeczenie na którym ostatecznie organ oparł swoje rozstrzygnięcie, obalenia domniemania tego nie dokonało. Orzeczenie, które jest opinią w rozumieniu art. 84 k.p.a. musi być przekonywające i czytelne, a przede wszystkim uzasadnione w taki sposób, by wyjaśnić wszelkie medyczne wątpliwości. Orzeczenie nie może zatem ograniczać się do ogólnych stwierdzeń, ale powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla strony postępowania, organu prowadzącego to postępowanie oraz Sądu, który dokonuje oceny prawidłowości wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Bezsporne jest zatem, że organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na orzeczeniu lekarskim nie zwierającym przekonującego uzasadnienia. W takiej sytuacji organ winien dążyć do uzupełnienia wydanego orzeczenia bądź zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia, z zakreśleniem tych okoliczności jakie winny być w opinii ustalone. W tym stanie rzeczy - zdaniem Sądu - wobec istnienia wyżej naprowadzonych braków postępowania, a więc nie podjęcia w sprawie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, tj. wobec naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownym postępowaniu rolą organu będzie jednoznaczne ustalenie w oparciu o opinię lekarzy Instytutu Medycyny Pracy w Ł. charakteru zmian chorobowych występujących u skarżącej, czy [...] i [...] stanowią tożsame jednostki chorobowe, a następnie tak określone schorzenie odnieść do schorzenia określonego w wykazie chorób zawodowych oraz wyjaśnić i uzasadnić, czy schorzenie to stanowi [...] wywołany [...]. Jednoznacznego wyjaśnienia wymagać będzie, czy [...] może być wywołane [...] czy też etiologię zawodową tego schorzenia należy w ogóle wykluczyć, a jeżeli tak to z jakich powodów. Sąd nie znalazł podstaw do orzekania o wykonalności zaskarżonego aktu na podstawie art. 152 przywołanej wyżej ustawy.