IV SA/Gl 59/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z [...]r. Prezydent Miasta B. odmówił przyznania S.P. zasiłku celowego na zakup leków. Podstawą tego rozstrzygnięcia było ustalenie, że rodzina wnioskodawcy nie spełnia przesłanek z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.) z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Do dochodu rodziny włączono m.in. kwotę 799 zł wypłaconą synowi wnioskodawcy przez towarzystwo ubezpieczeniowe. Łączny dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc wyniósł 1761,50 zł, wobec podwyższonego kryterium dochodowego wynoszącego 1028 zł. Organ nie dopatrzył się jednocześnie szczególnie uzasadnionych okoliczności, które pozwalałyby na udzielenie żądanego przez stronę wsparcia na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Poza wskazanym dochodem rodzina dysponowała bowiem w sierpniu 2017 r. świadczeniem wychowawczym w kwocie 500 zł, zasiłkiem celowym na leki w kwocie 193,50 zł oraz na żywność w kwocie 186,57 zł, co łącznie stanowiło sumę 2999 zł, wystarczającą na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Ponadto syn wnioskodawcy został objęty pomocą w formie gorących posiłków w szkole, a wnioskodawca odebrał skierowanie do otrzymania pomocy żywieniowej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020. W końcu organ przytoczył dane liczbowe świadczące o jego ograniczonych funduszach na cele żywnościowe. W odwołaniu wnioskodawca zarzucił, że suma pieniężna wypłacona synowi z policy ubezpieczeniowej nie powinna być wliczona do dochodu, gdyż ma charakter kompensacyjny, a nie przysparzający, przy czym jej część jest zwrotem pieniężnych wydatków, które zostały pokryte ze świadczenia wychowawczego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, całkowicie podzielając jej ustalenia i wnioski. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu Kolegium wskazało, że występujące na gruncie ustawy o pomocy społecznej pojęcie dochodu obejmuje wszelkie dochody, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie wymienionych w art. 8 ust. 3 i 4 tej ustawy. Wbrew zatem twierdzeniu skarżącego dochodem nie jest tylko przychód podlegający podatkowi dochodowemu od osób fizycznych, gdyż zaliczeniu do dochodu podlegają wszystkie przychody, z wyjątkiem wyraźnie wyłączonych, natomiast niektóre przychody, podlegają zaliczeniu w kwocie niższej, stanowiącej efekt pomniejszenia o obciążenie podatkowe i składkowe. Zasady prawa podatkowego nie mają odesłania do problematyki pomocy społecznej, która nie wyodrębnia przychodów o charakterze przysporzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.P. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu wnioskowanego zasiłku za wrzesień 2017 r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej polegające na przekroczeniu granic uznania administracyjnego i przyjęcie, że zasiłek mu się nie należy oraz naruszenie art. 8 ust. 3 i 4 tej ustawy przez zaliczenie do dochodu kwoty otrzymanej z tytułu ubezpieczenia. Zdaniem skarżącego kwota ta ma charakter kompensacyjny. Powołał się przy tym na trzy wyroki sądów administracyjnych. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a tylko pod tym względem odbywa się sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej (art. 1 Prawo o ustroju sądów administracyjnych – j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). Pomijając okoliczność, że wniosek skargi o zmianę zaskarżonej decyzji nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć, jakie mogą wydać wojewódzkie sądy administracyjne, które zasadniczo nie załatwiają merytorycznie spraw administracyjnych, to jej zarzuty okazały się chybione. Zarzut przekroczenia granic uznania administracyjnego w kontekście art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej jest nieadekwatny do stanu faktycznego sprawy, gdyż organy nie znalazły podstaw do przyznania zasiłku celowego w oparciu o ten przepis z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, a nie z przyczyn natury ocennej. Tylko gdyby ustalono, że skarżący spełnia kryterium dochodowe, odmowa zasiłku mogłoby wynikać z uznania administracyjnego. Natomiast ustalenie dochodu nastąpiło zgodnie z powołanymi przez organy przepisami. Art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie zalicza do dochodu wszelkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Przepis ten wskazuje też jasno, o co pomniejsza się sumę miesięcznych przychodów, a ust. 4 tego artykułu taksatywnie wymienia składniki, które nie wlicza się do dochodu. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że ów katalog wyłączeń jest zamknięty (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt I OSK 687/12, dostępny w internecie). Katalog ten nie przewiduje zaś wyłączenia z dochodu przychodów stanowiących odszkodowanie lub zadośćuczynienie, także gdy wypłacone zostały w oparciu o polisę ubezpieczeniową (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1673/17, zbiór LEX nr 2436553). Z tego też względu brak jest podstaw do rozróżniania dochodu na przysparzający i kompensacyjny. Powołane w skardze orzeczenia należy w tych warunkach uznać za odosobnione. Nie można ich podzielić także z tego powodu, że opierają się na błędnym założeniu, iż dochodem jest tylko przychód podlegający obciążeniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Tego rodzaju ograniczenie nie wynika z powoływanego w tych wyrokach art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Wskazuje on miesięczne obciążenie podatkiem przy wymienieniu składników, o które należy pomniejszyć sumę miesięcznych przychodów, co nie oznacza, że każdy z tych przychodów musi być dotknięty tym obciążeniem podatkowym. Przywołane w skardze uznanie administracyjne odnosi się natomiast do tej części wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, które oceniły ją przez pryzmat art. 41 cyt. ustawy. W tym jednak zakresie skarżący nie postawił żadnych zarzutów, a nawet przepisu tego nie wymienił w skardze. Z urzędu wypadnie zatem stwierdzić, że organy wskazały konkretne okoliczności przemawiające przeciwko ustaleniu, że wystąpił przypadek szczególnie uzasadniający w rozumieniu tego przepisu. Okoliczności te mają odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ustalona sytuacja materialna skarżącego oraz rodzaj zgłoszonego żądania dawały przesłanki do wniosku, że skarżący jest w stanie zaspokoić przedmiotowe potrzeby we własnym zakresie, przy uwzględnieniu innych świadczeń udzielonych jego rodzinie z funduszy publicznych. Granice uznania administracyjnego nie zostały w tym zakresie przekroczone, co wyklucza skuteczne zakwestionowanie wyniku postępowania administracyjnego na drodze sądowej. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1369 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.